Europees Parlement
in actie
Blikvangers 1999-2004

 
Het Europees Parlement
Hervorming van de EU
Uitbreiding
Rechten van de burger
Justitie en Binnenlandse Zaken
Externe betrekkingen
Milieu / Consumenten-
bescherming
Milieuaansprakelijkheid
Luchtverontreiniging
Broeikasgassen
Auto Oil II
Elektronisch afval
Verpakkingsafval
Voedselveiligheid
GGOs
Tabak
Lawaaihinder
Cosmetische producten
Menselijke weefsels en cellen
Vervoer / Regionaal beleid
Landbouw / Visserij
Economisch
en monetair beleid
Sociaal- en werkgelegenheidsbeleid /
Rechten van de Vrouw
Interne markt / Industrie / Energie / Onderzoek
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Roken is dodelijk - u bent gewaarschuwd

De EU heeft onlangs twee belangrijke richtlijnen over tabak aangenomen, een over de ingrediënten en etikettering, en een andere over de reclame en sponsoring. Het Europees Parlement heeft een aantal wijzigingen aangebracht in de etiketteringsrichtlijn, met name over de afmeting en de aard van de waarschuwingen op sigarettenpakjes. De ontwerp-richtlijn over tabaksreclame werd echter krachtig gesteund door het Parlement. Voor beide richtlijnen is intensief gelobbyd en over de reclamerichtlijn is de strijd nog niet gestreden: het Europees Hof van Justitie heeft het laatste woord.

Omdat er jaarlijks in de Europese Gemeenschap naar schatting een half miljoen mensen sterft aan de gevolgen van roken en 80% van de beginnende rokers jonger is dan 18, spreekt het idee om tabaksverslaving te bestrijden met EU-wetgeving vele mensen aan. De EU heeft echter beperkte wetgevingsbevoegdheden op het gebied van volksgezondheid, omdat dit voornamelijk onder de bevoegdheid van de lidstaten valt. Via internemarktwetgeving kunnen er wel anti-tabaksmaatregelen worden genomen, omdat er in EU-wetgeving die wordt opgesteld om handelsbelemmeringen binnen de Gemeenschap weg te nemen ook rekening gehouden moet worden met gezondheidsaspecten.

Zolang nationale regels over tabaksingrediënten of tabaksreclame in de EU variëren, kan een lidstaat de invoer uit een andere lidstaat van sigaretten of een tijdschrift met tabaksreclame tegenhouden. Dat is feitelijk een handelsbelemmering, zij het een legale. Om ervoor te zorgen dat deze producten in heel Europa kunnen worden verkocht zijn er uniforme EU-regels nodig. Deze regels moeten echter zodanig worden geformuleerd dat zij een gunstige uitwerking hebben op de volksgezondheid.

De richtlijn over ingrediënten en etikettering

De Europese Commissie diende in 1999 een ontwerp-richtlijn in om de wetgeving van de lidstaten over het maximale teer-, nicotine- en koolmonoxidegehalte van sigaretten, de waarschuwingen op verpakkingen, het gebruik van andere ingrediënten dan tabak en de beschrijving van tabaksproducten te harmoniseren. Aangenomen werd dat de vele verschillen tussen de nationale regels het functioneren van de Europese interne markt belemmerde. Het ging er dus voornamelijk om gemeenschappelijke uniforme wetgeving aan te nemen. Aangezien er in de nieuwe wetgeving echter ook gestreefd moest worden naar bescherming van de volksgezondheid, werden er strenge grenswaarden voorgesteld voor de schadelijke ingrediënten die in de gehele EU moesten gaan gelden. Er werden ook uniforme waarschuwingen en productinformatie voorgesteld, zodat de gebruikers passend worden geïnformeerd over het gevaar van tabaksproducten.

Maximale teer- en nicotinegehalte

Overeenkomstig deze richtlijn moesten er per 1 januari 2004 maximale gehaltes voor teer (10mg), nicotine (1mg) en koolmonoxide (10mg) worden ingevoerd voor sigaretten die worden gefabriceerd en verkocht binnen de EU, hoewel Griekenland tot 1 januari 2007 de tijd heeft gekregen om te voldoen aan de teergehaltes. Sigaretten die gefabriceerd worden in de EU voor export aan niet-EU-landen zullen na een overgangsperiode (tot 1 januari 2007) ook onder de wetgeving vallen om EU-fabrikanten de tijd te geven hun productspecificaties aan te passen.

Begrippen als "laag teergehalte", "light", "ultra-light" en "mild", alsmede nieuwe merknamen en ontwerpen die de indruk wekken dat een bepaalde tabakssoort minder schadelijk is dan andere, zijn per 30 september 2003 verboden.

Waarschuwingen - hoe groter hoe beter

Sinds 30 september 2003 moeten er ook grote waarschuwingen worden aangebracht op sigarettenpakjes. Dankzij de vasthoudendheid van leden van het Europees Parlement zijn deze waarschuwingen veel groter en kunnen zij veel effectiever zijn dan de Commissie aanvankelijk had voorgesteld.

