Η διαδικασία του προϋπολογισμού

Το παρόν ενημερωτικό δελτίο εξηγεί τι είναι ο προϋπολογισμός της ΕΕ και τους στόχους της διαδικασίας του προϋπολογισμού, τη νομική βάση της διαδικασίας του προϋπολογισμού, τα κύρια στάδια της διαδικασίας του προϋπολογισμού, την εξέλιξη της διαδικασίας του προϋπολογισμού της ΕΕ από τη δεκαετία του 1970, τον ρόλο του Κοινοβουλίου στη διαμόρφωση του προϋπολογισμού, καθώς και τα διαρθρωμένα πλαίσια και τον συντονισμό που συμμετέχουν στη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Νομική βάση

Η διαδικασία του προϋπολογισμού βασίζεται σε βασικές Συνθήκες, κανονισμούς και συμφωνίες της ΕΕ που καθορίζουν τον τρόπο κατάρτισης, έγκρισης και διαχείρισης του προϋπολογισμού, ώστε να διασφαλίζονται η διαφάνεια, η συνεργασία και η χρηστή δημοσιονομική διακυβέρνηση.

  • Το άρθρο 314 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) καθορίζει τη διαδικασία έγκρισης του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ, καθορίζοντας τους ρόλους και τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
  • Το άρθρο 106α της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας ορίζει ότι οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ ισχύουν και για την Ευρατόμ.
  • Τα άρθρα 39 έως 55 του δημοσιονομικού κανονισμού καθορίζουν τη διαδικασία κατάρτισης του σχεδίου προϋπολογισμού και τον τρόπο διάρθρωσης του προϋπολογισμού.
  • Η διοργανική συμφωνία για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση παρέχει ένα πλαίσιο για την αποτελεσματική συνεργασία της Επιτροπής, του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, διασφαλίζοντας τη διαφανή και υπεύθυνη διαχείριση του προϋπολογισμού.
  • Ποια είναι η διαδικασία του προϋπολογισμού

    Ο προϋπολογισμός της ΕΕ είναι το ετήσιο χρηματοδοτικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χρηματοδοτεί πολιτικές και προγράμματα που ωφελούν τους ανθρώπους, τις περιφέρειες και τους τομείς σε ολόκληρη την ΕΕ — από την έρευνα και τη δράση για το κλίμα έως τη γεωργία, την εκπαίδευση και την εξωτερική βοήθεια. Αν και σχετικά μικρός σε σύγκριση με τους εθνικούς προϋπολογισμούς, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει ευρεία εμβέλεια και η διαχείρισή του πρέπει να γίνεται με προσοχή, διαφάνεια και λογοδοσία. Οι ετήσιοι προϋπολογισμοί αποτελούν μέρος μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών σχεδίων που ονομάζονται πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια, τα οποία περιγράφουν τις προτεραιότητες του προϋπολογισμού της ΕΕ και τα όρια δαπανών για αρκετά έτη.

    Η διαδικασία του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι η διαρθρωμένη διαδικασία μέσω της οποίας προτείνεται, αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης και εγκρίνεται ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ. Η Επιτροπή συντάσσει την αρχική πρόταση προϋπολογισμού· το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την εξετάζουν και την τροποποιούν και εγκρίνουν από κοινού το τελικό κείμενο.

    Η διαδικασία συμβάλλει στη διασφάλιση ότι τα κονδύλια της ΕΕ δαπανώνται αποτελεσματικά και υπεύθυνα και αντικατοπτρίζουν τις προτεραιότητες και τις ανάγκες των πολιτών της ΕΕ. Ακολουθώντας μια διαφανή και συνεργατική διαδικασία, η διαδικασία του προϋπολογισμού είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης στον τρόπο διαχείρισης και διάθεσης των πόρων της ΕΕ.

    Στόχοι

    Η διαδικασία του προϋπολογισμού της ΕΕ έχει δύο κύριους στόχους:

    • να αποφασίζει πόσα χρήματα μπορεί να δαπανά κάθε χρόνο η ΕΕ,
    • να κατανείμει τα χρήματα αυτά σε διάφορες πολιτικές και προγράμματα.
    • Η διαδικασία περιλαμβάνει την προετοιμασία, τη διαπραγμάτευση και την έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ.

      Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας του προϋπολογισμού και την έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού, ο προϋπολογισμός εκτελείται κατά το αντίστοιχο οικονομικό έτος: τα χρήματα διατίθενται για συγκεκριμένους σκοπούς (για τους οποίους έχουν αναληφθεί υποχρεώσεις) και πραγματοποιούνται οι πραγματικές πληρωμές.

      Στη συνέχεια, μόλις λήξει το οικονομικό έτος, οι δαπάνες της ΕΕ εξετάζονται προσεκτικά στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας απαλλαγής, κατά την οποία το Κοινοβούλιο αποφασίζει κατά πόσον τα κονδύλια για το προηγούμενο έτος χρησιμοποιήθηκαν ορθά και εγκρίνει τους οριστικούς λογαριασμούς.

      Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. τα ενημερωτικά δελτία σχετικά με:

      • Εκτέλεση του προϋπολογισμού (1.4.4)
      • Δαπάνες της ΕΕ (1.4.2)
      • Έλεγχος του προϋπολογισμού(ετήσια διαδικασία απαλλαγής) (1.4.5)
      • Πώς λειτουργεί η διαδικασία του προϋπολογισμού;

        Ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ προτείνεται από την Επιτροπή και εγκρίνεται από κοινού από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σύμφωνα με συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα. Από κοινού, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποτελούν μαζί την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή.

        Το άρθρο 314 της ΣΛΕΕ ορίζει τα στάδια και τις μέγιστες προθεσμίες που ισχύουν καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας του προϋπολογισμού. Ωστόσο, πριν από την έναρξη της διαδικασίας κάθε χρόνο, τα θεσμικά όργανα συμφωνούν σε ένα χρονοδιάγραμμα που πρέπει να ακολουθείται στην πράξη. Η διαδικασία αποτελείται από μια σειρά σταδίων.

        A. Η Επιτροπή προτείνει ένα σχέδιο προϋπολογισμού

        Το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή ξεκινούν με τον καθορισμό των προτεραιοτήτων τους όσον αφορά τις δαπάνες για το επόμενο έτος. Στη συνέχεια, η Επιτροπή καταρτίζει σχέδιο προϋπολογισμού και το διαβιβάζει στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Ενώ επισήμως αναμένεται έως τις 1 Σεπτεμβρίου, στην πράξη το σχέδιο είναι συνήθως έτοιμο νωρίτερα, έως τα τέλη Μαΐου ή τις αρχές Ιουνίου.

        Η Επιτροπή μπορεί να επικαιροποιήσει το σχέδιο προϋπολογισμού αργότερα εάν προκύψουν νέες εξελίξεις, αλλά οι αλλαγές αυτές πρέπει να πραγματοποιηθούν πριν από το βήμα 4 κατωτέρω. Στην πράξη, η Επιτροπή το πράττει κάθε χρόνο, συνήθως στις αρχές Οκτωβρίου, με τη λεγόμενη «διορθωτική επιστολή».

        B. Το Συμβούλιο εγκρίνει τη θέση του

        Το Συμβούλιο εξετάζει το σχέδιο προϋπολογισμού και διαβιβάζει τη θέση του στο Κοινοβούλιο. Στην πράξη, το Συμβούλιο προτείνει πάντα αλλαγές στο σχέδιο προϋπολογισμού. Το Συμβούλιο οφείλει να εξηγεί σαφώς στο Κοινοβούλιο τους λόγους που το οδήγησαν στη λήψη των αποφάσεών του.

        Ενώ επισήμως αναμένεται έως τις 1 Οκτωβρίου, το Συμβούλιο συνήθως αποστέλλει τη θέση του στο Κοινοβούλιο νωρίτερα, έως τα τέλη Ιουλίου.

