Πρόγραμμα PEACEPLUS της Βόρειας Ιρλανδίας

Το παρόν ενημερωτικό δελτίο εξηγεί τον σκοπό του διασυνοριακού προγράμματος EU PEACEPLUS. Αυτό το χρηματοδοτικό μέσο υποστηρίζει την ειρήνη και τη συμφιλίωση και προωθεί την κοινωνική, οικονομική και περιφερειακή σταθερότητα και συνεργασία στη Βόρεια Ιρλανδία και την παραμεθόρια περιοχή της Ιρλανδίας. Περιγράφει το ιστορικό, τους στόχους και τη χρηματοδότηση του προγράμματος, καταλήγοντας στον ρόλο του Κοινοβουλίου στην ενίσχυση αυτού του μέσου.

Νομική βάση

  • ο κανονισμός Interreg [κανονισμός (ΕΕ) 2021/1059] θεσπίζει ειδικούς κανόνες για τα διασυνοριακά και διακρατικά προγράμματα, τα οποία περιλαμβάνουν επίσης το πρόγραμμα PEACEPLUS·
  • ο κανονισμός περί κοινών διατάξεων [κανονισμός (ΕΕ) 2021/1060] θεσπίζει κοινούς κανόνες για διάφορα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, οι οποίοι ισχύουν επίσης για την εφαρμογή του προγράμματος PEACEPLUS.
  • Ιστορικό

    Η ειρηνευτική διαδικασία στη Βόρεια Ιρλανδία λαμβάνει χρηματοδοτική στήριξη από την ΕΕ από το 1989, τόσο μέσω της περιφερειακής πολιτικής όσο και από τις εισφορές της ΕΕ στο Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία.

    Μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί πέντε επαναλήψεις του προγράμματος PEACE:

    • PEACE I, από το 1995 έως το 1999·
    • PEACE II, από το 2000 έως το 2006·
    • PEACE III, από το 2007 έως το 2013·
    • PEACE IV, από το 2014 έως το 2020·
    • PEACEPLUS, από το 2021 έως το 2027 (σε εξέλιξη).
    • Το 1995 εγκρίθηκε το πρώτο πρόγραμμα PEACE (1995-1999) από την Επιτροπή. Το 1999, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε τη συνέχιση του ειδικού προγράμματος μέχρι το 2004 με την ονομασία PEACE II. Το πρόγραμμα, κατόπιν τούτου, παρατάθηκε έως το 2006. Τα δύο αυτά προγράμματα ακολουθήθηκαν από τα προγράμματα PEACE III και PEACE IV, τα οποία κάλυπταν τις περιόδους προγραμματισμού 2007-2013 και 2014-2020, αντίστοιχα.

      Σε δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο που διεξήχθη στις 23 Ιουνίου 2016, η πλειοψηφία (51,9%) ψήφισε υπέρ της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. Στις 31 Ιανουαρίου 2020, το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε επίσημα από την ΕΕ. Η Βόρεια Ιρλανδία επωφελήθηκε σημαντικά από τη χρηματοδότηση της ΕΕ όσο το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν μέρος της ΕΕ, και η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει εγείρει μακροπρόθεσμες ανησυχίες για μια σειρά τομέων στη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και ανησυχίες σχετικά με την ειρηνευτική διαδικασία και τη διασυνοριακή συνεργασία μετά το 2020 (η Βόρεια Ιρλανδία είναι η μόνη περιοχή του Ηνωμένου Βασιλείου που μοιράζεται χερσαία σύνορα με κράτος μέλος της ΕΕ: πρακτικά αυτό σημαίνει ότι πλέον υπάρχει εξωτερικό σύνορο της ΕΕ στη νήσο της Ιρλανδίας).