Dertig procent van de voorkant van ieder sigarettenpakje dat in de EU wordt verkocht wordt in beslag genomen door een verplichte waarschuwing met de tekst "Roken is dodelijk" of "Roken brengt u en anderen rondom u ernstig schade toe". Over deze laatste variant werd overeenstemming bereikt op aandringen van het Europees Parlement dat de aandacht wilde vestigen op de gevaren van passief roken ("meeroken").

Veertig procent van iedere verpakking moet worden bedekt met een verplichte bijkomende waarschuwing die lidstaten kunnen kiezen uit een lijst met 14 boodschappen die zijn vastgelegd in de richtlijn. Voorbeelden hiervan zijn waarschuwingen als "Roken tijdens de zwangerschap is slecht voor uw baby", "Roken werkt zeer verslavend; begin er niet mee" en "Roken kan leiden tot een langzame, pijnlijke dood".

Voor lidstaten met twee of drie verschillende officiële talen zal de oppervlakte die in beslag wordt genomen door zowel de algemene als de bijkomende waarschuwingen groter zijn.

Het Parlement heeft ervoor gezorgd dat de lidstaten per 1 oktober 2004 kleurenfoto's of andere illustraties om de gevolgen van het roken voor de gezondheid af te beelden mogen laten aanbrengen. Het schokeffect van dergelijk materiaal is zeer effectief gebleken in landen als Canada en Brazilië. Deze waarschuwingen kunnen ook telefoonnummers en e-mailadressen of websites bevatten waar rokers informatie kunnen krijgen over de manier waarop zij kunnen stoppen met roken. Hoewel lidstaten niet verplicht worden illustraties in te voeren, mag de invoer van sigaretten uit landen die deze waarschuwingen wel gebruiken niet worden tegengehouden.

Meer productinformatie voor gebruikers

Er worden honderden additieven toegevoegd tijdens het productieproces van veel tabaksproducten, en veel van deze stoffen hebben een verslavende werking. Met ingang van 31 december 2002 moeten tabaksfabrikanten hun regeringen jaarlijks een lijst doen toekomen met alle ingrediënten van hun producten, samen met de hoeveelheden en de redenen van het gebruik. De leden van het Europees Parlement hebben erop aangedrongen dat regeringen deze informatie openbaar maken. De Commissie moet uiterlijk 31 december 2004 een lijst opstellen met de ingrediënten die in de EU aan tabaksproducten mogen worden toegevoegd.

De richtlijn over reclame en sponsoring

Tabaksreclame op televisie is al verboden krachtens EU-wetgeving uit 1991. Een richtlijn over tabaksreclame in andere media en sponsoring door tabaksfabrikanten werd al in 1998 aangenomen maar werd door de Duitse regering aangevochten bij het Europees Hof van Justitie, omdat zij van mening was dat de EU zijn bevoegdheden te buiten ging. Het Hof was van oordeel dat het beroep gegrond was, verklaarde de richtlijn nietig en voerde aan dat het verbod op sommige reclame - op posters, parasols, asbakken en in bioscopen - geen gevolgen zou hebben voor de interne markt, omdat zij alleen plaatselijk effect hadden. De rechters voegden er echter aan toe dat er geen reden was waarom internemarktwetgeving als zodanig niet gebruikt zou mogen worden voor een verbod op tabaksreclame.

De Commissie diende daarop een nieuwe ontwerp-richtlijn in die zorgvuldig was opgesteld om alle klippen te omzeilen waar het eerste voorstel op was gestrand, door alleen reclame en sponsoring aan te pakken met "grensoverschrijdende effecten".

De nieuwe richtlijn verbiedt tabaksreclame in gedrukte publicaties, op de radio en op het internet, hoewel uitzonderingen worden gemaakt voor publicaties die bestemd zijn voor de tabakshandel. Ook verboden wordt de sponsoring door tabaksfabrikanten van radioprogramma's en van evenementen met een grensoverschrijdend karakter zoals Formule-1-wedstrijden en het gratis uitdelen van tabaksproducten op dergelijke evenementen. Lidstaten mogen wel strengere anti-tabaksmaatregelen aannemen als zij dit wensen.
Deze richtlijn is met grote meerderheid van stemmen aangenomen door het Parlement en zij zal per juli 2005 in werking treden. De Duitse regering maakte echter in september 2003 bekend dat zij opnieuw in beroep zou gaan bij het Europees Hof van Justitie.

Meer anti-tabaksmaatregelen op komst

Er worden door de Europese Commissie verschillende maatregelen overwogen. Op subsidies voor tabaksboeren, die de EU-begroting nu €1 miljard euro kosten, zou nu bezuinigd kunnen worden en het geld zou naar inkomenssteun en regionale hulp kunnen worden gesluisd. Er wordt momenteel gediscussieerd over een rookverbod in openbare ruimten om werknemers te beschermen tegen passief roken en om werkgevers te behoeden voor rechtszaken. Last but not least, het personeel van de Commissie heeft te horen gekregen dat er met ingang van mei 2004 niet meer in de kantoren mag worden gerookt.



  
Rapporteurs:
  
Reclame en sponsoring: Manuel Medina Ortega (PES, E)
Productie, presentatie en verkoop van tabaksproducten: Jules Maaten (ELDR, NL)
  
Publicatieblad - definitieve besluiten:
  
Reclame en sponsoring
Productie, presentatie en verkoop van tabaksproducten

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004