        C. Απαντήσεις του Κοινοβουλίου

        Το Κοινοβούλιο έχει προθεσμία 42 ημερών για να απαντήσει. Έχει τη δυνατότητα:

        • να εγκρίνει τη θέση του Συμβουλίου,
        • να αρνηθεί να λάβει απόφαση, οπότε ο προϋπολογισμός θεωρείται εγκριθείς,
        • να προτείνει αλλαγές με τη μορφή τροπολογιών.
        • Εάν το Κοινοβούλιο προτείνει αλλαγές, πράγμα που κάνει πάντα στην πράξη, το τροποποιημένο σχέδιο επιστρέφει στο Συμβούλιο και την Επιτροπή. Τότε, ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, κατόπιν συμφωνίας με τον Πρόεδρο του Συμβουλίου, πρέπει να συγκαλέσει αμέσως την επιτροπή συνδιαλλαγής.

          Εάν το Συμβούλιο αποδεχθεί τις αλλαγές του Κοινοβουλίου εντός 10 ημερών, ο προϋπολογισμός εγκρίνεται.

          D. Εάν το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο διαφωνούν: Επιτροπή συνδιαλλαγής

          Η επιτροπή συνδιαλλαγής αποτελείται από 27 εκπροσώπους του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου. Μόλις συγκληθεί η επιτροπή, έχει στη διάθεσή της 21 ημέρες για να καταλήξει σε συμβιβασμό.

          Ο συμβιβασμός πρέπει να υποστηρίζεται από ειδική πλειοψηφία των αντιπροσώπων του Συμβουλίου και πλειοψηφία των αντιπροσώπων του Κοινοβουλίου.

          Συμμετέχει επίσης η Επιτροπή, συμβάλλοντας στη γεφύρωση τυχόν διαφορών μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

          1. Τυπικά αποτελέσματα

          Στην πράξη, μετά τη σύγκληση της επιτροπής, υπάρχουν δύο τυπικά αποτελέσματα:

          Συμφωνία: Οι εκπρόσωποι του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου συμφωνούν επί συμβιβασμού στην επιτροπή συνδιαλλαγής. Στη συνέχεια, τα δύο θεσμικά όργανα έχουν στη διάθεσή τους 14 ημέρες για να εγκρίνουν επίσημα το κοινό σχέδιο του συμβιβαστικού προϋπολογισμού.

          Μη επίτευξη συμφωνίας: Εάν δεν επιτευχθεί συμβιβασμός εντός 21 ημερών, η Επιτροπή πρέπει να προτείνει νέο σχέδιο προϋπολογισμού και η διαδικασία ξεκινά εκ νέου από το στάδιο 1.

          Από τη Συνθήκη της Λισαβόνας, η Επιτροπή Συνδιαλλαγής τέσσερις φορές δεν κατέληξε σε συμφωνία (για τους προϋπολογισμούς του 2011, του 2013 , του 2015 και του 2019). Κάθε φορά, το νέο σχέδιο προϋπολογισμού της Επιτροπής, το οποίο περιλάμβανε τυχόν τομείς για τους οποίους επιτεύχθηκε συμφωνία κατά τον πρώτο γύρο, εγκρίνεται τελικά.

          2. Άλλα πιθανά αποτελέσματα

          Άλλα αποτελέσματα είναι θεωρητικά δυνατά βάσει της ΣΛΕΕ, αλλά δεν συμβαίνουν στην πράξη. και πιο συγκεκριμένα:

