To Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
εν δράσει
Τα κυριότερα σημεία 1999-2004

 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως θεσμικό όργανο
Μεταρρύθμιση της ΕΕ
Διεύρυνση
Δικαιώματα των πολιτών
Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις
Εξωτερικές σχέσεις
Ασφάλεια και άμυνα
Ανθρώπινα δικαιώματα
Βαλκάνια
Συμφωνίες με κράτη εκτός της ΕΕ
Εξωτερικό εμπόριο
Συνεργασία για την ανάπτυξη
EΕ- ΑΚΕ
Νάρκες κατά του προσωπικού
Περιβάλλον /
Προστασία των καταναλωτών
Μεταφορές /
Περιφερειακή Πολιτική
Γεωργία / Αλιεία
Οικονομική και Νομισματική Πολιτική
Απασχόληση και κοινωνική πολιτική / Δικαιώματα των γυναικών
Εσωτερική αγορά / Βιομηχανία / Ενέργεια / Έρευνα
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE

> GUE/NGL - Campaign against the war in Iraq


Τα ανθρώπινα δικαιώματα στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής

Αν υπάρχει μια μάχη την οποία δίνει εδώ και πολύν καιρό το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αυτή είναι η προάσπιση και προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τόσο εντός όσο και εκτός της Ένωσης. Σήμερα, χάρη στην ώθηση που έχουν δώσει στο θέμα οι βουλευτές, τα ανθρώπινα δικαιώματα βρίσκονται στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης.

Οι συζητήσεις σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν πρέπει να μετατρέπονται σε κουβέντες καφενείου ούτε να περιορίζονται σε ανταλλαγές απόψεων σχετικά με τις πολιτιστικές και ιστορικές διαφορές. Αυτή είναι η άποψη που τονίζεται με ειλικρίνεια στην τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανά τον κόσμο το 2002. Οι βουλευτές έχουν ζητήσει πολλές φορές από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να ενισχύσουν τις σχετικές απαιτήσεις τους στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου, της χορήγησης ενισχύσεων ή της σύναψης συμφωνιών με τρίτες χώρες.

Η πολιτική και τα μέσα εφαρμογής της

Εδώ και δεκαετίες οι ευρωβουλευτές μάχονται ώστε η προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας να τεθούν στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης. Αυτά τα αιτήματα αποτυπώθηκαν στις συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ, οι οποίες έθεσαν τις πολιτικές βάσεις που είναι απαραίτητες προς το σκοπό αυτό. Επιπλέον, το Κοινοβούλιο είναι αυτό που δημιούργησε κονδύλιο στον προϋπολογισμό, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα στην Ένωση να χρηματοδοτεί σχέδια σε διάφορους τομείς, όπως η αγωγή του πολίτου, η ανάπτυξη ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, η πρόληψη της βίας εις βάρος των γυναικών, η εκπαίδευση των αστυνομικών υπηρεσιών, κ.λπ.

Μια συστηματική ρήτρα

Το Κοινοβούλιο είναι επίσης αυτό που επέμεινε ώστε η Ένωση να περικλείει συστηματικά ρήτρες για τα ανθρώπινα δικαιώματα στις συμφωνίες που συνάπτει με τρίτες χώρες. Οι ρήτρες αυτές αποτελούν προϋπόθεση για την εφαρμογή των συμφωνιών· με άλλα λόγια, οι συμφωνίες αυτές μπορούν να ανασταλούν, αν η συγκεκριμένη τρίτη χώρα παραβιάζει τα δικαιώματα του ανθρώπου. Αυτή η πολιτική αναπτύχθηκε προοδευτικά στη δεκαετία του '90 και προσέλαβε συστηματικό χαρακτήρα από το 1995. Τριάντα περίπου συμφωνίες που συνήφθησαν πριν από το 1995 και είκοσι περίπου συμφωνίες που τέθηκαν σε εφαρμογή αργότερα, περιέχουν σχετικές διατάξεις.