      Τα προγράμματα PEACE IV και Interreg έτυχαν ευρείας προσοχής κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων σχετικά με τους όρους της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου. Η δέσμευση να εξασφαλιστεί η συνέχισή τους έως την ολοκλήρωσή τους το 2023 συμπεριλήφθηκε στη συμφωνία αποχώρησης μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, ο κανονισμός που επιτρέπει τη συνέχιση των προγραμμάτων εδαφικής συνεργασίας PEACE IV (Ιρλανδία-Ηνωμένο Βασίλειο) και Ηνωμένο Βασίλειο-Ιρλανδία (Ιρλανδία-Βόρεια Ιρλανδία-Σκωτία) (Κανονισμός (ΕΕ) 2019/491) εγκρίθηκε στις 25 Μαρτίου 2019.

      Στόχοι

      Το πρόγραμμα PEACEPLUS είναι ένα διασυνοριακό πρόγραμμα της ΕΕ για την ενίσχυση της ειρήνης, της συμφιλίωσης και της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας. Συνδυάζει τα προηγούμενα σκέλη χρηματοδότησης INTERREG και PEACE σε ένα νέο πρόγραμμα για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027.

      Το πρόγραμμα PEACEPLUS στοχεύει σε επενδύσεις σε έξι βασικούς θεματικούς τομείς:

      • οικοδόμηση ειρηνικών κοινοτήτων που ευημερούν,
      • επίτευξη κοινωνικοοικονομικής αναγέννησης και μετασχηματισμού,
      • ενδυνάμωση και επένδυση στους νέους μας,
      • υγιείς και χωρίς αποκλεισμούς κοινότητες,
      • στήριξη ενός βιώσιμου και καλύτερα συνδεδεμένου μέλλοντος,
      • οικοδόμηση και ενσωμάτωση εταιρικών σχέσεων και συνεργασίας.
      • Στο πλαίσιο κάθε θεματικού τομέα, υπάρχουν διάφοροι επενδυτικοί τομείς με ειδικότερη εστίαση ή που απευθύνονται σε συγκεκριμένες οργανώσεις, όπως οι τοπικές αρχές ή οι κοινοτικές ομάδες. Υπάρχουν συνολικά 22 επενδυτικοί τομείς.

        Χρηματοδότηση

        Μεταξύ 1995 και 2020, υλοποιήθηκαν τέσσερα προγράμματα PEACE, με χρηματοδοτική συνεισφορά 1,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ενώ τα προγράμματα PEACE I και PEACE II έλαβαν χρηματοδότηση από όλα τα διαρθρωτικά ταμεία, τα προγράμματα PEACE III και PEACE IV χρηματοδοτήθηκαν αποκλειστικά από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

        Για την περίοδο 2021-2027, η ΕΕ χρηματοδοτεί το πρόγραμμα PEACEPLUS με 235 εκατομμύρια ευρώ από το κονδύλιο του ΕΤΠΑ για την Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία. Μαζί με τη χρηματοδοτική συνεισφορά του Ηνωμένου Βασιλείου και την πρόσθετη εθνική συγχρηματοδότηση από την Ιρλανδία και τη Βόρεια Ιρλανδία, το πρόγραμμα PEACEPLUS παρέχει συνολική επένδυση 1,1 δισεκατομμυρίου ευρώ.

        Διαχείριση

        Η επιλέξιμη περιοχή για το πρόγραμμα PEACEPLUS καλύπτει τη Βόρεια Ιρλανδία και την παραμεθόρια περιοχή της Ιρλανδίας (η περιοχή αυτή περιλαμβάνει τις κομητείες Louth, Monaghan, Cavan, Leitrim, Sligo και Donegal).

        Η διαχείριση του PEACEPLUS γίνεται με ολοκληρωμένο τρόπο και η συνεισφορά του Ηνωμένου Βασιλείου εντάσσεται στο πρόγραμμα ως εξωτερική χρηματοδότηση. Ο ειδικός φορέας για τα προγράμματα της ΕΕ είναι η διαχειριστική αρχή του προγράμματος PEACEPLUS και είναι ένας από τους έξι διασυνοριακούς φορείς που έχουν συσταθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας του Μπέλφαστ.