          • Εάν το Κοινοβούλιο απορρίψει τον συμβιβασμό, η Επιτροπή πρέπει να προτείνει νέο σχέδιο προϋπολογισμού, ανεξάρτητα από τη θέση του Συμβουλίου. Στην πράξη, δεν υπήρξε ποτέ μια κατάσταση κατά την οποία οι εκπρόσωποι του Κοινοβουλίου συμφώνησαν επί ενός συμβιβαστικού κειμένου μόνο για να απορρίψει το Κοινοβούλιο στο σύνολό του τη συμφωνία.
          • Εάν το Κοινοβούλιο εγκρίνει τον συμβιβασμό αλλά το Συμβούλιο τον απορρίψει:
            • το συμβιβαστικό κείμενο εγκρίνεται ως έχει, ή
            • Το Κοινοβούλιο μπορεί να ψηφίσει για να επιβεβαιώσει εκ νέου μέρος ή το σύνολο της αρχικής του θέσης επί του σχεδίου προϋπολογισμού της Επιτροπής.
            • Εάν το Κοινοβούλιο ψηφίσει να επιβεβαιώσει εκ νέου μέρος ή το σύνολο της αρχικής του θέσης και επιτύχει την απαιτούμενη πλειοψηφία, οι τροπολογίες αυτές περιλαμβάνονται στο κοινό σχέδιο, το οποίο στη συνέχεια θεωρείται εγκριθέν. Ενώ είναι δυνατό στη θεωρία, στην πράξη, δεν υπήρξε ποτέ μια κατάσταση κατά την οποία οι εκπρόσωποι του Συμβουλίου συμφώνησαν επί ενός συμβιβαστικού κειμένου μόνο για να απορρίψει το Συμβούλιο στο σύνολό του τη συμφωνία. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα ήταν προς το συμφέρον του Συμβουλίου να απορρίψει ενεργά τον συμβιβασμό ενώ το Κοινοβούλιο τον εγκρίνει, δεδομένου ότι αυτό θα έδινε στο Κοινοβούλιο την ευκαιρία να ενισχύσει τη δική του θέση.
            • Εάν δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία στην αρχή του οικονομικού έτους, η ΣΛΕΕ αναφέρει ότι μπορεί να εφαρμοστεί ένα σύστημα των «προσωρινών δωδεκατημορίων» έως ότου επιτευχθεί συμφωνία. Το σύστημα των προσωρινών δωδεκατημορίων έχει χρησιμοποιηθεί τέσσερις φορές: το 1980, το 1985, το 1986 και το 1988.
            • Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, το Συμβούλιο μπορεί να επιτρέψει δαπάνες πέραν του ορίου του ενός δωδεκατημορίου, όπως ορίζεται στο άρθρο 315 της ΣΛΕΕ και περιγράφεται λεπτομερώς στο άρθρο 16 του δημοσιονομικού κανονισμού. Στις περιπτώσεις αυτές:
              • η Επιτροπή πρέπει να προτείνει την αύξηση αυτή,
              • Το Κοινοβούλιο έχει στη διάθεσή του 30 ημέρες για να αποφασίσει εάν επιθυμεί να μειώσει τις πρόσθετες δαπάνες που ενέκρινε το Συμβούλιο.
              • E. Ο προϋπολογισμός εγκρίνεται

                Μόλις το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμφωνήσουν να εγκρίνουν το σχέδιο ή τον συμβιβαστικό προϋπολογισμό, ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου δηλώνει ότι ο προϋπολογισμός έχει εγκριθεί οριστικά.

                F. Σχέδια διορθωτικών προϋπολογισμών

                Σε περιπτώσεις αναπόφευκτων, εξαιρετικών ή απρόβλεπτων περιστάσεων (όπως περιγράφονται στο άρθρο 44 του δημοσιονομικού κανονισμού), η Επιτροπή μπορεί να προτείνει σχέδια διορθωτικών προϋπολογισμών. Οι προτάσεις αυτές αποσκοπούν στην τροποποίηση του εγκριθέντος προϋπολογισμού για την αντιμετώπιση νέων αναγκών και εξελίξεων.

                Οι διορθωτικοί προϋπολογισμοί ακολουθούν τους ίδιους κανόνες με τον γενικό προϋπολογισμό για την έγκριση και την εκτέλεση, αν και οι διορθωτικοί προϋπολογισμοί εγκρίνονται χωρίς αλλαγές σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις. Το 2024 εγκρίθηκαν πέντε διορθωτικοί προϋπολογισμοί.