Όμως, οι αρχές ή οι απαιτήσεις δεν πρέπει μόνο να διακηρύττονται αλλά και να εφαρμόζονται. Για τους βουλευτές, ο πραγματικός σεβασμός αυτής της ρήτρας εξαρτάται κυρίως από την πολιτική βούληση των κρατών μελών, τα ιδιαίτερα συμφέροντα των οποίων εμποδίζουν μερικές φορές την Ένωση να ενεργεί αποτελεσματικά. Το Κοινοβούλιο πιστεύει ότι, για να μειωθούν οι αποκλίσεις αυτού του είδους, η συγκεκριμένη ρήτρα θα πρέπει να συνοδεύεται από έναν σαφώς καθορισμένο μηχανισμό εφαρμογής, έτσι ώστε να διατηρείται η πίεση επί των τρίτων χωρών. Το Κοινοβούλιο αποδοκιμάζει επίσης το γεγονός ότι δεν επιδιώκεται η μεγαλύτερη συμμετοχή του στη λήψη αποφάσεων που έχουν ως αντικείμενο την έναρξη διαβουλεύσεων ή την αναστολή διμερών συμφωνιών λόγω παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ωστόσο, το Κοινοβούλιο διαθέτει ένα σημαντικό όπλο, τη σύμφωνη γνώμη που διατυπώνει και χωρίς την οποία δεν μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή αυτές οι διμερείς συμφωνίες. Έχει συμβεί να καθυστερήσει το Κοινοβούλιο να εκδώσει τη σύμφωνη γνώμη του, χωρίς να φτάσει στο σημείο να την αρνηθεί, προκειμένου να ασκήσει πίεση σε μια τρίτη χώρα. Αυτό έγινε, για παράδειγμα, το 1993, κατά την εξέταση μιας συμφωνίας με τη Συρία, και όλα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η πίεση αυτή συνέβαλε ώστε να επιτραπεί η μετανάστευση ενός μεγάλου αριθμού Συριοεβραίων. Άλλες φορές, η καθυστέρηση αυτή δίνει τη δυνατότητα να οργανωθούν ακροάσεις, στις οποίες καλούνται οι δημόσιες αρχές των τρίτων χωρών, ώστε να παρακινηθούν να αποσαφηνίσουν και να ενδυναμώσουν την πολιτική τους για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κάποιες φορές το Κοινοβούλιο έδωσε τη σύμφωνη γνώμη του, συνοδεύοντάς την όμως από ένα ψήφισμα στο οποίο εξέφραζε τις απαιτήσεις του. Αυτό έγινε στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο για τις συμφωνίες σύνδεσης με την Αίγυπτο και το Λίβανο, καθώς και με την Αλγερία όπου μετέβη αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να εξετάσει επί τόπου την κατάσταση. Στην περίπτωση του Πακιστάν, η συμφωνία πάγωσε εξαιτίας της επιδείνωσης που παρουσίασε η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα αυτή.

Διαρκής εποπτεία

Σε κάθε μηνιαία σύνοδο της ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο διεξάγονται συζητήσεις επικαιρότητας σχετικά με τα κρούσματα παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανά τον κόσμο και εγκρίνονται ψηφίσματα. Οι βουλευτές επιδεικνύουν ιδιαίτερη προσοχή και ασκούν έντονη κριτική σε θέματα που αφορούν την ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου, τη διενέργεια πραγματικά δημοκρατικών εκλογών ή τη διεξαγωγή δίκαιων δικών. Κατ' αυτόν τον τρόπο, πολλές αυταρχικές κυβερνήσεις επικρίθηκαν έντονα για τις βιαιοπραγίες ή τους εκφοβισμούς που ασκούν εις βάρος των δυνάμεων της αντιπολίτευσης, και οι ζωηρές αντιδράσεις τους οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η επαγρύπνηση του Κοινοβουλίου αποτελεί, και αυτή, χρήσιμο μέσο για την άσκηση ηθικής πίεσης. Οι πιέσεις των βουλευτών συχνά οδήγησαν τις αρχές ορισμένων χωρών να αναθεωρήσουν τη στάση τους απέναντι σε όσους μάχονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα ή στους πολιτικούς αντιφρονούντες, όπως στις περιπτώσεις των Ryad al-Turk στη Συρία, Saad Eddine Ibrahim στην Αίγυπτο ή Hamma Hammami στην Τυνησία.

