Οι δαπάνες της ΕΕ
Το ενημερωτικό αυτό δελτίο εξηγεί τον τρόπο διάρθρωσης, χρηματοδότησης και διαχείρισης των δαπανών της ΕΕ. Οι δαπάνες του προϋπολογισμού εγκρίνονται από κοινού από το Κοινοβούλιο και από το Συμβούλιο. Ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να συμμορφώνεται με τα ανώτατα όρια δαπανών που καθορίζονται από το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), το μακροπρόθεσμο σχέδιο δαπανών της ΕΕ, για μια σειρά προτεραιοτήτων. Ειδικά μέσα επιτρέπουν στην ΕΕ να ανταποκρίνεται σε απρόβλεπτες ανάγκες. Οι δημοσιονομικές εγγυήσεις και τα χρηματοδοτικά μέσα αυξάνουν επίσης τον αντίκτυπο των δαπανών της ΕΕ. Το NextGenerationEU συμπληρώνει προσωρινά το ΠΔΠ 2021-2027.
Νομική βάση
- Άρθρα 310 έως 325 και 352 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και άρθρα 106α, 171 έως 182 και 203 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας·
- Κανονισμός σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (δημοσιονομικός κανονισμός) [κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/2509 της 23ης Σεπτεμβρίου 2024]·
- Κανονισμός για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027 (κανονισμός για το ΠΔΠ) [κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2020]·
- Κανονισμός για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027 [κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/765 του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 2024]·
- Κανονισμός σχετικά με τη θέσπιση Μέσου Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στήριξη της ανάκαμψης μετά την κρίση της νόσου COVID-19 [κανονισμός (ΕΕ) 2020/2094 του Συμβουλίου , της 14ης Δεκεμβρίου 2020]·
- Διοργανική συμφωνία (IIA) της 16ης Δεκεμβρίου 2020, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση καθώς και τους νέους ιδίους πόρους, συμπεριλαμβανομένου ενός οδικού χάρτη για την εισαγωγή νέων ιδίων πόρων.
- πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων, που καλύπτουν, κατά τη διάρκεια του τρέχοντος οικονομικού έτους, το συνολικό κόστος των νομικών υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί για δραστηριότητες των οποίων η υλοποίηση εκτείνεται σε περισσότερα από ένα έτη·
- πιστώσεις πληρωμών, που καλύπτουν δαπάνες που σχετίζονται με την εκτέλεση υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν κατά τη διάρκεια του τρέχοντος οικονομικού έτους ή προηγούμενων οικονομικών ετών.
Σκοπός
Γενικός στόχος του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι η χρηματοδότηση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντός των ορίων της δημοσιονομικής πειθαρχίας, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες και διαδικασίες. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ προορίζεται κυρίως για επενδύσεις. Για τον λόγο αυτό, η ΕΕ εγκρίνει μακροπρόθεσμα σχέδια δαπανών, γνωστά ως πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια, για περίοδο πέντε έως επτά ετών (βλ. κατωτέρω).
Βασικές αρχές
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ ακολουθεί τις εννέα γενικές αρχές της ενότητας, της ακρίβειας του προϋπολογισμού, της ετήσιας διάρκειας[1], της ισοσκέλισης, της ενιαίας λογιστικής μονάδας (ευρώ), της καθολικότητας, της ειδικότητας (κάθε πίστωση διατίθεται σε δαπάνη καθορισμένης φύσεως), της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της διαφάνειας, σύμφωνα με τα άρθρα 6 έως 38 του κανονισμού σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ.