                Διεργασία έγκρισης του κοινού σχεδίου συνδιαλλαγής

                Θέσεις επί του κοινού σχεδίου Κοινοβούλιο Συμβούλιο Αποτέλεσμα ψηφοφορίας
                + = έγκριση
                − = απόρριψη
                Ουδέν = δεν λαμβάνεται απόφαση
                + + Το κοινό σχέδιο εγκρίνεται
                − Το Κοινοβούλιο μπορεί να επιβεβαιώσει τη θέση του
                Κανένας περιορισμός Το κοινό σχέδιο εγκρίνεται
                Κανένας περιορισμός + Το κοινό σχέδιο εγκρίνεται
                − Νέο σχέδιο προϋπολογισμού από την Επιτροπή
                Κανένας περιορισμός Το κοινό σχέδιο εγκρίνεται
                − + Νέο σχέδιο προϋπολογισμού από την Επιτροπή
                − Νέο σχέδιο προϋπολογισμού από την Επιτροπή
                Κανένας περιορισμός Νέο σχέδιο προϋπολογισμού από την Επιτροπή

                Η διαδικασία του προϋπολογισμού της ΕΕ έχει αλλάξει σημαντικά με την πάροδο των ετών. Σήμερα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μοιράζεται πλήρως την ευθύνη με το Συμβούλιο για την έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ. Αυτό όμως δεν συνέβαινε πάντοτε.

                A. Τα πρώτα βήματα

                Πριν από το 1970, το Συμβούλιο ήταν το μόνο αρμόδιο να αποφασίζει για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το Κοινοβούλιο μπορεί μόνο να γνωμοδοτήσει (διαδικασία διαβούλευσης). Αυτό άρχισε να αλλάζει με δύο σημαντικές συνθήκες:

                • Το 1970, η Συνθήκη του Λουξεμβούργου έδωσε στο Κοινοβούλιο τον τελευταίο λόγο σχετικά με τις «μη υποχρεωτικές δαπάνες». Αυτό ορίστηκε ως δαπάνες που δεν προέκυπταν από τις συνθήκες και τη σχετική νομοθεσία. Το 1970, οι μη υποχρεωτικές δαπάνες αντιπροσώπευαν περίπου το 8 % του προϋπολογισμού, αλλά, με την πάροδο του χρόνου, αυξήθηκαν σημαντικά, υπερβαίνοντας το 60 % του προϋπολογισμού έως το 2010.
                • Το 1975 η Συνθήκη των Βρυξελλών έδωσε στο Κοινοβούλιο το δικαίωμα να απορρίπτει ολόκληρο τον προϋπολογισμό της ΕΕ.
                • B. Βασικές αλλαγές με τη Συνθήκη της Λισαβόνας

                  Το 2009, η Συνθήκη της Λισαβόνας σηματοδότησε ένα σημείο καμπής:

                  • Κατάργηση της διάκρισης μεταξύ υποχρεωτικών και μη υποχρεωτικών δαπανών·
                  • Καθιέρωση ενιαίας ανάγνωσης του σχεδίου προϋπολογισμού από κάθε θεσμικό όργανο — δηλαδή τόσο το Συμβούλιο όσο και το Κοινοβούλιο εξετάζουν και ψηφίζουν επί της πρότασης προϋπολογισμού μόνο μία φορά, αντί να υποβάλλονται σε δύο γύρους επανεξέτασης και τροπολογιών·
                  • Θέσπιση δημοσιονομικής συναπόφασης, η οποία θα παρέχει στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο την ίδια εξουσία κατά την έγκριση του προϋπολογισμού.
                  • Η μεταρρύθμιση αυτή εξορθολόγισε τη διαδικασία και την κατέστησε αποτελεσματικότερη και διαφανέστερη.

                    Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

                    A. Εξουσίες δυνάμει του άρθρου 314 της ΣΛΕΕ

                    Το Κοινοβούλιο έχει πλέον κοινές αρμοδιότητες με το Συμβούλιο για τον καθορισμό των συνολικών δαπανών του προϋπολογισμού.

                    Η θέση του Κοινοβουλίου μπορεί ακόμη και να θεωρηθεί πιο ισχυρή από αυτήν του Συμβουλίου, δεδομένου ότι το Συμβούλιο δεν δύναται ποτέ να επιβάλει έναν προϋπολογισμό χωρίς την έγκριση του Κοινοβουλίου, ενώ το Κοινοβούλιο δύναται σε ορισμένες περιπτώσεις να επιβάλει έναν προϋπολογισμό ακόμη και εάν το Συμβούλιο διαφωνεί.