Κάθε χρόνο, το Κοινοβούλιο εξετάζει επίσης την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανά τον κόσμο. Η ετήσια αυτή έκθεση, η οποία συζητείται στην ολομέλεια και συνοδεύεται από ψήφισμα, υπογραμμίζει τα απαράδεκτα κρούσματα παραβιάσεων και συνιστά ειδικές ενέργειες για να ενισχυθούν η αποτελεσματικότητα και η συνέπεια της Ένωσης στο συγκεκριμένο τομέα. Η πιο πρόσφατη από τις εκθέσεις αυτές, η οποία αφορούσε την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων το 2002 (και συζητήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2003), υπογράμμιζε ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο η θρησκευτική μισαλλοδοξία απειλεί την παγκόσμια ειρήνη. Η έκθεση για το 2001 επέμενε στα ζητήματα της σωματεμπορίας και της τρομοκρατίας, ενώ η έκθεση για το 2000 εξήρε την ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης.

Μια συγκεκριμένη δέσμευση

Πέρα από τις μηνιαίες αυτές συζητήσεις και τις ετήσιες εκθέσεις, το Κοινοβούλιο ενθάρρυνε συχνά την αποστολή παρατηρητών της Ένωσης σε χώρες στις οποίες διεξάγονταν εκλογές, συμμετέχοντας και το ίδιο σε αυτές. Μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προήδρευσαν σε τέτοιες αποστολές. Ωστόσο, οι βουλευτές πιστεύουν ότι οι συγκεκριμένες αποστολές δεν θα πρέπει να αρκούνται σε στιγμιαίες ενέργειες κατά την εκλογική περίοδο αλλά να ασκούν και ένα έργο διαρκούς παρακολούθησης.

Τα τελευταία χρόνια, το Κοινοβούλιο ζήτησε και στήριξε την επιβολή κυρώσεων (όπως τα εμπάργκο κατά των όπλων ή την αναστολή των κοινοτικών ενισχύσεων) κατά των χωρών που παραβίαζαν διαρκώς τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό συνέβη με τη Ζιμπάμπουε, την Αϊτή, τη Λιβερία, τη Σομαλία, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Σιέρα Λεόνε, την Ινδονησία ή τη Μολδαβία. Για λόγους συνέπειας, το 2002, το Κοινοβούλιο αρνήθηκε την είσοδο σε δύο αντιπροσώπους της Ζιμπάμπουε, οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε απαγόρευση βίζας, στη Μεικτή Κοινοβουλευτική Συνέλευση ΑΚΕ-ΕΕ που διεξήγετο στα κτήριά του, γεγονός που οδήγησε στην ακύρωση της συγκεκριμένης συνεδρίασης.



  
Εισηγητές:
  
Ετήσια έκθεση 1999-2000: Matti Wuori (Greens/EFA, FIN)
Ετήσια έκθεση 2001: Johan Van Hecke (ELDR, B)
Ετήσια έκθεση 2002: Bob van den Bos (ELDR, NL)
Ετήσια έκθεση 1999-2000
Ετήσια έκθεση 2001
Ετήσια έκθεση 2002
Ετήσια έκθεση 1999-2000 (κείμενο που εγκρίθηκε από το ΕΚ)
Ετήσια έκθεση 2001 (κείμενο που εγκρίθηκε από το ΕΚ)
Ετήσια έκθεση 2002 (κείμενο που εγκρίθηκε από το ΕΚ)

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004