Le deich mbliana anuas, tá an tAontas buailte ag míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha móra mar aon le difríochtaí tromchúiseacha maidir le hiomaíochas. Géaraíodh éifeachtaí diúltacha na géarchéime airgeadais a thosaigh in 2008 agus cuireadh cosc ar úsáid éifeachtach na mbeart chomhbheartais airgeadaíochta mar gheall ar na míchothromaíochtaí agus na difríochtaí sin. In 2011, chuir an tAonas Eorpach an Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha ar bun chun na míchothromaíochtaí sin a shainaithint agus a cheartú ag leibhéal náisiúnta, go háirithe na míchothromaíochtaí a d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar thíortha an Aontais eile.

Bunús dlí

  • Airteagal 3 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE);
  • Airteagal 119, Airteagal 121 agus Airteagal 136 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE).
  • Cuspóirí

    Is sásra faireachais agus forfheidhmithe é an Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha (MIP) agus tá sé mar aidhm leis cosc a chur ar mhíchothromaíochtaí maicreacnamaíocha san Aontas. Tá an faireachas a dhéantar ina chuid den Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch (2.5.4).

    Braitheann an faireachas sin ar:

    • Tuarascáil ar an sásra foláirimh (AMR), a ullmhaíonn an Coimisiún agus a bhunaítear ar scórchlár táscairí agus tairseach. Tagraíonn táscairí an scórchláir do mhíchothromaíochtaí seachtracha (cuntais reatha, staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta, fíor-ráta malairte glan, athruithe i scaireanna onnmhairíochta, costais aonad saothair) agus do mhíchothromaíochtaí inmheánacha (praghsanna tithíochta, sreabhadh an chreidmheasa san earnáil phríobháideach, an fiachas san earnáil phríobháideach, fiachas poiblí, ráta dífhostaíochta agus athruithe ar dhliteanais san earnáil airgeadais, chomh maith le táscairí eile a bhaineann le fostaíocht agus dífhostaíocht). Is é Eurostat go príomha a thiomsaíonn táscairí an scórchláir bunaithe ar shonraí arna soláthar ag tíortha an Aontais. Sa bhreis air sin, déanann an Ard-Stiúrthóireacht um Ghnóthaí Eacnamaíocha agus Airgeadais (AS ECFIN) sa Choimisiún Eorpach roinnt sonraí a tháirgeadh, agus tagann ionchuir eile ó institiúidí idirnáisiúnta amhail an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE) agus an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI), a sholáthraíonn ainmneoirí le haghaidh táscairí sonracha, mar aon leis an mBanc Ceannais Eorpach (BCE), a sholáthraíonn trí tháscaire chúnta bunaithe ar shonraí baincéireachta. Baineann gach táscaire scórchláir le tairseach lena dtugtar le fios go bhféadfadh fadhb áirithe teacht chun cinn; déantar idirdhealú idir roinnt tairseach maidir le Ballstáit atá sa limistéar euro agus Ballstáit nach bhfuil sa limistéar euro. Más rud é go sáraíonn Ballstát roinnt tairseach, déanann an Coimisiún grinn-athbhreithniú, i.e. tuilleadh anailís eacnamaíoch lena mbeartaítear cinneadh a dhéanamh i dtaobh an bhféadfadh míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha teacht chun cinn, nó an bhfuil siad ann cheana, agus an ndearnadh na míchothromaíochtaí a bhí ann cheana a cheartú. In 2024, mar chuid den athbhreithniú tréimhsiúil, rinneadh measúnú ar na táscairí sna CITanna i gcomhréir le Rialachán 1176/2011 maidir leis an Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha, d’fhonn an tacar táscairí i leith an nóis imeachta faireacháin um míchothromaíocht mhaicreacnamaíoch a fheabhsú, rud lena n-áiritheofaí go gcuirfí feabhas ar cháilíocht an staidrimh agus fós cobhsaíocht agus ábharthacht an scórchláir a chaomhnú.
    • Moltaí coisctheacha. Más rud é go suíonn an Coimisiún, bunaithe ar thorthaí an ghrinn-athbhreithnithe, gur ann do mhíchothromaíochtaí maicreacnamaíocha, ní mór dó an méid sin a chur in iúl don Pharlaimint, don Chomhairle agus don Ghrúpa Euro. Féadfaidh an Chomhairle, ar mholadh ón gCoimisiún, na moltaí is gá a chur faoi bhráid an Bhallstáit lena mbaineann, i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar amach in Airteagal 121(2) CFAE. Tá na moltaí coisctheacha sin faoin Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha mar chuid de na moltaí tírshonracha a dhíríonn an Chomhairle ar gach Ballstát i mí Iúil gach bliain mar chuid den Seimeastar Eorpach.