                    Ωστόσο, αυτό είναι μάλλον απίθανο και η νέα διαδικασία του προϋπολογισμού περιγράφεται καλύτερα ως μια ισορροπημένη διαδικασία συναπόφασης, στο πλαίσιο της οποίας τόσο το Κοινοβούλιο όσο και το Συμβούλιο διαδραματίζουν ισότιμο ρόλο στη λήψη αποφάσεων σχετικά με όλες τις δαπάνες της ΕΕ.

                    B. Στρατηγική επιρροή του Κοινοβουλίου στον προϋπολογισμό της ΕΕ

                    Η ικανότητα του Κοινοβουλίου να απορρίπτει τον προϋπολογισμό υπογραμμίζει την επιρροή και την ευθύνη του να διασφαλίζει ότι τα χρηματοδοτικά σχέδια ευθυγραμμίζονται με τις προτεραιότητές του και τα συμφέροντα των πολιτών της ΕΕ. Το Κοινοβούλιο έχει ασκήσει την εξουσία αυτή επιλεκτικά και στρατηγικά με την πάροδο των ετών.

                    Το Κοινοβούλιο έχει απορρίψει δύο φορές τον προϋπολογισμό στο σύνολό του, τον Δεκέμβριο 1979 και τον Δεκέμβριο 1984, από τότε που απέκτησε την εξουσία να το πράττει το 1975.

                    C. Προϋπολογισμός 2026

                    Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με τον προϋπολογισμό του 2026 στις 15 Νοεμβρίου 2025, πριν από τη λήξη της προθεσμίας συνδιαλλαγής. Το Συμβούλιο ενέκρινε τον τελικό προϋπολογισμό στις 24 Νοεμβρίου 2025 και το Κοινοβούλιο τον ενέκρινε στην ολομέλεια στις 26 Νοεμβρίου 2025. Ο προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει συνολικά 192.8 δισ. EUR σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και 190.1 δισ. EUR σε πιστώσεις πληρωμών.

                    Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Κοινοβούλιο εξασφάλισε πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 372,7 εκατ. EUR για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2026 σε σύγκριση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής. Αυτή η πρόσθετη χρηματοδότηση για τον προϋπολογισμό του 2026 θα διατεθεί σε βασικές προτεραιότητες, όπως:

                    • Τόνωση της ανταγωνιστικότητας και βελτίωση των διασυνοριακών υποδομών,
                    • Βελτίωση του συντονισμού και της αντιμετώπισης καταστροφών,
                    • Αμυντική ετοιμότητα και στρατιωτική κινητικότητα,
                    • Τις νότιες και ανατολικές γειτονικές χώρες της ΕΕ και την ανθρωπιστική βοήθεια,
                    • Δημιουργία ευκαιριών για νέους γεωργούς,
                    • Διαχείριση των συνόρων,
                    • Περιβάλλον και Δράση για το Κλίμα,
                    • Υγεία,
                    • Κινητικότητα των νέων (Erasmus +).
                    • Η χρηματοδότηση συμβάλλει επίσης στην αποπληρωμή του κόστους δανεισμού που σχετίζεται με τη νόσο COVID-19, το οποίο είναι διπλάσιο από το ποσό που είχε αρχικά προβλεφθεί από την Επιτροπή. Ωστόσο, κατά τις διαπραγματεύσεις, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διασφάλισε ότι αυτές οι απρόβλεπτες δαπάνες δεν θα επηρεάσουν βασικές προτεραιότητες.

                      Συντονισμός της διαδικασίας του προϋπολογισμού της ΕΕ

                      Η αποτελεσματική διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ βασίζεται σε συντονισμένα πλαίσια και πολιτικές. Οι διοργανικές συμφωνίες, τα πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια και το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο είναι απαραίτητα για να διασφαλιστεί ότι οι δαπάνες της ΕΕ σχεδιάζονται σωστά και διατηρούνται εντός των εγκεκριμένων ορίων, καθώς και ότι οι οικονομικές πολιτικές είναι συνεπείς σε ολόκληρη την ΕΕ.