Η αρχή της ετήσιας διάρκειας πρέπει να συμβιβάζεται με την ανάγκη διαχείρισης πολυετών δράσεων, η σημασία των οποίων στο πλαίσιο του προϋπολογισμού έχει αυξηθεί. Συνεπώς, ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει διαφοροποιημένες πιστώσεις που συνίστανται σε:
Η διοργανική συμφωνία της 16ης Δεκεμβρίου 2020 ορίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να καταρτίζει ετήσια έκθεση που θα παρέχει επισκόπηση των οικονομικών και δημοσιονομικών επιπτώσεων των διαφόρων δραστηριοτήτων της ΕΕ, είτε χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ είτε όχι. Η έκθεση αυτή πρέπει να περιέχει πληροφορίες σχετικά με τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της ΕΕ, τις διάφορες δανειοδοτικές και δανειοληπτικές πράξεις - συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (2.5.8) - και άλλους πιθανούς μελλοντικούς μηχανισμούς. Επιπλέον, η έκθεση πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τις δαπάνες για το κλίμα, τις δαπάνες που συμβάλλουν στην ανάσχεση και την αντιστροφή της μείωσης της βιοποικιλότητας, την προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών και την υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών σε όλα τα σχετικά προγράμματα της ΕΕ.
Διάρθρωση και κατηγορίες δαπανών της ΕΕ
1. Τμήματα δαπανών της ΕΕ
Ο γενικός προϋπολογισμός περιλαμβάνει δέκα τμήματα, ένα για κάθε θεσμικό όργανο της ΕΕ. Ενώ τα τμήματα των άλλων θεσμικών οργάνων περιέχουν κυρίως διοικητικές δαπάνες, το τμήμα της Επιτροπής (τμήμα III) περιλαμβάνει επιχειρησιακές δαπάνες για τη χρηματοδότηση δράσεων και προγραμμάτων και το διοικητικό κόστος εφαρμογής τους (τεχνική βοήθεια, υπηρεσίες και ανθρώπινο δυναμικό).
Η Επιτροπή χρησιμοποιεί ονοματολογία για τον προϋπολογισμό, που παρουσιάζει τους πόρους ανά τομέα πολιτικής και πρόγραμμα, ευθυγραμμίζοντας τους τομείς των προγραμμάτων με τις «ομάδες προγραμμάτων», έτσι ώστε να καθίσταται ευχερέστερη η αξιολόγηση του κόστους και της αποτελεσματικότητας κάθε πολιτικής της ΕΕ.
2. Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) (1.4.3)
Από το 1988, οι ενωσιακές δαπάνες εντάσσονται σε ένα πολυετές πλαίσιο που κατατέμνει τον προϋπολογισμό σε τομείς που αντιστοιχούν τομείς πολιτικής με ανώτατα όρια δαπανών, τα οποία αντανακλούν τις κύριες δημοσιονομικές προτεραιότητες για την καλυπτόμενη περίοδο. Η πρώτη προγραμματική περίοδος διήρκεσε πέντε έτη, ενώ η διάρκεια των μεταγενέστερων και των τρεχουσών περιόδων είναι επτά έτη. Οι ετήσιοι προϋπολογισμοί πρέπει να τηρούν τα όρια που καθορίζονται στο πολυετές πλαίσιο.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ υπόκειται σε αυστηρή αρχή της ισορροπίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 310 ΣΛΕΕ και στον δημοσιονομικό κανονισμό. Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι βασικός γνώμονας για τον προϋπολογισμό της ΕΕ είναι οι δαπάνες. Με άλλα λόγια, τα συνολικά έσοδα μπορούν να αυξηθούν μόνο στον βαθμό που επιτρέπεται εκ των προτέρων από τα ανώτατα όρια του ΠΔΠ και το μέγεθος των ειδικών μέσων πέραν των εν λόγω ανώτατων ορίων. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 του κανονισμού για το ΠΔΠ, τα εν λόγω ανώτατα όρια υπόκεινται σε ονομαστική αυτόματη προς τα πάνω προσαρμογή 2 % ετησίως[2]. Το ΠΔΠ που καλύπτει την περίοδο από το 2021 έως το 2027 προέβλεπε συνολικές πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων ύψους 1 824,3 δισ. EUR σε τιμές 2018, εκ των οποίων 1 074,3 δισ. EUR για το ΠΔΠ και 750 δισ. EUR για το μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU (NGEU), αυξημένες κατά επιπλέον 11 δισ. EUR ως αποτέλεσμα των ειδικών προσαρμογών ανά πρόγραμμα που ορίζονται στο άρθρο 5 του κανονισμού για το ΠΔΠ.
Μετά από νομοθετική πρόταση που υπέβαλε η Επιτροπή στις 20 Ιουνίου 2023, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία στις 6 Φεβρουαρίου 2024, ανοίγοντας τον δρόμο για την πρώτη ενδιάμεση αναθεώρηση του ΠΔΠ. Η συμφωνία αυτή θα επηρεάσει τα υπόλοιπα έτη του τρέχοντος ΠΔΠ, επιτρέποντας την αναθεώρηση των ανώτατων ορίων του, καθώς και το πεδίο εφαρμογής και το μέγεθος των ειδικών μέσων πέραν των εν λόγω ανώτατων ορίων. Ειδικότερα, η συμφωνία προβλέπει πρόσθετες δαπάνες ύψους 21 δισ. EUR (σε τιμές 2024) σε καθαρούς ονομαστικούς όρους, συμπεριλαμβανομένων επιχορηγήσεων ύψους 17 δισ. EUR που προορίζονται για την Ουκρανία μέσω ενός νέου ειδικού μέσου πέραν των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ[3]. Η αύξηση αυτή αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 2,8 % των μέγιστων επιτρεπόμενων δαπανών για το υπόλοιπο της τρέχουσας περιόδου του ΠΔΠ.
Συνολικά, και παρά την ονομαστική αύξηση της χρηματοδότησης των δαπανών, οι συνολικές δαπάνες της ΕΕ θα συρρικνωθούν λόγω της αύξησης του πληθωρισμού κατά την περίοδο 2021-2023. Για τα πρώτα 2,5 έτη του τρέχοντος ΠΔΠ για την περίοδο 2021-2027, ο συσσωρευμένος πληθωρισμός στην ΕΕ ανέρχεται ήδη στο 23,7 %. Όπως επισημαίνεται σε πρόσφατη μελέτη που ανατέθηκε από το Κοινοβούλιο σχετικά με τον αντίκτυπο του πληθωρισμού στα οικονομικά της ΕΕ, η εξέλιξη αυτή αναμένεται να μειώσει τον όγκο του ΠΔΠ ως ποσοστό του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ κατά 0,96 % έως το τέλος της περιόδου το 2027. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από το 1,05 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος που αναμενόταν να αντιπροσωπεύει το ΠΔΠ για την περίοδο 2021-2027 όταν εγκρίθηκε.
Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει την κατανομή του προϋπολογισμού του 2026 ανά τομέα πολιτικής όπως ορίζεται από το ισχύον ΠΔΠ για την περίοδο 2021-2027.
| Τομείς | Πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων | Πληρωμές |
|---|---|---|
| Προϋπολογισμός ΕΕ για το 2026 (σε εκατ. EUR) | ||
| Ενιαία αγορά, καινοτομία και ψηφιακή οικονομία | 22 163,0 | 23 336,6 |
| Συνοχή, ανθεκτικότητα και αξίες | 71 649,8 | 73 166,7 |
| Φυσικοί πόροι και περιβάλλον | 56 529,4 | 52 577,3 |
| Μετανάστευση και διαχείριση των συνόρων | 5 018,9 | 3 887,9 |
| Ασφάλεια και άμυνα | 2 813,5 | 2 253,3 |
| Γειτονικές χώρες και υπόλοιπος κόσμος | 15 600,0 | 16 569,7 |
| Ευρωπαϊκή δημόσια διοίκηση | 13 277,5 | 13 277,5 |
| Ειδικά μέσα | 5 715,9 | 5 022,5 |
| Σύνολο | 192 768,1 | 190 091,6 |
| Πιστώσεις ως % του ΑΕΕ (ακαθάριστο εθνικό εισόδημα) | 1,00% | 0,99% |
3. Ευελιξία και θεματικοί ειδικοί μηχανισμοί
Εκτός από τις δαπάνες που έχουν προγραμματιστεί για τη χρηματοδότηση των πολιτικών της ΕΕ στο πλαίσιο των πολυετών προγραμμάτων, έχουν προβλεφθεί στον προϋπολογισμό της ΕΕ ορισμένα χρηματοδοτικά μέσα για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων κρίσεων και καταστάσεων. Τα ειδικά αυτά μέσα ευελιξίας και θεματικά μέσα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση οικονομικών κρίσεων (π.χ. το EGF - το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση), φυσικές καταστροφές, καταστάσεις έκτακτης ανθρωπιστικής ανάγκης (π.χ. το SEAR - το Αποθεματικό Αλληλεγγύης και Επείγουσας Βοήθειας) ή άλλων απρόβλεπτων αναγκών (π.χ. ο Μηχανισμός Ευελιξίας) στα κράτη μέλη της ΕΕ, τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες ή τις χώρες εκτός της ΕΕ. Η εν λόγω χρηματοδότηση επιτρέπει την κάλυψη εξαιρετικών οικονομικών αναγκών.
Μέσο Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής - Ένωσης NextGenerationEU
Στο πλαίσιο αυτού του μέσου, η Επιτροπή αναμένεται να κινητοποιήσει 750 δισ. EUR σε τιμές 2018, εκ των οποίων έως 390 δισ. EUR μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιχορηγήσεις και έως 360 δισ. EUR μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χορήγηση δανείων, επιπλέον του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού 2021-2027, προκειμένου να συμβάλει στην ανασυγκρότηση της ΕΕ μετά τη νόσο COVID-19. Η Επιτροπή θα εξουσιοδοτηθεί, δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 1 της απόφασης για τους ιδίους πόρους, να δανείζεται κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές εξ ονόματος της ΕΕ. Η αποπληρωμή του κεφαλαίου των δανείων αυτών που πρόκειται να χρησιμοποιούνται για δαπάνες (390 δισ. EUR σε τιμές 2018) και των σχετικών οφειλόμενων τόκων θα πρέπει να χρηματοδοτείται από τον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ, μεταξύ άλλων με επαρκή έσοδα από νέους ιδίους πόρους που θα εισαχθούν σταδιακά από το 2021. (1.4.1)
Το NGEU επικεντρώνεται στα εξής: α) στην αποκατάσταση της απασχόλησης και τη δημιουργία θέσεων εργασίας· β) σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις για την αναζωογόνηση του δυναμικού βιώσιμης ανάπτυξης και απασχόλησης, προκειμένου να ενισχυθεί η συνοχή μεταξύ των κρατών μελών και να αυξηθεί η ανθεκτικότητά τους· γ) σε μέτρα για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που πλήττονται από τις οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης COVID-19, και ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των άμεσων χρηματοοικονομικών επενδύσεων σε επιχειρήσεις· δ) σε μέτρα για την έρευνα και την καινοτομία ως απάντηση στην κρίση της νόσου CΟVID-19· ε) στην αύξηση του επιπέδου της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων και την παροχή δυνατότητας ταχείας και αποτελεσματικής αντίδρασης της ΕΕ σε σοβαρές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένου του σχηματισμού βασικών αποθεμάτων προμηθειών και ιατρικού εξοπλισμού και της απόκτησης των απαραίτητων υποδομών για ταχεία αντιμετώπιση κρίσεων· στ) σε μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι η δίκαιη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία δεν θα υπονομευθεί από την κρίση της νόσου COVID-19· και (ζ) σε μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την κρίση της νόσου COVID-19 στη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη.
Για τη στήριξη των κρατών μελών με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, στις 12 Φεβρουαρίου 2021 συμφωνήθηκε ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Ο μηχανισμός αναμενόταν αρχικά να διαθέσει 672,5 δισ. EUR (σε τιμές 2018) υπό μορφή δανείων και επιχορηγήσεων στα κράτη μέλη, για να υλοποιηθούν μέσω των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας[4]. Τα σχέδια πρέπει να περιλαμβάνουν μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που καλύπτουν βασικούς τομείς πολιτικής (έξι πυλώνες[5]), να προωθούν την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και να λαμβάνουν υπόψη τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Στο πλαίσιο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση REPowerEU στις 18 Μαΐου 2022, η οποία καθορίζει μια στρατηγική για τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας. Σύμφωνα με την αξιολόγηση της Επιτροπής, για να στεφθεί με επιτυχία η στρατηγική αυτή, απαιτoύνται πρόσθετες επενδύσεις ύψους 210 δισ. EUR. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή πρότεινε, μεταξύ άλλων μέτρων[6], την τροποποίηση του κανονισμού ΜΑΑ ώστε να ανακατανείμει έως και 225 δισ. EUR από τα εναπομείναντα δάνεια από τον ΜΑΑ, καθώς και να διαθέσει έως και το 7,5 % των κονδυλίων που διατίθενται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του Ταμείου Συνοχής για τους σκοπούς του REPowerEU. Επιπλέον, έως και 20 δισ. EUR σε τιμές 2022 θα διατεθούν από τον πλειστηριασμό δικαιωμάτων από το σύστημα εμπορίας εκπομπών δυνάμει της οδηγίας 2003/87/ΕΚ ή από μεταφορές από το αποθεματικό προσαρμογής στο Brexit που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1755, αποδέσμευση κεφαλαίων που κατέστη εφικτή από τον κανονισμό REPowerEU. Οι πόροι αυτοί αναμένεται να χρηματοδοτήσουν ένα νέο κεφάλαιο των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, στο οποίο θα προσδιορίζονται ειδικά μέτρα για τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, με τη μορφή δανείων (έως 225 δισ. EUR) και επιχορηγήσεων (έως 75 δισ. EUR). Τα κράτη μέλη ζήτησαν δάνεια ύψους 127,24 δισ. EUR στο πλαίσιο αναθεωρημένων ΣΑΑ έως την προθεσμία που ορίζεται στον κανονισμό REPowerEU.
Η προαναφερθείσα συμφωνία ενδιάμεσης επανεξέτασης του ΠΔΠ εισήγαγε ιδίως έναν νέο «αλυσιδωτό μηχανισμό» χρηματοδότησης για την κάλυψη των υπερβάσεων στις πληρωμές τόκων που σχετίζονται με το NGEU. Ο μηχανισμός αυτός μπορεί να κινητοποιήσει, ως έσχατη λύση, ένα νέο θεματικό ειδικό Μέσο Ανάκαμψης της ΕΕ πέραν των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ, μόνον εάν τα ποσά που έχουν ήδη παρασχεθεί στο πλαίσιο του τομέα 2β, εκτός από τις αποδεσμεύσεις, τον επαναπροσδιορισμό προτεραιοτήτων και τους πόρους που διατίθενται στο πλαίσιο μη θεματικών ειδικών μέσων, δεν επαρκούν.
Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Το Κοινοβούλιο είναι συναρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή μαζί με το Συμβούλιο και οι αρμοδιότητες σε αυτόν τον τομέα ήταν μεταξύ των πρώτων που απέκτησαν οι ΒΕΚ τη δεκαετία του 1970 (1.2.5). Οι δημοσιονομικές αρμοδιότητες αφορούν τον καθορισμό του συνολικού ποσού και την κατανομή των ετήσιων δαπανών της ΕΕ, καθώς και την άσκηση ελέγχου επί της εκτέλεσης του προϋπολογισμού.
Η Επιτροπή Προϋπολογισμών του Κοινοβουλίου είναι αρμόδια για τις διαπραγματεύσεις για το ΠΔΠ και την έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού εξ ονόματος του Κοινοβουλίου, και εκπροσωπεί τις απόψεις του Κοινοβουλίου στις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο. Συνήθως επιτυγχάνει να ληφθούν υπόψη οι αυξήσεις προτεραιότητας που απορρέουν από τις τροπολογίες του (αν και όχι πάντα στο αρχικό τους μέγεθος).