        Επιτεύγματα

        Τα προγράμματα PEACE έχουν προσφέρει ευκαιρίες συμμετοχής και διαλόγου, ενώ επίσης έχουν φέρει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την ευθύνη για την ανάπτυξη των κοινοτήτων πλησιέστερα στους πολίτες (μέσω μιας προσέγγισης «από τη βάση προς την κορυφή»). Έχουν χρηματοδοτήσει ένα ευρύ φάσμα έργων, συμπεριλαμβανομένων έργων που υποστηρίζουν θύματα και επιζώντες, νέους, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, έργα υποδομών και αστικής αναγέννησης, καθώς και έργα που υποστηρίζουν μετανάστες και τιμά την εθνοτική ποικιλομορφία της κοινωνίας στο σύνολό της.

        Είναι επίσης σημαντικό ότι τα εν λόγω προγράμματα θεωρούνται πλέον ως παραδείγματα της πολιτικής για την οικοδόμηση της ειρήνης, η οποία αφορά ολόκληρη την Ευρώπη και άλλες περιοχές.

        Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

        Το Κοινοβούλιο ανέκαθεν υποστήριζε τις χρηματοδοτικές συνεισφορές της ΕΕ για τα προγράμματα PEACE. Βάσει του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Κοινοβούλιο, με το ψήφισμα του, της 5ης Απριλίου 2017, σχετικά με τις διαπραγματεύσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο σε συνέχεια της εκ μέρους του γνωστοποίησης ότι προτίθεται να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξέφρασε την ανησυχία του για τις συνέπειες της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ και υπογράμμισε την ανάγκη διασφάλισης της ειρήνης μεταξύ της Βόρειας Ιρλανδίας και της Ιρλανδίας.

        Στο ψήφισμά του, της 11ης Σεπτεμβρίου 2018, σχετικά με τον αντίκτυπο της πολιτικής συνοχής της ΕΕ στη Βόρεια Ιρλανδία, το Κοινοβούλιο επισήμανε την πρόταση της Επιτροπής να συνεχιστούν τα προγράμματα PEACE και Interreg και το έγγραφο θέσης του Ηνωμένου Βασιλείου, του Απριλίου του 2018, σχετικά με το μέλλον της πολιτικής συνοχής, στο οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσε την προθυμία του να εξεταστεί, από κοινού με τη Διοίκηση της Βόρειας Ιρλανδίας, την ιρλανδική κυβέρνηση και την ΕΕ, το ενδεχόμενο πιθανού διαδόχου του προγράμματος PEACE IV. Το Κοινοβούλιο θεώρησε ότι η στήριξη της ΕΕ για την εδαφική συνεργασία, ιδίως όσον αφορά τα διασυνοριακά και διακοινοτικά έργα, θα πρέπει να συνεχιστεί ενόψει των επιτευγμάτων των ειδικών ενωσιακών προγραμμάτων συνοχής για τη Βόρεια Ιρλανδία, και συγκεκριμένα του προγράμματος PEACE και των προγραμμάτων Interreg, τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τη σταθερότητα της περιοχής.

        Στο πλαίσιο του ρόλου του ως συννομοθέτη στη δέσμη μέτρων για τη συνοχή [στην προκείμενη περίπτωση, στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων και στον κανονισμό περί καθορισμού ειδικών διατάξεων για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1299/2013)], το Κοινοβούλιο υποστήριξε σθεναρά τη συνέχιση του προγράμματος PEACE για την περίοδο 2021-2027.

        Το ενημερωτικό αυτό δελτίο συντάσσεται από το Θεματικό Τμήμα Περιφερειακής Ανάπτυξης, Γεωργίας και Αλιείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τον ιστότοπο της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης.

         

        Kelly Schwarz / JOHANNA CHLÖÉ LYOR TIRINELLI