                      A. Πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια

                      Τα πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια (1.4.3) αποτελούν μακροπρόθεσμα δημοσιονομικά σχέδια που ονομάζονται, τα οποία περιγράφουν τις προτεραιότητες του προϋπολογισμού της ΕΕ και τα όρια δαπανών για αρκετά έτη. Τα πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια δεν αντικαθιστούν την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού, αλλά παρέχουν μια διαρθρωμένη προσέγγιση όσον αφορά τον δημοσιονομικό σχεδιασμό και τη σταθερότητα. Το παρόν πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο καλύπτει την περίοδο 2021-2027.

                      Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας και τον δημοσιονομικό κανονισμό, ο ετήσιος προϋπολογισμός πρέπει να παραμένει εντός των ορίων που θέτει το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, το οποίο με τη σειρά του πρέπει να τηρεί τα ανώτατα όρια δαπανών που καθορίζονται στην απόφαση για τους ιδίους πόρους.

                      B. Διοργανικές συμφωνίες για τη δημοσιονομική πειθαρχία

                      Σε απάντηση σε επανειλημμένες διαφωνίες σχετικά με τη νομική βάση για την εκτέλεση του προϋπολογισμού, τα θεσμικά όργανα ενέκριναν το 1982 κοινή δήλωση, για να βοηθήσει στην αποσαφήνιση και τον εξορθολογισμό της διαδικασίας του προϋπολογισμού.

                      Αυτό οδήγησε σε μια σειρά διοργανικών συμφωνιών που καλύπτουν διάφορες περιόδους από το 1988 έως το 2013, καθώς και στην πιο πρόσφατη διοργανική συμφωνία για την περίοδο 2021-2027, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2020. Οι συμφωνίες αυτές βελτίωσαν σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας της διαδικασίας του προϋπολογισμού.

                      Η ισχύουσα διοργανική συμφωνία έχει ως στόχο:

                      • Την επιβολή της δημοσιονομικής πειθαρχίας,
                      • Τη βελτίωση της λειτουργίας της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού,
                      • Την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων σε θέματα προϋπολογισμού,
                      • Την εξασφάλιση χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
                      • Καθορίζει επίσης σχέδιο για τη θέσπιση νέων ιδίων πόρων για την κάλυψη της αποπληρωμής του Μέσου Ανάκαμψης της ΕΕ κατά την περίοδο 2021-2027.

                        C. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

                        Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, το οποίο θεσπίστηκε το 2010 από το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων, είναι ένας ετήσιος κύκλος συντονισμού της οικονομικής πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ.

                        Αρχικά αποσκοπούσε στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και εξακολουθεί να διαδραματίζει καίριο ρόλο στην καθοδήγηση των οικονομικών πολιτικών σε ολόκληρη την ΕΕ.

                        Κάθε χρόνο, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο διαρκεί έξι μήνες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι δημοσιονομικές και διαρθρωτικές πολιτικές των κρατών μελών επανεξετάζονται από την Επιτροπή για τον εντοπισμό τυχόν ασυνεπειών και αναδυόμενων ανισορροπιών.

                        Με βάση αυτές τις οικονομικές αξιολογήσεις, η Επιτροπή παρέχει στα κράτη μέλη κατευθύνσεις πολιτικής και/ή συστάσεις σχετικά με τις δημοσιονομικές, μακροοικονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

                        Σκοπός του ευρωπαϊκού εξαμήνου είναι η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ κρατών μελών, ενόσω οι βασικές δημοσιονομικές αποφάσεις βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της προετοιμασίας σε εθνικό επίπεδο. Πέραν της συμβολής στην ευθυγράμμιση των εθνικών προϋπολογισμών, το Κοινοβούλιο επιδιώκει επίσης να αξιοποιήσει στο έπακρο τους τομείς στους οποίους οι εθνικοί προϋπολογισμοί και ο προϋπολογισμός της ΕΕ αλληλοσυμπληρώνονται και να ενισχύσει τον μεταξύ τους συντονισμό.

                        Το παρόν ενημερωτικό δελτίο καταρτίζεται από τη Μονάδα Δημοσιονομικής Υποστήριξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τον ιστότοπο της Επιτροπής Προϋπολογισμών.

                         

                        Eleanor Remo James