Το παρόν ενημερωτικό δελτίο εξηγεί τον υποστηρικτικό ρόλο της ΕΕ στον τομέα της εκπαίδευσης, παρουσιάζοντας τα κύρια πλαίσια πολιτικής και τα εμβληματικά προγράμματα που καθιστούν δυνατή την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα αυτό. Οι κύριοι στόχοι της εκπαιδευτικής πολιτικής της ΕΕ περιλαμβάνουν την ενίσχυση της κινητικότητας των φοιτητών και του προσωπικού των πανεπιστημίων, την ενθάρρυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης διπλωμάτων και περιόδων σπουδών στο εξωτερικό και την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Νομική βάση

Η εκπαίδευση αναγνωρίστηκε επισήμως ως τομέας αρμοδιότητας της ΕΕ από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ του 1992. Οι αρμοδιότητές της περιγράφονται στα ακόλουθα άρθρα της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

  • Το άρθρο 6 ορίζει ότι «Η Ένωση έχει αρμοδιότητα να αναλαμβάνει δράσεις για να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών. Οι εν λόγω τομείς δράσης είναι, στην ευρωπαϊκή τους διάσταση: [...] η παιδεία, η επαγγελματική εκπαίδευση, η νεολαία και ο αθλητισμός».
  • Το άρθρο 9 μπορεί να χαρακτηριστεί ως οριζόντια «κοινωνική ρήτρα» και ορίζει τα εξής: «Κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και των δράσεων της, η Ένωση συνεκτιμά τις απαιτήσεις που συνδέονται με την προαγωγή υψηλού επιπέδου απασχόλησης, με τη διασφάλιση της κατάλληλης κοινωνικής προστασίας, με την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού καθώς και με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, κατάρτισης και προστασίας της ανθρώπινης υγείας».
  • Το άρθρο 165 παράγραφος 1 ορίζει ότι: «Η Ένωση συμβάλλει στην ανάπτυξη παιδείας υψηλού επιπέδου, ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και, αν αυτό απαιτείται, υποστηρίζοντας και συμπληρώνοντας τη δράση τους, σεβόμενη ταυτόχρονα πλήρως την αρμοδιότητα των κρατών μελών για το περιεχόμενο της διδασκαλίας και την οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος, καθώς και την πολιτιστική και γλωσσική τους πολυμορφία».
  • Το άρθρο 165 παράγραφος 2 ορίζει τα εξής: «Η δράση της Ένωσης έχει ως στόχο:
    • να αναπτύσσει την ευρωπαϊκή διάσταση της παιδείας[...],
    • να ευνοεί την κινητικότητα φοιτητών και εκπαιδευτικών, μεταξύ άλλων και μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώρισης διπλωμάτων και περιόδων σπουδών,
    • να προωθεί τη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, να αναπτύσσει την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών για τα κοινά προβλήματα των εκπαιδευτικών συστημάτων των κρατών μελών,
    • να ενθαρρύνει την ανάπτυξη της εκπαίδευσης εξ αποστάσεως [...]».
    • Το άρθρο 166 δίνει στην ΕΕ τη δυνατότητα να εφαρμόζει πολιτική επαγγελματικής εκπαίδευσης, για να στηρίζει και να συμπληρώνει τις δράσεις των κρατών μελών. Προβλέπει το καθήκον της ΕΕ να διευκολύνει την πρόσβαση στην επαγγελματική εκπαίδευση και να ενθαρρύνει την κινητικότητα των εκπαιδευτών και των εκπαιδευομένων, ιδίως των νέων.
    • Το άρθρο 14 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορίζει: «Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση».

      Στόχοι

      1. Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης

      Η Επιτροπή, σε ανακοίνωσή της σχετικά με την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025, της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, περιέγραψε μια προσέγγιση για τη βελτίωση του επιπέδου εκπαίδευσης και κατάρτισης των Ευρωπαίων πολιτών, καθώς και για την καλλιέργεια του αισθήματος του ανήκειν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης βασίζεται σε έξι διαστάσεις: ποιότητα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, συμπερίληψη, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, εκπαιδευτικοί και εκπαιδευτές, τριτοβάθμια εκπαίδευση, και γεωπολιτική διάσταση. Τον Φεβρουάριο του 2021 το Συμβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με ένα στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης προς τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και πέραν αυτού (2021-2030), στο οποίο περιλαμβάνεται κατάλογος με τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν κατά τα επόμενα έτη:

      • το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις στην ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις επιστήμες θα πρέπει να είναι χαμηλότερο από 15 % έως το 2030 (ποσοστό για το 2022: 26,25 % για την ανάγνωση, 29,5 % για τα μαθηματικά και 24,2 % για τις επιστήμες).
      • Το ποσοστό των μαθητών με ανεπαρκή γραμματισμό σε θέματα υπολογιστών και πληροφοριών που φοιτούν στο όγδοο έτος σχολικής εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι χαμηλότερο του 15 % έως το 2030 (ποσοστό για το 2023: 43 %).
      • Τουλάχιστον το 96 % των παιδιών ηλικίας μεταξύ 3 ετών και της ηλικίας έναρξης της υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να συμμετέχει σε προσχολική εκπαίδευση έως το 2030 (ποσοστό συμμετοχής για το 2023: 94,6 %).
      • Το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και κατάρτιση θα πρέπει να είναι χαμηλότερο του 9 % έως το 2030 (ποσοστό για το 2024: 9,3 %).
      • Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 25 έως 34 ετών με τριτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 45 % (ποσοστό για το 2024: 44,1 %).
      • Το ποσοστό των νέων αποφοίτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης που επωφελούνται από τη μάθηση σε χώρους εργασίας κατά τη διάρκεια των σπουδών τους θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον σε 60 % έως το 2025 (ποσοστό για το 2023: 65,6 %).
      • Έως το 2025 τουλάχιστον το 47 % των ενηλίκων 25 έως 64 ετών θα πρέπει να έχει συμμετάσχει σε δράση μάθησης κατά τους τελευταίους 12 μήνες (ποσοστό για το 2022: 46,6%).
      • Τον Ιούλιο του 2025 η Επιτροπή δημοσίευσε ενδιάμεση αξιολόγηση του στρατηγικού πλαισίου του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης για την περίοδο 2021-2030 και διαπίστωσε ότι είχαν επιτευχθεί τα πρώτα θετικά αποτελέσματα μέσω της συνεργασίας των κρατών μελών σε κοινές προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένης της προόδου όσον αφορά την κινητικότητα στο πλαίσιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, την ψηφιακή εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς και την πρωτοβουλία «Ευρωπαϊκά πανεπιστήμια». Ωστόσο, εντόπισε επίσης προκλήσεις και πρότεινε βελτιώσεις, όπως την αποσαφήνιση των στρατηγικών προτεραιοτήτων, την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των διαφόρων εκπαιδευτικών τομέων, τη βελτίωση της παρακολούθησης και την ενίσχυση των συνεργειών με άλλους ευρωπαϊκούς τομείς, όπως η έρευνα.

        2. Η διαδικασία της Μπολόνια

        Πέρα από τις πρωτοβουλίες των ίδιων των κρατών μελών, η ΕΕ υποστηρίζει ενεργά τις προτεραιότητες της διαδικασίας της Μπολόνια, η οποία, από την έναρξή της το 1999, αποσκοπεί σε πιο συγκρίσιμα, συμβατά και συνεκτικά συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη και στις γειτονικές της περιοχές, με αποκορύφωμα τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) με τη διακήρυξη της υπουργικής διάσκεψης Βουδαπέστης-Βιέννης τον Μάρτιο του 2010. Μέχρι σήμερα, 49 χώρες είναι μέλη του ΕΧΤΕ.

        3. Το νέο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση

        Το 2017 η Επιτροπή δημοσίευσε το νέο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Εστιάζει σε τέσσερις τομείς προτεραιότητας:

        • ευθυγράμμιση της ανάπτυξης δεξιοτήτων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας,
        • διεύρυνση της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μείωση των αποκλεισμών και αύξηση της εμβέλειάς της στην κοινωνία,
        • ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης,
        • αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
        • Επιτεύγματα

          1. Πρόγραμμα Erasmus+

          Το Erasmus+ είναι το πρόγραμμα της ΕΕ για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό για την περίοδο 2021-2027. Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος Erasmus+ οι εξής:

          • να στηρίξει την εκπαιδευτική, επαγγελματική και προσωπική ανάπτυξη μέσω της διά βίου μάθησης,
          • να συμβάλει με τον τρόπο αυτό στη βιώσιμη ανάπτυξη, τις ποιοτικές θέσεις εργασίας, την καινοτομία στον τομέα της κοινωνικής συνοχής, την ενίσχυση της αίσθησης της ευρωπαϊκής ταυτότητας και την ενεργό συμμετοχή του πολίτη στα κοινά,
          • να οικοδομήσει τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και να διευκολύνει την ευρωπαϊκή στρατηγική συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, μεταξύ άλλων στα υποκείμενα τομεακά θεματολόγια,
          • να προωθήσει τη συνεργασία στον τομέα της πολιτικής για τη νεολαία στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία 2019-2027,
          • να αναπτύξει την ευρωπαϊκή διάσταση στον αθλητισμό.
          • Το πρόγραμμα υλοποιεί τους στόχους αυτούς μέσω ενός πλαισίου βασικών δράσεων:

            • βασική δράση 1: μαθησιακή κινητικότητα ατόμων
            • βασική δράση 2: συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και ανταλλαγή καλών πρακτικών
            • βασική δράση 3: υποστήριξη μεταρρυθμίσεων πολιτικής.
            • Στο πλαίσιο της γενικής αρχιτεκτονικής του Erasmus +, η τριτοβάθμια εκπαίδευση αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο, απορροφώντας τουλάχιστον το 34,6 % του συνολικού προϋπολογισμού του. Το Erasmus+ υποστηρίζει την κινητικότητα των φοιτητών και του προσωπικού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ παράλληλα χρηματοδοτεί τα κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών του Erasmus Mundus.

              Το 2018 εγκαινιάστηκε η πρωτοβουλία «Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια», η οποία στηρίζει τη δημιουργία δικτύων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλα τα κράτη μέλη, με στόχο την ανάπτυξη μακροπρόθεσμης διαρθρωτικής, στρατηγικής και βιώσιμης συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Μέσω αυτών των συνασπισμών, οι φοιτητές μπορούν να αποκτήσουν τα πτυχία τους συνδυάζοντας σπουδές σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Σήμερα υπάρχουν 73 συνασπισμοί ευρωπαϊκών πανεπιστημίων σε 36 χώρες.

              Στις 22 Οκτωβρίου 2021, η Επιτροπή ενέκρινε ένα νέο πλαίσιο μέτρων συμπερίληψης για τα προγράμματα Erasmus+ και Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης 2021-2027. Το πλαίσιο αυτό αποσκοπεί στη διευκόλυνση της πρόσβασης των ατόμων με λιγότερες ευκαιρίες και στην άρση των εμποδίων που ενδέχεται να εμποδίζουν τη συμμετοχή. Επίσης, στηρίζει τους παρόχους επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης που επιθυμούν να οργανώσουν δραστηριότητες μαθησιακής κινητικότητας για τους εκπαιδευομένους και το προσωπικό. Η συνεργασία είναι επίσης θεμελιώδους σημασίας για το νέο πλαίσιο και περιλαμβάνει συμπράξεις μικρής κλίμακας, οι οποίες διευρύνουν την πρόσβαση στο πρόγραμμα.

              Τον Ιούλιο του 2025 η Επιτροπή δημοσίευσε την ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Erasmus+ για την περίοδο 2021-2027 και την τελική αξιολόγηση του προγράμματος Erasmus+ για την περίοδο 2014-2020. Έως το 2023 περισσότεροι από 1,6 εκατομμύρια συμμετέχοντες και περισσότεροι από 77 000 οργανισμοί είχαν συμμετάσχει στο πρόγραμμα. Οι διατομεακές προτεραιότητές του —κυρίως η συμπερίληψη και η διαφορετικότητα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η πράσινη μετάβαση— αποδεικνύονται αποτελεσματικές, καθώς σχεδόν το ένα τρίτο των ταξιδιών πραγματοποιείται με τη χρήση πιο πράσινων επιλογών μετακίνησης και πολλοί συμμετέχοντες αναφέρουν αυξημένες ψηφιακές δεξιότητες και περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

              Παράλληλα, η πρόταση κανονισμού για το Erasmus + για την περίοδο 2028-2034 καθορίζει προτεινόμενο προϋπολογισμό ύψους περίπου 40.8 δισ. EUR.

              2. Δράσεις «Marie Skłodowska-Curie»

              Οι δράσεις Marie Skłodowska-Curie (MSCA) στηρίζουν την κινητικότητα και την κατάρτιση των ερευνητών. Αποτελούν μέρος του προγράμματος-πλαισίου της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων Ευρώπη» (2021-2027) και διαρθρώνονται γύρω από πέντε επιμέρους δράσεις. Όσον αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση, οι δράσεις MSCA έχουν καταστεί το κύριο πρόγραμμα της ΕΕ για τις διδακτορικές σπουδές. Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» διαθέτει προϋπολογισμό ύψους περίπου 6,6 δισ. EUR στις δράσεις MSCA.

              3. Συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

              Τον Απρίλιο του 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα σχετικά με μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενδυνάμωση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για το μέλλον της Ευρώπης καθώς και σύσταση σχετικά με τη δημιουργία γεφυρών για αποτελεσματική ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στόχος τους ήταν να βοηθήσουν τα ευρωπαϊκά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να διαμορφώσουν τη συμβολή τους προς βιώσιμες και ανθεκτικές οικονομίες, καθώς και να εντείνουν και να επεκτείνουν τη διακρατική συνεργασία.

              Τον Μάρτιο του 2024 η Επιτροπή ενέκρινε δέσμη προτάσεων για τον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη, με ένα σχέδιο στρατηγικής για βαθύτερη και ευρύτερη διακρατική συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Την εν λόγω δέσμη προτάσεων ακολούθησε αρχικά σύσταση του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2024, σχετικά με ελκυστικές και βιώσιμες σταδιοδρομίες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην οποία περιγράφονται τρόποι για τη βελτίωση των συνθηκών για το ακαδημαϊκό προσωπικό και την ενίσχυση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και του ρόλου της στην κοινωνία. Στη συνέχεια, στις 12 Μαΐου 2025, το Συμβούλιο δημοσίευσε σύσταση και συμπληρωματικό ψήφισμα. Η σύσταση καθορίζει κοινά ευρωπαϊκά κριτήρια και ρυθμίσεις διασφάλισης της ποιότητας για τα κοινά προγράμματα, ενώ το ψήφισμα θεσπίζει μια σταδιακή προσέγγιση για την ανάπτυξη, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση ενός σήματος ποιότητας, με στόχο την τεκμηρίωση μιας μελλοντικής πολιτικής απόφασης σχετικά με τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού πτυχίου.

              4. Ένωση δεξιοτήτων

              Στις 18 Απριλίου 2018, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν την απόφαση (ΕΕ) 2018/646 για ένα κοινό πλαίσιο για την παροχή καλύτερων υπηρεσιών για τις δεξιότητες και τα επαγγελματικά προσόντα (Europass).

              Τον Μάρτιο του 2025 η Επιτροπή δρομολόγησε την Ένωση Δεξιοτήτων, ένα στρατηγικό πλαίσιο που αποσκοπεί στην κατάρτιση των ατόμων στην ΕΕ με τις δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη, ψηφιακή και ανταγωνιστική οικονομία. Η πρωτοβουλία δίνει έμφαση στις βασικές δεξιότητες (ανάγνωση, μαθηματικά, φυσικές επιστήμες και ψηφιακές δεξιότητες), την εκπαίδευση στους τομείς STEM (φυσικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά), τη διά βίου αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση (συμπεριλαμβανομένων των μικροδιαπιστευτηρίων), τη δυνατότητα μεταφοράς δεξιοτήτων και προσόντων σε όλα τα κράτη μέλη, την προσέλκυση και διατήρηση προσωπικού και την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού πτυχίου/σήματος και ενός νέου διπλώματος/σήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Δημιουργεί νέα εργαλεία διακυβέρνησης (ένα ευρωπαϊκό παρατηρητήριο πληροφοριών για τις δεξιότητες και ένα ευρωπαϊκό συμβούλιο υψηλού επιπέδου για τις δεξιότητες) και αποσκοπεί στην επίτευξη διάφορων στόχων, όπως η μείωση του ποσοστού των ατόμων με χαμηλές επιδόσεις στον γραμματισμό, τα μαθηματικά, τις φυσικές επιστήμες και τις ψηφιακές δεξιότητες κάτω από το 15 % έως το 2030.

              Από το 2019 το Erasmus + έχει χρηματοδοτήσει 69 έργα κέντρων επαγγελματικής αριστείας, τα οποία:

              • αναπτύσσουν προγράμματα σπουδών με ενότητες καθώς και μικροδιαπιστευτήρια ευθυγραμμισμένα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας,
              • ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και βιομηχανίας,
              • ενσωματώνουν πράσινες και ψηφιακές δεξιότητες στα προγράμματα κατάρτισης,
              • πρωτοπορούν με καινοτόμες μεθόδους διδασκαλίας, από εργαλεία που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη έως τη μάθηση που βασίζεται σε υπαρκτές προκλήσεις.
              • 5. Άλλα επιτεύγματα

                Το 2020 η Επιτροπή εγκαινίασε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Καινοτόμου Διδασκαλίας, το οποίο αποσκοπεί στην αναγνώριση του έργου των εκπαιδευτικών (και των σχολείων τους) με εξέχουσα συμβολή στο επάγγελμα. Με την ευκαιρία της πέμπτης επετείου του, καθιερώθηκαν δύο νέες κατηγορίες: το Ευρωπαϊκό Σήμα Γλωσσών και η εκπαίδευση ενηλίκων. Αυτή η προσανατολισμένη στους εκπαιδευτικούς πρωτοβουλία συμπληρώνεται από άλλες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του Erasmus +:

                • Ακαδημίες εκπαιδευτικών, οι οποίες δημιουργούν ευρωπαϊκές συμπράξεις και προωθούν τη συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων εκπαίδευσης εκπαιδευτικών και παρόχων κατάρτισης για την υποστήριξη των εκπαιδευτικών στην αρχή της σταδιοδρομίας τους και την ενίσχυση της επαγγελματικής τους εξέλιξης·
                • το eTwinning, μια διαδικτυακή κοινότητα σχολείων που προσφέρει σε εκπαιδευτικούς και μαθητές σε ολόκληρη την Ευρώπη μια ασφαλή, δωρεάν πλατφόρμα για συνεργασία σε έργα, ομαδικές συζητήσεις και ανάπτυξη δεξιοτήτων.
                • Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

                  Το Κοινοβούλιο ασκεί ολοένα και μεγαλύτερη επιρροή στη χάραξη ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της εκπαίδευσης.

                  1. Πρόγραμμα Erasmus+

                  Τον Μάιο του 2021 το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν τον κανονισμό για τη θέσπιση του προγράμματος Erasmus+ για την περίοδο 2021-2027 (Κανονισμός (ΕΕ) 2021/817). Με προϋπολογισμό ύψους 26,6 δισ. EUR (σε σύγκριση με 14,7 δισ. EUR την προηγούμενη περίοδο), το τρέχον πρόγραμμα αποσκοπεί στη διασφάλιση ίσων ευκαιριών μέσω της βελτίωσης της πρόσβασης των μειονεκτουσών ομάδων.

                  Το ψήφισμα του Κοινοβουλίου σχετικά με την εφαρμογή μέτρων ένταξης στο πλαίσιο του Erasmus + 2014-2020, που εγκρίθηκε στις 23 Ιουνίου 2022, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, ενώ η ένταξη είχε αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία και αντιμετωπιζόταν με πιο ολοκληρωμένο και στοχευμένο τρόπο απ’ ό,τι σε προηγούμενα προγράμματα, εξακολουθούσαν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις και ελλείψεις. Αυτό επιβεβαίωσε την ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στα μέτρα ένταξης στο πρόγραμμα Erasmus + 2021-2027, η νομική βάση του οποίου προσδιόρισε σαφώς την «ένταξη» ως έναν από τους βασικούς στόχους του προγράμματος.

                  Τον Ιανουάριο του 2024 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την εφαρμογή του τρέχοντος προγράμματος Erasmus+ 2021-2027 στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος. Το Κοινοβούλιο τόνισε το γεγονός ότι το Erasmus + παραμένει ένα ιδιαίτερα επιτυχημένο πρόγραμμα, ζήτησε πρόσθετη χρηματοδότηση και μέτρα απλούστευσης για τη βελτίωση της πρόσβασης των εκπαιδευομένων με λιγότερες ευκαιρίες και ενθάρρυνε την Επιτροπή να ενισχύσει τις πράσινες και ψηφιακές συνιστώσες του προγράμματος, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027.

                  2. Λοιποί ειδικοί τομείς

                  Το Κοινοβούλιο ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την αντιμετώπιση και την υποστήριξη συγκεκριμένων τομέων εκπαίδευσης, όπως φαίνεται στα παρακάτω παραδείγματα.

                  Στο ψήφισμά του, της 25ης Μαρτίου 2021, σχετικά με τη διαμόρφωση της πολιτικής για την ψηφιακή εκπαίδευση, το Κοινοβούλιο εκφράζει τη θέση του σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση (2021-2027) – Επαναπροσδιορίζοντας την εκπαίδευση και την κατάρτιση στην ψηφιακή εποχή». Τον Μάρτιο του 2023 η Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δημοσίευσε ενημερωτικό σημείωμα σχετικά με την πρόοδο του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση, στο οποίο επανεξετάζεται η εφαρμογή του. Τόνισε την ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα επίμονα κενά στις ψηφιακές δεξιότητες, τις υποδομές και την ένταξη, ώστε να διασφαλιστεί ο αποτελεσματικός και δίκαιος αντίκτυπός τους σε ολόκληρη την ΕΕ.

                  Το Κοινοβούλιο διαχειρίζεται τα εκπαιδευτικά προγράμματα Σχολείο-Πρεσβευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Euroscola, για να συμβάλλει στην αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την ευρωπαϊκή δημοκρατία και τις ευρωπαϊκές αξίες. Στις 6 Απριλίου 2022, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την εφαρμογή δράσεων για την αγωγή του πολίτη. Στο ψήφισμα εκφράζει την ανησυχία του για τις ανισορροπίες όσον αφορά τη μέση αγωγή του πολίτη μεταξύ και εντός των κρατών μελών και διατυπώνει διάφορες συστάσεις για την αντιμετώπισή τους.

                  Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 2021, σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης, τονίζει την ανάγκη για ολιστική προσέγγιση και κοινές προσπάθειες και αναδεικνύει τη σημασία της προώθησης ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης από εκπαιδευτική άποψη, με σκοπό να παρέχει περισσότερες και καλύτερες ευκαιρίες στους Ευρωπαίους πολίτες να σπουδάζουν, να καταρτίζονται και να εργάζονται στο εξωτερικό. Στις 19 Μαΐου 2022, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025, στο οποίο χαιρέτιζε τις προτάσεις της Επιτροπής για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης όσον αφορά τα μικροδιαπιστευτήρια, τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης και τη μάθηση με στόχο ένα βιώσιμο περιβάλλον, καθένα από τα οποία περιλαμβάνεται στους στόχους για την επίτευξη ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025.

                  Στις 11 Σεπτεμβρίου 2025, το Κοινοβούλιο ενέκρινε επίσης ψήφισμα στο οποίο παρουσιάζει το όραμά του για τους συνασπισμούς ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, παρέχοντας καθοδήγηση σχετικά με τη μελλοντική τους ανάπτυξη, διακυβέρνηση και τον ρόλο τους στην προώθηση της ακαδημαϊκής αριστείας, της κινητικότητας και της ευρωπαϊκής ταυτότητας.

                  3. Προτάσεις για την τροποποίηση των Συνθηκών

                  Στις 22 Νοεμβρίου 2023, το Κοινοβούλιο ενέκρινε το ψήφισμά του σχετικά με τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την τροποποίηση των Συνθηκών. Στον τομέα της εκπαίδευσης καλεί την ΕΕ να αναπτύξει κοινούς στόχους και πρότυπα για μια εκπαίδευση που θα προωθεί τις δημοκρατικές αξίες και το κράτος δικαίου, καθώς και τον ψηφιακό και οικονομικό γραμματισμό. Το Κοινοβούλιο καλεί επίσης την ΕΕ να προωθήσει τη συνεργασία και τη συνοχή μεταξύ των συστημάτων των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, διασφαλίζοντας παράλληλα τις πολιτιστικές παραδόσεις και την περιφερειακή πολυμορφία. Καλεί επίσης την ΕΕ να αναπτύξει κοινά πρότυπα επαγγελματικής κατάρτισης για την αύξηση της κινητικότητας των εργαζομένων. Προτείνει να επιδιώξει η ΕΕ να προστατεύσει και να προωθήσει την πρόσβαση σε δωρεάν και καθολική σχολική εκπαίδευση, θεσμική και ατομική ακαδημαϊκή ελευθερία και ανθρώπινα δικαιώματα.

                  Το παρόν ενημερωτικό δελτίο καταρτίζεται από το Τμήμα Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τους Πολίτες, την Ισότητα και τον Πολιτισμό. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας.

                   

                  Léanne Emma Clara COSTES / Anastasia MITRONATSIOU