Visserijcontrole

Op deze infopagina wordt uitgelegd hoe de EU de naleving van de regels van haar gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) waarborgt via haar visserijcontrolesysteem. Dit systeem moet goed werken om ervoor te zorgen dat de GVB-regels doeltreffend zijn. Het is de verantwoordelijkheid van de lidstaten om hun visserij- en aanverwante activiteiten te controleren, en van de Commissie om vervolgens na te gaan hoe de lidstaten deze verantwoordelijkheden nakomen.

Rechtsgrondslag

  • Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, artikelen 3, 4, 38 tot en met 44 en 218;
  • verordening inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid (Verordening (EU) nr. 1380/2013 van 11 december 2013, “de basisverordening”);
  • verordening tot vaststelling van een communautaire controleregeling die de naleving van de regels van het gemeenschappelijk visserijbeleid (Verordening (EG) nr. 1224/2009 van 20 november 2009, de “controleverordening”);
  • verordening tot wijziging van het visserijcontrolesysteem (Verordening (EU) 2023/2842 van 22 november 2023);
  • verordening inzake het duurzame beheer van externe vissersvloten (Verordening (EU) 2017/2403 van 12 december 2017, “de DBEV-verordening”);
  • verordening houdende de totstandbrenging van een communautair systeem om illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen (Verordening (EG) nr. 1005/2008 van 29 september 2008, de “IOO-verordening”);
  • verordening betreffende het Europees Bureau voor visserijcontrole (Verordening (EU) 2019/473 van 19 maart 2019).
  • Doelstellingen

    De algemene doelstelling van het visserijcontrolesysteem van de EU is ervoor te zorgen dat de regels van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) worden nageleefd. Hoewel het controlesysteem is ontworpen ter ondersteuning van het GVB, dat vooral gericht is op een van de weinige exclusieve bevoegdheden van de EU, is het opgezet als een nationale bevoegdheid. Dit betekent dat de lidstaten verantwoordelijk zijn voor het controleren van hun visserij- en aanverwante activiteiten om ervoor te zorgen dat marktdeelnemers zich in elk stadium van de productie aan de nationale wetgeving houden. De lidstaten moeten passende maatregelen vaststellen, waaronder ook doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties, om de onder het GVB vallende activiteiten te controleren, te inspecteren en te handhaven. De Commissie moet controleren en evalueren hoe de lidstaten de controleregels toepassen.

    Achtergrond

    De aanzet voor het visserijcontrolesysteem van de EU werd gegeven in het kader van de invoering van het GVB; de eerste verordening werd in 1982 vastgesteld. Na verschillende wijzigingen werd die verordening volledig herzien met de vaststelling van de controleverordening, die op 1 januari 2010 in werking trad en de kern van het controlesysteem van de EU werd. Na de herziening van de visserijcontroleregels, die in mei 2018 van start ging en eind 2023 werd afgerond, is Verordening (EU) 2023/2842 (ter wijziging van de controleverordening) nu van kracht.

    Het controlesysteem omvat tevens de DBEV-verordening, waarin wordt voorzien in een kader voor de machtiging van EU-vaartuigen die vissen in wateren buiten het nationale rechtsgebied van de lidstaten, alsook van niet-EU-vaartuigen die actief zijn in EU-wateren. Daarnaast heeft de EU een instrument ontwikkeld voor de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO-visserij) in de wereld: Verordening (EG) nr. 1005/2008 (de IOO-verordening), die tot doel heeft de invoer in de EU van door middel van IOO-visserij gevangen producten te voorkomen. Samen vormen de controleverordening, de IOO-verordening en de DBEV-verordening een alomvattend controlepakket waarin de verantwoordelijkheden van de lidstaten in verband met hun rol als vlaggen-, kust-, haven- en marktstaat zijn vastgelegd.

    In 2005 richtte de EU in Vigo (Spanje) het Europees Bureau voor visserijcontrole (EFCA) op, om de coördinatie van de controleactiviteiten van de lidstaten te verbeteren. De bepalingen met betrekking tot de werking van EFCA werden gecodificeerd in Verordening (EU) 2019/473.

    Resultaten

    A. De controleverordening

    De controleverordening is van toepassing op alle GVB-gerelateerde activiteiten die worden uitgevoerd in EU-wateren of op het grondgebied van de lidstaten, of door EU-vissersvaartuigen en EU-onderdanen, ongeacht waar zij actief zijn. In de verordening zijn de voorwaarden vastgelegd voor de toegang tot wateren en bestanden, alsook de regels voor alle visserijbeheersmaatregelen, waaronder het gebruik van vangstmogelijkheden, de capaciteit van de vissersvloot en de afzet van visserijproducten. De verordening gaat ook in op het toezicht op visserijactiviteiten en -inspecties, en indien er sprake is van inbreuken, de toe te passen sancties. Enkele van de belangrijkste regels inzake controle, zoals onlangs herzien, worden hieronder nader toegelicht.

