Peace Plus-programma voor Noord-Ierland
Deze infopagina gaat over het doel van het grensoverschrijdende Peace Plus-programma van de EU. Het doel van dit financieringsinstrument is het ondersteunen van vrede en verzoening en het bevorderen van de sociale, economische en regionale stabiliteit en samenwerking in Noord-Ierland en de Ierse grensregio. Deze infopagina bevat een beschrijving van de achtergrond, de doelstellingen en de financiering van het programma en sluit af met de rol van het Parlement bij de versterking van dit instrument.
Rechtsgrond
- De Interreg-verordening (Verordening (EU) 2021/1059) bevat specifieke regels voor grensoverschrijdende en transnationale programma’s, waaronder Peace Plus.
- De verordening gemeenschappelijke bepalingen (Verordening (EU) 2021/1060) bevat gemeenschappelijke regels voor verschillende financieringsinstrumenten van de EU, die ook van toepassing zijn op de uitvoering van Peace Plus.
- Peace I, van 1995 tot 1999;
- Peace II, van 2000 tot 2006;
- Peace III, van 2007 tot 2013;
- Peace IV, van 2014 tot 2020; en
- Peace Plus, van 2021 tot 2027 (loopt momenteel).
- de opbouw van vreedzame en bloeiende gemeenschappen;
- de totstandbrenging van sociaal-economische regeneratie en transformatie;
- empowerment van en investeringen in onze jongeren;
- gezonde en inclusieve gemeenschappen;
- de ondersteuning van een duurzame en meer verbonden toekomst;
- de opbouw en verankering van partnerschap en samenwerking.
Achtergrondinformatie
Het vredesproces in Noord-Ierland wordt sinds 1989 financieel ondersteund door de EU, zowel via het regionaal beleid van de EU als via EU-bijdragen aan het Internationaal Fonds voor Ierland.
Tot nu toe zijn er vijf versies van het Peace-programma geweest:
Het eerste Peace-programma (1995-1999) werd in 1995 goedgekeurd door de Commissie. In 1999 besloot de Europese Raad dat het speciale programma tot 2004 moest worden voortgezet onder de naam Peace II. Later werd het programma verlengd tot 2006. Deze twee programma’s werden gevolgd door Peace III en Peace IV, die respectievelijk betrekking hadden op de programmeringsperioden 2007-2013 en 2014-2020.
In een Brits referendum dat op 23 juni 2016 werd gehouden, heeft de meerderheid (51,9 %) vóór uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie gestemd. Op 31 januari 2020 heeft het VK de EU formeel verlaten. Noord-Ierland heeft aanzienlijke geprofiteerd van EU-financiering toen het VK deel uitmaakte van de EU. De terugtrekking van het VK heeft geleid tot zorgen op de lange termijn over verschillende sectoren in Noord-Ierland, net als over het vredesproces en de grensoverschrijdende samenwerking na 2020 (Noord-Ierland is de enige regio in het VK die een landsgrens met een lidstaat van de EU heeft: in de praktijk betekent dit dat zich nu een buitengrens van de EU op het eiland Ierland bevindt).
Tijdens de onderhandelingen over de voorwaarden van de terugtrekking van het VK werd uitgebreid aandacht besteed aan het Peace IV-programma en het programma Interreg. In het terugtrekkingsakkoord tussen het VK en de EU is een verbintenis opgenomen ter waarborging van de voortzetting van de programma’s, totdat zij in 2023 worden beëindigd. In dit verband werd op 25 maart 2019 de verordening om de voortzetting van de territoriale samenwerkingsprogramma’s Peace IV (Ierland-Verenigd Koninkrijk) en Verenigd Koninkrijk-Ierland (Ierland/Noord-Ierland/Schotland) mogelijk te maken (Verordening (EU) 2019/491), aangenomen.
Doelstellingen
Het Peace Plus-programma is een grensoverschrijdend EU-programma om vrede, verzoening en grensoverschrijdende samenwerking tussen Ierland en Noord-Ierland te versterken. Het combineert de onderdelen van de vorige programma’s (Interreg en Peace) tot een nieuw programma voor de programmeringsperiode 2021-2027.
Het Peace Plus-programma omvat investeringen op zes belangrijke thematische gebieden:
Binnen elk thematisch gebied zijn er verschillende investeringsgebieden: deze hebben een specifiekere focus of zijn gericht op specifieke organisaties zoals lokale overheden of gemeenschapsgroepen. In totaal zijn er 22 investeringsgebieden.