Στις διαπραγματεύσεις για το ΠΔΠ 2021-2027, το Κοινοβούλιο υποστήριξε και σε μεγάλο βαθμό εξασφάλισε α) την αύξηση του ανώτατου ορίου του ΠΔΠ και την ενίσχυση ορισμένων εμβληματικών προγραμμάτων· β) μια δέσμευση για την εισαγωγή νέων ιδίων πόρων της ΕΕ με στόχο την κάλυψη τουλάχιστον των δαπανών που σχετίζονται με το NGEU (κεφάλαιο και τόκοι)· γ) τον ρόλο του στην εφαρμογή του Μέσου Ανάκαμψης, σύμφωνα με την κοινοτική μέθοδο· δ) τη σημασία της συμβολής του προϋπολογισμού της ΕΕ στην επίτευξη των στόχων για το κλίμα, τη βιοποικιλότητα και την ισότητα των φύλων· Και (ε) τη θέσπιση του νέου μηχανισμού για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ από παραβιάσεις των αρχών του κράτους δικαίου (1.4.3).
Το Κοινοβούλιο επιμένει επίσης συστηματικά στη δημοσιονομική διαφάνεια και τον κατάλληλο έλεγχο όλων των πράξεων και μέσων που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Το Κοινοβούλιο είναι η αρμόδια για την απαλλαγή αρχή (άρθρο 319 ΣΛΕΕ), για την οποία η Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού προετοιμάζει όλες τις εργασίες σχετικά με τον πολιτικό έλεγχο της εκτέλεσης του προϋπολογισμού (1.4.5). Κάθε χρόνο, η διαδικασία απαλλαγής αντικατοπτρίζει τα συμπεράσματά της στο τέλος μιας διαδικασίας, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή και άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμοί χρησιμοποίησαν τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Αποσκοπεί στην επαλήθευση του κατά πόσον η εφαρμογή πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες (συμμόρφωση), συμπεριλαμβανομένων των αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (κυρίως των υποχρεωτικών αποτελεσμάτων).
Η Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού του Κοινοβουλίου πραγματοποιεί ετήσια συνάντηση με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) (1.3.15) για τον έλεγχο των οικονομικών της δραστηριοτήτων και καταρτίζει ετήσια έκθεση αξιολόγησης των προηγούμενων επιδόσεων και αποτελεσμάτων της ΕΤΕπ. Η Επιτροπή Προϋπολογισμών και η Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Κοινοβουλίου συμφώνησαν για την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης αξιολόγησης των τρεχουσών και μελλοντικών δράσεων της ΕΤΕπ· ασκούν εκ περιτροπής χρέη αρμόδιας επιτροπής. Το Κοινοβούλιο, μολονότι θεωρεί ότι τα χρηματοοικονομικά μέσα μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο εργαλείο πολλαπλασιάζοντας τον αντίκτυπο που έχουν οι πόροι της Ένωσης, έχει υπογραμμίσει ότι τα μέσα αυτά θα πρέπει να χρησιμοποιούνται υπό αυστηρές προϋποθέσεις, ώστε να αποφεύγονται οι κίνδυνοι για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, στον δημοσιονομικό κανονισμό έχουν εισαχθεί λεπτομερείς κανόνες χρήσης των χρηματοοικονομικών μέσων που καλύπτει ή εγγυάται ο προϋπολογισμός της ΕΕ.
Η Επιτροπή Προϋπολογισμών και η Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Κοινοβουλίου είναι από κοινού υπεύθυνες για τον έλεγχο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μέσω ομάδας εργασίας και διμηνιαίων διαλόγων για την ανάκαμψη και την ανθεκτικότητα με την Επιτροπή.
Το παρόν ενημερωτικό δελτίο καταρτίζεται από τη Μονάδα Δημοσιονομικής Υποστήριξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό, επισκεφθείτε τους ιστοτόπους της Επιτροπής Προϋπολογισμών και της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού.
Francisco Padilla Olivares