    1. Toegang tot hulpbronnen en tracking

    Alle EU-vissersvaartuigen moeten over een geldige visvergunning beschikken. Voor activiteiten waarvoor specifieke voorwaarden gelden, moeten vaartuigen ook over een specifieke vismachtiging beschikken. Alle vissersvaartuigen moeten uitgerust zijn met een apparaat waarmee zij automatisch kunnen worden gelokaliseerd en geïdentificeerd via een satellietvolgsysteem voor vissersvaartuigen (VMS) of via een netwerk aan land. Bepaalde vaartuigen voor de kleinschalige kustvisserij met een lengte van minder dan 9 m zijn echter tijdelijk vrijgesteld tot 31 december 2029. EU-vissersvaartuigen met een lengte van meer dan 15 m moeten ook gebruikmaken van een automatisch identificatiesysteem, een instrument dat hoofdzakelijk voor de maritieme veiligheid is ontwikkeld. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de aanlandingsverplichting wordt gecontroleerd door middel van systemen voor elektronische monitoring op afstand, met inbegrip van camera’s aan boord voor vaartuigen met een lengte van meer dan 18 m die een hoog risico op niet-naleving vormen.

    2. Gebruik van vangstmogelijkheden

    Het gebruik van de vangstmogelijkheden wordt gecontroleerd op basis van een reeks registratie- en aangiftevereisten voor activiteiten en vangsten. De kapiteins van alle vissersvaartuigen moeten een elektronisch visserijlogboek bijhouden waarin informatie zoals de vangst van elke soort wordt opgenomen (met een vereenvoudigd logboek voor vaartuigen met een lengte van minder dan 12 m). Zij moeten een aangifte van aanlanding doen en, indien de vangsten van het ene naar het andere vaartuig worden overgebracht, een aangifte van overlading, beide op elektronische wijze.

    3. Vlootcapaciteit

    De lidstaten moeten ervoor zorgen dat hun vissersvloten het voor elke lidstaat vastgestelde maximumniveau niet overschrijden. Dat betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de capaciteit van hun vaartuigen en moeten controleren of deze overeenstemmen met de officieel opgegeven tonnages en motorvermogens. Bepaalde grote vaartuigen met een hoog risico op niet-naleving moeten uitgerust zijn met apparaten die het motorvermogen voortdurend controleren.

    4. Recreatievisserij

    Kustlidstaten moeten over een elektronisch systeem beschikken voor de registratie en rapportage van mariene vangsten uit de recreatievisserij. De afzet of verkoop van hun vangsten is verboden.

    5. Afzet

    De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het controleren van de afzet van visserij- en aquacultuurproducten op hun grondgebied in alle stadia, vanaf de eerste verkoop en het vervoer en tot aan de detailhandel. Zij moeten ervoor zorgen dat verse en ingevroren producten in de hele productieketen volledig digitaal kunnen worden getraceerd op basis van adequate etikettering. Digitale traceerbaarheid zal na 2029 ook van toepassing zijn op verwerkte producten.

    6. Bewaking

    De lidstaten moeten de visserijactiviteiten in hun wateren bewaken door middel van rechtstreekse waarnemingen door inspectievaartuigen of vliegtuigen en door detectie op afstand aan de hand van VMS-gegevens. Zij moeten over inspecteurs beschikken die inspecties uitvoeren op zee, in havens, tijdens het vervoer, bij de verwerking en tijdens de afzet van visserijproducten. De inspecteurs moeten met name de wettigheid van de vangsten, het vistuig en de motoren van de vaartuigen controleren, alsook de juistheid van alle vereiste documenten en aangiften.

    7. Sancties

    Bij de vaststelling van inbreuken moeten de lidstaten ervoor zorgen dat er passende sancties worden toegepast. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn en bestaan uit administratieve maatregelen en/of strafrechtelijke vervolging. Bepaalde activiteiten worden in alle lidstaten als ernstige inbreuken aangemerkt. Ze passen een puntensysteem toe waarbij de houder/kapitein van een vissersvaartuig dat een ernstige inbreuk heeft gepleegd, strafpunten krijgt, wat kan leiden tot een schorsing van de visvergunning en uiteindelijk tot de intrekking ervan.

    B. De DBEV-verordening

    EU-vaartuigen die vissen in wateren die buiten het rechtsgebied van de lidstaten vallen en niet-EU-vaartuigen die actief zijn in EU-wateren, zijn onderworpen aan een specifieke machtigingsprocedure. Het systeem voor het verlenen en beheren van vismachtigingen, dat voorheen was vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 1006/2008 (de verordening inzake vismachtigingen), is herzien bij de DBEV-verordening.

    De DBEV-verordening heeft het toezicht op en de transparantie van de externe vissersvloot van de EU verbeterd op grond van het beginsel dat elk vaartuig dat buiten de EU-wateren vist, daartoe gemachtigd en gecontroleerd moet worden door zijn vlaggenlidstaat, ongeacht het gebied waarin en het kader waarbinnen het desbetreffende vaartuig actief is. In de verordening werd het toepassingsgebied van het machtigingssysteem verruimd tot praktijken zoals particuliere overeenkomsten tussen EU-bedrijven en niet-EU-landen, het charteren van EU-vissersvaartuigen en vaartuigen die opnieuw in het vissersvlootregister van de EU worden opgenomen na onder de vlag van een niet-EU-land te hebben geopereerd (omvlagging). De lidstaten moeten vissersvaartuigen een machtiging verlenen op basis van gemeenschappelijke selectiecriteria, die worden aangevuld met specifieke voorwaarden die afhankelijk zijn van de aard van de machtiging. Dankzij de DBEV-verordening werd een gedeelte van het register van elektronische vismachtigingen openbaar toegankelijk, en werd bekend wie waar vist en waarop.