    • Moltaí ceartaitheacha faoin Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Iomarcacha (EIP). Más rud é go suíonn an Coimisiún, bunaithe ar an ngrinn-athbhreithniú, go ndéanann míchothromaíochtaí iomarcacha difear don Bhallstát lena mbaineann, ní mór dó an méid sin a chur in iúl don Pharlaimint, don Chomhairle, don Ghrúpa Euro, do na húdaráis maoirseachta Eorpacha ábhartha agus don Bhord Eorpach um Riosca Sistéamach. Féadfaidh an Chomhairle, ar mholadh ón gCoimisiún agus i gcomhréir le hAirteagal 121(4) CFAE, moladh a ghlacadh lena suífear gur ann do mhíchothromaíocht iomarcach agus lena molfar don Bhallstát lena mbaineann gníomhaíocht cheartaitheach a dhéanamh. Sa mholadh ón gComhairle, ní mór cineál agus impleachtaí na míchothromaíochtaí a leagan amach agus sraith moltaí beartais atá le comhlíonadh a shonrú agus spriocdháta a shonrú faoina gcaithfidh an Ballstát lena mbaineann plean gníomhaíochta ceartaithí a thíolacadh.
    • Pleananna gníomhaíochta ceartaitheacha. Ní mór don Bhallstát, a n-osclaítear an Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Iomarcacha ina leith, plean gníomhaíochta ceartaithí a thíolacadh roimh an spriocdháta atá sonraithe sa mholadh ón gComhairle. Ní mór don Chomhairle, ar bhonn tuarascáil ón gCoimisiún, measúnú a dhéanamh ar an bplean gníomhaíochta ceartaithí laistigh de dhá mhí tar éis an plean sin a bheith tíolactha.
    • Measúnú a dhéanamh ar ghníomhaíocht cheartaitheach. Bunaithe ar thuarascáil ón gCoimisiún, ní mór don Chomhairle measúnú a dhéanamh cibé acu an ndearna an Ballstát lena mbaineann an ghníomhaíocht cheartaitheach a moladh nó nach ndearna. I gcás ina measann an Chomhairle nach ndearna an Ballstát an ghníomhaíocht sin, ní mór di, ar mholadh ón gCoimisiún, cinneadh a ghlacadh (bunaithe ar vótáil trí thromlach cáilithe aisiompaithe) lena suífear neamhchomhlíonadh, mar aon le moladh lena socrófar spriocdhátaí nua chun gníomhaíocht cheartaitheach a dhéanamh.
    • Smachtbhanna airgeadais ionchasacha. D’fhéadfadh Ballstáit sa limistéar euro nach gcloíonn leis na moltaí faoin Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Iomarcacha a bheith faoi réir smachtbhannaí grádaithe, ó thaisce- úsmhar go fíneálacha bliantúla. Ba cheart gurbh ionann an taisce úsmhar nó an fhíneáil agus 0.1 % den OTI.
    • Déanfar athchóiriú le Rialachán (AE) 2024/1263 an 29 Aibreán 2024 agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle ar an gcreat maidir le faireachas ar riochtaí buiséadacha agus maidir le beartais eacnamaíocha a chomhordú. Déanann an Rialachán nua idirghníomhú le Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú. Faoin gcreat nua seo, féadfaidh an Chomhairle moladh a ghlacadh lena n-aithnítear gurb ann do mhíchothromaíocht iomarcach mura gcomhlíonanann Ballstát na gealltanais athchóiriúcháin agus infheistíochta mar atá leagtha amach ina phlean fioscach-struchtúrach meántéarmach náisiúnta a bhfuil sé mar aidhm aige aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha faoin Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha. Sa bhreis air sin, ní mór do Bhallstáit atá faoi réir Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Iomarcacha plean fioscach struchtúrtha meántéarmach athbhreithnithe a chur isteach, a bheidh ina phlean gníomhaíochta ceartaithí mar a shainordaítear leis an Rialachán (AE) Uimh.1176/2011.

      A bhfuil bainte amach

      Ó bunaíodh Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha in 2012, tá na hathruithe seo a leanas tagtha ar líon na mBallstát lena mbaineann an méid seo a leanas:

      • iad siúd ar measadh go raibh míchothromaíochtaí ag baint leo: mhéadaigh a líon ó 12 go 16 idir 2012 agus 2015, ach thit sé go 11 in 2018, go 10 in 2019, go 9 in 2020 agus in 2021, agus go 7 in 2022 sular mhéadaigh sé go 9 in 2023;
      • iad siúd ar measadh go raibh míchothromaíochtaí iomarcacha ag baint leo: mhéadaigh a líon ó 0 go 6 idir 2012 agus 2017, ach thit sé ansin go 3 in 2018, líon a d’fhan gan athrú go dtí 2022, sular laghdaigh sé go 2 in 2023.
      • Níl sé molta go fóill ag an gCoimisiún an Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Iomarcacha a thionscnamh, d’ainneoin gur iarr an Chomhairle agus an Banc Ceannais Eorpach go mbainfí leas as an nós imeachta a mhéid is féidir, agus an ghné cheartaitheach á cur i bhfeidhm i gcás inarb iomchuí.

        Tá na tíortha ar fad ag a bhfuil míchothromaíochtaí faoi réir faireachán sonrach, atá níos déine do thíortha ag a bhfuil míchothromaíochtaí iomarcacha, agus baineann idirphlé leis na húdaráis náisiúnta, cuairteanna ó shaineolaithe agus tuarascálacha rialta ar dhul chun cinn leis an bhfaireachán sin. Ba cheart go gcabhródh an méid sin le faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme na moltaí tírshonracha sna Ballstáit lena mbaineann.

        Má mheastar go bhfuil Ballstát i mbaol míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha, is féidir an Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha a bheith mar bhonn taca ag roinnt nó gach ceann de na moltaí tírshonracha arna nglacadh ag an gComhairle i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh. Thar na blianta, tá méadú tagtha ar líon na moltaí sin ach ní hamhlaidh atá an cás maidir le leibhéal a gcur chun feidhme.

        Ról Pharlaimint na hEorpa

        Le teacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin, rinneadh comhreachtóir den Pharlaimint i gcomhair rialacha mionsonraithe maidir le faireachas iltaobhach a leagan síos (Airteagal 121(6) CFAE).

        Leis na gníomhartha reachtacha a bhaineann le faireachas maicreacnamaíoch, déantar foráil don idirphlé eacnamaíoch. Chun an t-idirphlé idir institiúidí an Aontais a fheabhsú – go háirithe an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún – agus chun tuilleadh trédhearcachta agus cuntasachta a áirithiú, féadfaidh coiste inniúil na Parlaiminte a iarraidh ar Uachtarán na Comhairle, ar an gCoimisiún, ar Uachtarán na Comhairle Eorpaí agus/nó ar Uachtarán an Ghrúpa Euro a gcinntí a phlé nó a ngníomhachtaí laistigh den Seimeastar Eorpach a thíolacadh. Mar chuid den idirphlé sin, féadfaidh an Pharlaimint deis a thabhairt freisin ar pháirt a ghlacadh i malartú tuairimí le Ballstát is ábhar do mholadh ón gComhairle faoin Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Iomarcacha.

        I ndeireadh an fhómhair, tugann an Pharlaimint a tuairim maidir le timthriall an tSeimeastair Eorpaigh atá ar bun faoi láthair (lena n-áirítear na moltaí tírshonracha arna nglacadh ag an gComhairle), agus déanann sí torthaí cruinnithe chomhpháirtigh le hionadaithe choistí inniúla na bparlaimintí náisiúnta a chur san áireamh freisin.

        Faoin Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha, comhoibríonn an Coimisiún leis an bParlaimint agus leis an gComhairle chun na táscairí maicreacnamaíocha a shainiú a chuirfear san áireamh sa scórchlár a úsáidfear chun faireachán a dhéanamh ar mhíchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a d’fhéadfadh a bheith ann sna Ballstáit. I mí Feabhra 2020, sheol an Coimisiún athbhreithniú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, lena n-áirítear meastóireacht ar éifeachtacht na rialachán maidir leis an Nós Imeachta um Míchothromaíochtaí Maicreacnamaíocha agus an dul chun cinn atá déanta i dtreo comhordú níos dlúithe ar bheartais eacnamaíocha agus i dtreo chóineasú leanúnach fheidhmíocht eacnamaíoch na mBallstát.

        Déanann an Pharlaimint rannpháirtíocht na bparlaimintí náisiúnta a chur chun cinn trí chruinnithe bliantúla le comhaltaí choistí ábhartha na bparlaimintí sin. Thairis sin, agus i gcomhréir leis na socruithe dlíthiúla agus polaitiúla i ngach Ballstát, ba cheart go mbeadh na parlaimintí náisiúnta rannpháirteach mar is cuí sa Seimeastar Eorpach agus in ullmhú na gclár cobhsaíochta, na gclár um chóineasú agus na gclár athchóirithe náisiúnta chun trédhearcacht na gcinntí a ghlactar agus an tiomantas do na cinntí sin mar aon leis an gcuntasacht ina leith, a mhéadú.

         

        Maja Sabol / Samuel De Lemos Peixoto