Financiering
Tussen 1995 en 2020 werden vier Peace-programma’s uitgevoerd, met een financiële bijdrage van 1,6 miljard EUR. Waar Peace I en Peace II financiering van alle structuurfondsen ontvingen, werden Peace III en Peace IV uitsluitend gefinancierd door het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO).
Voor de periode 2021-2027 wijst de EU 235 miljoen EUR uit het EFRO (in het kader van de doelstelling “Europese territoriale samenwerking”) toe aan het Peace Plus-programma. Daar komen nog een bijdrage van het VK en de aanvullende nationale medefinanciering van Ierland en Noord-Ierland bij, waardoor in totaal 1,1 miljard EUR in het kader van het Peace Plus-programma wordt geïnvesteerd.
Beheer
Het gebied dat in aanmerking komt voor opname in het Peace Plus-programma bestaat uit Noord-Ierland en de Ierse grensregio (deze grensregio omvat de graafschappen Louth, Monaghan, Cavan, Leitrim, Sligo en Donegal).
Peace Plus wordt op een geïntegreerde manier beheerd, en de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk wordt als externe bestemmingsontvangsten in het programma opgenomen. Het orgaan voor speciale EU-programma’s is de beheersautoriteit voor het Peace Plus-programma en is een van de zes grensoverschrijdende organen die in het kader van het akkoord van Belfast zijn opgericht.
Resultaten
Dankzij de Peace-programma’s zijn er mogelijkheden gecreëerd voor dialoog en participatie, waardoor burgers sterker betrokken zijn bij en verantwoordelijk zijn voor de besluitvorming over de ontwikkeling van hun gemeenschap, door middel van een bottom-upbenadering. In het kader van de programma’s is een grote verscheidenheid aan projecten gefinancierd, waaronder projecten ter ondersteuning van slachtoffers en overlevenden, jongeren, kmo’s, infrastructuur- en stedelijke vernieuwingsprojecten en immigranten, net als projecten met de nadruk op de meerwaarde van een multi-etnische samenleving.
Belangrijk is dat deze programma’s tegenwoordig worden gezien als een voorbeeld van vredesopbouw, dat kan worden toegepast in heel Europa en daarbuiten.
De rol van het Europees Parlement
Het Parlement heeft de financiële bijdragen van de EU aan de Peace-programma’s altijd ondersteund. Na de uitslag van het referendum in het Verenigd Koninkrijk heeft het Parlement in zijn resolutie van 5 april 2017 over onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk na de kennisgeving van het voornemen van dat land om zich uit de Europese Unie terug te trekken zijn bezorgdheid geuit over de gevolgen van de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU en benadrukt dat de vrede in Noord-Ierland en Ierland moet worden gewaarborgd.
In zijn resolutie van 11 september 2018 over de impact van het EU-cohesiebeleid op Noord-Ierland wijst het Parlement op het voornemen van de Commissie om de Peace- en Interreg-programma’s voort te zetten en op de standpuntnota van het VK van april 2018 over de toekomst van het cohesiebeleid, waarin het VK zich bereid verklaarde onderzoek te doen naar een mogelijk vervolg op Peace IV in het kader van een partnerschap met de Noord-Ierse regering, de Ierse regering en de EU. Het Parlement was van mening dat de EU-steun voor territoriale samenwerking, vooral voor grens- en gemeenschapsoverschrijdende projecten, moest worden voortgezet gezien de resultaten van de speciale cohesieprogramma’s van de EU voor Noord-Ierland, te weten het Peace-programma en de Interreg-programma’s, die van bijzonder belang zijn voor de stabiliteit van de regio.
In zijn rol van medewetgever wat betreft het cohesiepakket (en in het bijzonder de verordening inzake gemeenschappelijke bepalingen en de verordening betreffende specifieke bepalingen voor EFRO-steun ter verwezenlijking van de doelstelling “Europese territoriale samenwerking” (Verordening (EU) nr. 1299/2013)) heeft het Parlement de voortzetting van het Peace-programma in de periode 2021-2027 nadrukkelijk gesteund.
Deze infopagina is opgesteld door de beleidsondersteunende afdeling Regionale Ontwikkeling, Landbouw en Visserij van het Europees Parlement. Meer informatie is te vinden op de website van de Commissie regionale ontwikkeling.
Kelly Schwarz / JOHANNA CHLÖÉ LYOR TIRINELLI