    C. De IOO-verordening

    IOO-visserij wordt algemeen erkend als een aanzienlijk probleem voor het milieu, de economie en de maatschappij. Als reactie op dit mondiale probleem stelde de EU de IOO-verordening vast, die nog altijd een belangrijk onderdeel van de wereldwijde wetgeving op het gebied van visserij vormt. De IOO-verordening is in januari 2010 in werking getreden en wordt aangevuld door Verordening (EG) nr. 1010/2009 van de Commissie, waarin de uitvoering van de verordening wordt omschreven. De verordening is van toepassing op alle vaartuigen die voor de EU-markt bestemde visbestanden gebruiken, alsmede op alle EU-onderdanen die deelnemen aan visserijactiviteiten. Zij is echter niet bedoeld als vervanging van de primaire verantwoordelijkheid van vlaggenstaten om hun vaartuigen te controleren, of die van kuststaten om toezicht te houden op hun wateren. Uit hoofde van de verordening wordt alleen opgetreden wanneer deze twee mechanismen niet werken en ernstige inbreuken niet door de vlaggen- of kuststaat worden bestraft.

    Met de IOO-verordening wordt vooral beoogd de invoer in de EU van door middel van IOO-visserij gevangen producten te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen. De belangrijkste onderdelen ervan zijn dan ook marktgerelateerde maatregelen: een vangstcertificeringsregeling die ervoor moet zorgen dat alleen de als legaal gecertificeerde vis op de EU-markt kan worden gebracht, en een procedure voor het uitdelen van gele/rode kaarten voor niet-EU-landen die niet meewerken, waaruit handelsbeperkende maatregelen kunnen voortvloeien. Deze kernonderdelen gaan vergezeld van een reeks maatregelen voor havenstaten en bepalingen voor de regelmatige publicatie van een lijst van IOO-vaartuigen, alsmede van een procedure voor de bestraffing van EU-marktdeelnemers die IOO-activiteiten uitvoeren of ondersteunen, ongeacht waar in de wereld en ongeacht de vlag waaronder deze activiteiten worden uitgevoerd.

    D. Het Europees Bureau voor visserijcontrole

    Het EFCA, dat in 2005 werd opgericht en sinds 2007 actief is, heeft de handhaving en samenwerking verbeterd door EU- en nationale middelen voor de controle, inspectie en monitoring van visserijactiviteiten samen te voegen, met behulp van gezamenlijke inzetplannen als voornaamste instrument. In de controleverordening werden nieuwe bevoegdheden aan het EFCA toegekend om de doeltreffendheid ervan te vergroten. De activiteiten van het EFCA worden uit drie bronnen gefinancierd: de EU-begroting, betaling voor aan de lidstaten verleende diensten en inkomsten uit publicaties, opleiding en andere diensten die het bureau verleent.

    De missie van het EFCA wordt toegelicht in Verordening (EU) 2019/473. Deze missie omvat de samenwerking met het Europees Grens- en kustwachtagentschap en het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid, elk binnen zijn mandaat, teneinde een betere efficiëntie van de kustwachttaken zoals maritieme veiligheid, beveiliging, zoek- en reddingsacties, grenscontroles, visserijcontroles, algemene wetshandhaving en milieubescherming. Het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid levert geïntegreerde maritieme diensten, gebaseerd op systemen van positie-indicatie voor schepen en andere bewakingsinstrumenten, aan het Europees Grens- en kustwachtagentschap en aan het EFCA. Met behulp van deze informatiediensten kunnen vaartuigen gedetecteerd, geïdentificeerd en gevolgd worden, kunnen hun vertrekpunten worden gemonitord en kunnen afwijkingen gedetecteerd worden, wat het opsporen van IOO-visserij gemakkelijker maakt.

    De rol van het Europees Parlement

    Sinds de vaststelling van het Verdrag van Lissabon is het Parlement medewetgever in het kader van de gewone wetgevingsprocedure. Het vervult dan ook een centrale rol in de herziening van het visserijcontrolesysteem. Het Parlement controleert bovendien het jaarverslag van het EFCA en keurt zijn begroting goed.

    Het Parlement onderzoekt de controlemaatregelen, aangezien de doeltreffende en niet-discriminerende uitvoering van de regels een van de fundamentele pijlers van het GVB is. Het neemt regelmatig standpunten in over verschillende aspecten van het controlesysteem. Zie bijvoorbeeld zijn resolutie van 18 januari 2024 over het effect van illegale visserij op de voedselzekerheid.

    Recent onderzoek in opdracht van de Commissie visserij over de ontwikkelingen op controlegebied omvatte het volgende: