Το παρόν ενημερωτικό δελτίο εξηγεί τις σχέσεις, τις εταιρικές σχέσεις και τις συμφωνίες της ΕΕ με 17 χώρες και τρεις συνδεδεμένες με την ΕΕ υπερπόντιες χώρες και εδάφη στην περιοχή του Ειρηνικού. Περιγράφει λεπτομερώς τις εταιρικές σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Αυστραλίας, της ΕΕ και της Νέας Ζηλανδίας, καθώς και μεταξύ της ΕΕ και των 15 χωρών που έχουν χαρακτηριστεί από την ΕΕ ως νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού. Εξετάζει επίσης τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην ανάπτυξη της συμφωνίας της Σαμόας και τη διακοινοβουλευτική συνεργασία του με τις χώρες της περιοχής του Ειρηνικού.

Νομική βάση

  • Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση: τίτλος V (εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης)·
  • συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: τίτλοι I έως III και V (κοινή εμπορική πολιτική· αναπτυξιακή συνεργασία και ανθρωπιστική βοήθεια· διεθνείς συμφωνίες)·
  • συμφωνία-πλαίσιο ΕΕ-Αυστραλίας·
  • συμφωνία εταιρικής σχέσης για τις σχέσεις και τη συνεργασία ΕΕ-Νέας Ζηλανδίας·
  • συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, αφενός, και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), αφετέρου (Συμφωνία της Σαμόας).
  • Η ΕΕ και η περιοχή του Ειρηνικού

    Η ΕΕ και η περιοχή του Ειρηνικού διατηρούν μια μακροχρόνια σχέση, κοινές αξίες και ισχυρούς οικονομικούς και εμπορικούς δεσμούς. Η ΕΕ έχει αναπτύξει εταιρικές σχέσεις στην περιοχή με την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, τις 15 νησιώτικες χώρες του Ειρηνικού (ανεξάρτητες νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού) και με 3 υπερπόντιες χώρες και εδάφη (ΥΧΕ) που σχετίζονται με την ΕΕ.

    Η ΕΕ, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία είναι εταίροι που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις, με κοινές αξίες και συμφέροντα. Η ΕΕ έχει αναπτύξει στενές επαφές σε κυβερνητικό επίπεδο και στον ιδιωτικό τομέα και με τις δύο χώρες, σε ένα μεγάλο φάσμα θεμάτων που περιλαμβάνει ζητήματα όπως είναι η κλιματική αλλαγή και η μείωση του κινδύνου καταστροφών, το βασισμένο σε κανόνες παγκόσμιο εμπόριο, η ασφάλεια και η ανάπτυξη, η τεχνολογική έρευνα και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

    Η σχέση της ΕΕ με τις Νήσους του Ειρηνικού βασίζεται παραδοσιακά στην αναπτυξιακή συνεργασία στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και των μελών του ΟΚΑΚΕ. Τα τελευταία χρόνια, η σχέση αυτή έχει επεκταθεί σε άλλους τομείς, όπως το περιβάλλον, τη χρηστή διακυβέρνηση, την ενέργεια, την κλιματική αλλαγή, την αλιεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

    1. Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία

    1. Αυστραλία

    Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αυστραλία έχουν μακρά εταιρική σχέση που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1960. Βάση της παρούσας σχέσης αποτελεί η Συμφωνία πλαίσιο μεταξύ της ΕΕ και της Αυστραλίας του 2017, που επικεντρώνεται στον πολιτικό διάλογο, σε θέματα ασφάλειας, στη διεθνή συνεργασία, την οικονομία και το εμπόριο, τη δικαιοσύνη, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση, την ενέργεια και το περιβάλλον. Η συμφωνία αυτή άρχισε να ισχύει τον Οκτώβριο του 2022.

    H Αυστραλία αποτελεί σημαντικό εμπορικό εταίρο για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2022 η ΕΕ ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος, για αμφότερες τις πλευρές, εμπορικός εταίρος της Αυστραλίας όσον αφορά το εμπόριο αγαθών, το οποίο αντιστοιχούσε σε συνολικό ποσό ύψους 56,4 δισ. EUR. Η Αυστραλία είναι ο δέκατος όγδοος εμπορικός εταίρος της ΕΕ και οι κύριες εξαγωγικές κατηγορίες της ΕΕ είναι μηχανήματα και χημικά προϊόντα. Οι κύριες εξαγωγές της Αυστραλίας προς την ΕΕ περιλαμβάνουν ορυκτά, ακατέργαστα υλικά και μεταποιημένα αντικείμενα.

    Από το 2018 η ΕΕ και η Αυστραλία διαπραγματεύονται μια ολοκληρωμένη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ), η οποία θα διευκολύνει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο μερών. Ο δέκατος πέμπτος γύρος διαπραγματεύσεων πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2023 στις Βρυξέλλες, αλλά τα μέρη δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία, ιδίως όσον αφορά τα γεωργικά προϊόντα. Στις 31 Αυγούστου 2023 άρχισαν εκ νέου οι συνομιλίες ελεύθερων συναλλαγών με τηλεδιάσκεψη μεταξύ του υπουργού Εμπορίου της Αυστραλίας Don Farrell, και του Επιτρόπου Εμπορίου της ΕΕ Valdis Dombrovskis.

    Μια σύνοδος των ηγετών Αυστραλίας-ΕΕ πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2022, με επίκεντρο τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τις μεταβαλλόμενες στρατηγικές προοπτικές στον Ινδοειρηνικό, την προώθηση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μιας βασισμένης σε κανόνες διεθνής έννομης τάξης, την κλιματική αλλαγή, το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, τα ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα, την ενέργεια, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και άλλα θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

    Το 2024 η ΕΕ επιβεβαίωσε την υψηλού επιπέδου πολιτική και οικονομική συνεργασία της τόσο με την Αυστραλία όσο και με τη Νέα Ζηλανδία. Πραγματοποιούν τακτικές συνεδριάσεις μεταξύ της ΕΕ και της κάθε χώρας, σε υπουργικό και κοινοβουλευτικό επίπεδο, και συζητούν τις ανησυχίες για την ασφάλεια και την κοινή δράση στους τομείς της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής και της οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας. Ωστόσο, χρειάστηκε κάποιος χρόνος για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τη ΣΕΣ ΕΕ-Αυστραλίας. Την 1η Απριλίου 2024, η Ευρωπαία Επίτροπος Ενέργειας Kadri Simson, συναντήθηκε στο Σίδνεϊ με τον Chris Bowen, υπουργό Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας της Αυστραλίας, και τη Madeleine King, υπουργό για θέματα σχετικά με τους πόρους και τη Βόρεια Αυστραλία. Στις 8 Απριλίου 2024 η επίτροπος Simson συναντήθηκε εκ νέου με την υπουργό King στην Καμπέρα, και στις 28 Μαΐου 2024 οι υπουργοί της ΕΕ και της Αυστραλίας (Madeleine King και Don Farrell) υπέγραψαν μνημόνιο συμφωνίας για τις πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας Η άμεση κοινοβουλευτική συνεργασία ξανάρχισε γρήγορα μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές του Ιουνίου του 2024 και, στις 2 Δεκεμβρίου 2024, πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες η 43η διακοινοβουλευτική συνεδρίαση ΕΕ-Αυστραλίας. Ακολούθησε η 44η διακοινοβουλευτική συνεδρίαση στην Καμπέρα στις 27 Οκτωβρίου 2025.

    Τον Μάρτιο του 2026, η ΕΕ και η Αυστραλία ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ΣΕΣ. Η συμφωνία θα καταργήσει πάνω από το 99 % των δασμών στις εξαγωγές της ΕΕ προς την Αυστραλία, με εξοικονόμηση έως και 1 δισ. ευρώ σε ετήσιους δασμούς για τους εξαγωγείς της ΕΕ. Οι ετήσιες εξαγωγές της ΕΕ αναμένεται να αυξηθούν κατά 33 % την επόμενη δεκαετία. Αναμένεται αύξηση του ΑΕΠ κατά 4 δισ. EUR έως το 2030. Η συμφωνία θα βελτιώσει επίσης την πρόσβαση της ΕΕ σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Θα διασφαλιστούν επίσης οι γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ) για τα προϊόντα της ΕΕ, με την προστασία 396 αλκοολούχων ποτών, γεωργικών προϊόντων και τροφίμων. Ωστόσο, η Αυστραλία έχει εξασφαλίσει ορισμένες δυνατότητες ευελιξίας για ορισμένες ΓΕ, με περίοδο σταδιακής κατάργησης.

    Η ΣΕΣ προστατεύει τις ευαίσθητες γεωργικές αγορές της ΕΕ, ενώ η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα να επιβάλλει μέτρα διασφάλισης για την πρόληψη του υπερκορεσμού. Οι επενδύσεις Αυστραλίας-ΕΕ στη βιωσιμότητα αποτελούν επίσης βασική συνιστώσα της ΣΕΣ. Αυτό περιλαμβάνει δεσμευτική υποχρέωση για την επίτευξη των κλιματικών στόχων της συμφωνίας του Παρισιού και για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, της βιώσιμης αλιείας και της δασοκομίας. Επιπλέον, η ΣΕΣ θα απελευθερώσει το εμπόριο και τις επενδύσεις σε αγαθά και υπηρεσίες που μετριάζουν την κλιματική αλλαγή, καταργώντας τους δασμούς για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα ενεργειακά αποδοτικά προϊόντα.

    Σε συνδυασμό με τη ΣΕΣ, η Αυστραλία και η ΕΕ ξεκίνησαν επίσης επίσημα διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση της Αυστραλίας στο πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το εμβληματικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα της ΕΕ ύψους 93,5 δισ. ευρώ για την επιστημονική αριστεία και την καινοτομία. Αυτό θα ενισχύσει τη συνεργασία στους τομείς της έρευνας και της εκπαίδευσης μεταξύ Αυστραλίας και ΕΕ. Η Αυστραλία δραστηριοποιείται ήδη στο πρόγραμμα. Ερευνητές και οργανισμοί από την Αυστραλία συμβάλλουν σε περισσότερα από 200 έργα του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» σχετικά με τις κρίσιμες πρώτες ύλες, την ψηφιακή καινοτομία, την υγεία και την καθαρή ενέργεια. Η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» θα δώσει τη δυνατότητα σε ερευνητές από την Αυστραλία να έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες χρηματοδότησης από την ΕΕ.

    2. Νέα Ζηλανδία

    Οι σχέσεις ΕΕ-Νέας Ζηλανδίας διέπονται επί του παρόντος από τη συμφωνία εταιρικής σχέσης για τις σχέσεις και τη συνεργασία (PARC) ΕΕ και Νέας Ζηλανδίας, που υπεγράφη τον Οκτώβριο του 2016 και τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιούλιο του 2022. Η PARC διευκολύνει την ουσιαστικότερη διμερή δέσμευση με την ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου και τη βελτίωση της συνεργασίας σε οικονομικά και εμπορικά ζητήματα, καθώς και σε ένα ευρύ φάσμα άλλων τομέων, από την καινοτομία, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό έως τη μετανάστευση, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της εγκληματικότητας στον κυβερνοχώρο και τη δικαστική συνεργασία.

    Η πρώτη συνεδρίαση της μεικτής επιτροπής μετά την έναρξη ισχύος της PARC πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2023 και η δεύτερη στις 27 Μαΐου 2024 στις Βρυξέλλες. Επικεντρώνονται την εξωτερική πολιτική, ιδίως στο πλαίσιο της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και της επέκτασης της Κίνας, την ασφάλεια, το εμπόριο, την έρευνα και την καινοτομία, τη βιώσιμη ανάπτυξη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δικαιοσύνη. Οι ηγέτες χαιρέτισαν την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη ΣΕΣ ΕΕ-Νέας Ζηλανδίας και τη σύνδεση της Νέας Ζηλανδίας με το ερευνητικό πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και την υπογραφή συμφωνίας για την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

    Η ΕΕ και η Νέα Ζηλανδία συνεργάζονται στενά στον τομέα της εμπορικής πολιτικής, τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και στο πλαίσιο του ΠΟΕ, ακολουθώντας ένα εμπορικό σύστημα που βασίζεται σε κανόνες. Το 2024 η ΕΕ ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Νέας Ζηλανδίας, αντιπροσωπεύοντας το 6,6 % των συνολικών εξαγωγών της Νέας Ζηλανδίας και το 12,5 % των εισαγωγών της. Η Νέα Ζηλανδία και η ΕΕ συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους για την κλιματική αλλαγή, μεταξύ άλλων μέσω διαλόγου υψηλού επιπέδου για το κλίμα και τη γεωργία, στο πλαίσιο του στρατηγικού διαλόγου της ΕΕ για τη γεωργία. Οι διμερείς κοινοβουλευτικές σχέσεις εξακολουθούν να αναπτύσσονται και οι εν λόγω κοινές δεσμεύσεις συζητήθηκαν επίσης κατά την 28η διακοινοβουλευτική συνεδρίαση ΕΕ-Νέας Ζηλανδίας, που πραγματοποιήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2024 στις Βρυξέλλες, και κατά την 29η διακοινοβουλευτική συνεδρίαση ΕΕ-Νέας Ζηλανδίας, που πραγματοποιήθηκε στις 21-23 Ιουλίου 2025 στο Wellington.

    2. Νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού

    Οι 15 νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού με τις οποίες η ΕΕ έχει εταιρική σχέση είναι οι εξής:

    • Παπουασία-Νέα Γουινέα, Νήσοι Σολομώντος, Ανατολικό Τιμόρ και Φίτζι, οι οποίες συνολικά αντιπροσωπεύουν το 90 % της χερσαίας έκτασης και του πληθυσμού της περιφέρειας,
    • 11 χώρες του Ειρηνικού οι οποίες, μαζί με τις Νήσους Σολομώντος, έχουν χαρακτηριστεί από τον ΟΗΕ ως αναπτυσσόμενα μικρά νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού: Βανουάτου, Κιριμπάτι, Μικρονησία, Ναούρου, Νήσοι Κουκ, Νήσοι Μάρσαλ, Νιούε, Παλάου, Σαμόα, Τόνγκα, Τουβαλού.
    • Οι 15 ανεξάρτητες νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού έχουν συνολική έκταση 528 000 km² και αποτελούν μέλη του ΟΚΑΚΕ. Οι σχέσεις της ΕΕ με τις ανεξάρτητες νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού επικεντρώνονται στην συνεργασία για την ανάπτυξη, τη διακυβέρνηση των ωκεανών και στην κλιματική αλλαγή.

      Η στρατηγική της ΕΕ όσον αφορά τις ανεξάρτητες νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού ορίζεται στην κοινή ανακοίνωση του 2012 με τίτλο «Προς μια νέα αναπτυξιακή εταιρική σχέση ΕΕ-Ειρηνικού» και επικαιροποιήθηκε με τη στρατηγική της ΕΕ για τη συνεργασία στον Ινδοειρηνικό το 2021. Τότε η στρατηγική βασιζόταν στο πλαίσιο της συμφωνίας του Κοτονού με τις χώρες του ΟΚΑΚΕ. Τον Νοέμβριο του 2023, η ΕΕ και ο ΟΚΑΚΕ υπέγραψαν επίσημα τη νέα συμφωνία εταιρικής σχέσης, τη συμφωνία της Σαμόας. Στο επίκεντρο της νέας συμφωνίας βρίσκονται η συνεργασία στο εμπόριο, οι επενδύσεις, η ανάπτυξη και η περιφερειοποίηση. Καλύπτει πολλούς τομείς όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ειρήνη και η ασφάλεια με στόχο την προώθηση της περιφερειακής ολοκλήρωσης. Η προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας άρχισε την 1η Ιανουαρίου 2024. Λειτουργεί ως το νέο νομικό πλαίσιο και διέπει τις πολιτικές και οικονομικές σχέσεις και σχέσεις συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των μελών του ΟΚΑΚΕ για 20 έτη.

      3. Σύνδεση των υπερπόντιων χωρών και εδαφών με την ΕΕ

      Υπάρχουν δεκατρείς υπερπόντιες χώρες και εδάφη (ΥΧΕ) που συνδέονται με την ΕΕ και βρίσκονται σε διάφορα μέρη του κόσμου. Δεν πρόκειται για ανεξάρτητα έθνη, αλλά εξαρτώνται, σε διαφορετικό βαθμό, από τρία κράτη μέλη της ΕΕ με τα οποία διατηρούν ιδιαίτερους δεσμούς —τη Γαλλία, τη Δανία και τις Κάτω Χώρες. Τρεις συνδεδεμένες με την ΕΕ ΥΧΕ, οι οποίες συνδέονται όλες με τη Γαλλία, βρίσκονται στην περιοχή του Ειρηνικού: Νέα Καληδονία, Γαλλική Πολυνησία, Ουάλις και Φουτούνα.

      4. Η συμφωνία της Σαμόας

      Η συμφωνία της Σαμόας βασίζεται σε ένα κοινό θεμέλιο, το οποίο καθορίζει τις αξίες και τις αρχές που ενώνουν τα δύο μέρη. Επιπλέον, εισάγει τρία συγκεκριμένα περιφερειακά πρωτόκολλα για την Αφρική, την Καραϊβική και τον Ειρηνικό με στόχο την προώθηση της περιφερειακής ολοκλήρωσης. Τα περιφερειακά πρωτόκολλα επιτρέπουν την καθιέρωση αυτόνομων δομών, οι οποίες θα έχουν την ανεξαρτησία να επιδιώκουν σχέσεις με την ΕΕ και τις τρεις διαφορετικές συμμετέχουσες περιφέρειες (βλ. 5.6.6). Η συμφωνία εδραιώνει επίσης μια ισχυρή κοινοβουλευτική διάσταση με μόνιμη Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΟΚΑΚΕ-ΕΕ, η οποία θα επιτελεί σαφή συμβουλευτικό ρόλο. Επιπλέον, προκειμένου να αντικατοπτρίζει την ισχυρή περιφερειακή διάσταση της νέας συμφωνίας, περιλαμβάνει επίσης τρεις περιφερειακές κοινοβουλευτικές συνελεύσεις, οι οποίες θα λειτουργούν αυτόνομα και θα έχουν σαφή συμβουλευτικό ρόλο.

      Η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την εξέλιξη της συμφωνίας της Σαμόας εκφράστηκε σε τρία ψηφίσματα:

      • ψήφισμα σχετικά με το μέλλον των σχέσεων ΑΚΕ-ΕΕ μετά το 2020 (4 Οκτωβρίου 2016)·
      • ψήφισμα σχετικά με τις επικείμενες διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (14 Ιουνίου 2018)·
      • ψήφισμα σχετικά με τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ομάδας κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (28 Νοεμβρίου 2019).
      • Στα ψηφίσματα αυτά, το Κοινοβούλιο χαιρετίζει την προτεινόμενη συνολική αρχιτεκτονική της συνεργασίας μεταξύ των χωρών του ΟΚΑΚΕ και της ΕΕ, και επαναλαμβάνει τη σημασία της ενίσχυσης της κοινοβουλευτικής διάστασης της εταιρικής σχέσης. Η ΕΕ είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του ΟΚΑΚΕ στην περιοχή του Ειρηνικού, με εμπορικές συναλλαγές αξίας 3,8 δισ. EUR το 2024. Η συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-Ειρηνικού (ΣΟΕΣ) επικυρώθηκε από το Κοινοβούλιο τον Ιανουάριο του 2011 και από την Παπουασία-Νέα Γουινέα τον Μάιο του 2011. Η κυβέρνηση των Φίτζι άρχισε να εφαρμόζει τη συμφωνία τον Ιούλιο του 2014. Στη συμφωνία προσχώρησε και η Σαμόα, η οποία άρχισε να εφαρμόζει τη συμφωνία τον Μάιο του 2018. Οι Νήσοι Σολομώντος προσχώρησαν επίσης στη συμφωνία και άρχισαν να εφαρμόζουν τη συμφωνία τον Μάιο του 2020. Η προσχώρηση της Τόνγκα, του Νίου και του Τουβαλού στη ΣΟΕΣ εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Δεκέμβριο του 2024.

        Η ΕΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος χορηγός αναπτυξιακής βοήθειας στις χώρες του ΟΚΑΚΕ μετά την Αυστραλία και την Ιαπωνία. Η αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ για τον Ειρηνικό για τα έτη 2021-2027 ανέρχεται σε περίπου 750 εκατ. EUR (συμπεριλαμβανομένης της συνδρομής που παρέχεται στις ΥΧΕ στην περιοχή του Ειρηνικού).

        Ο νέος Μηχανισμός Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας της ΕΕ (Η Ευρώπη στον κόσμο) εφαρμόζεται από το 2021 και αποτελεί το κύριο χρηματοδοτικό μέσο για τη συνεργασία και την ανάπτυξη της ΕΕ με τις χώρες εταίρους στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027. Ενσωματώνει, μεταξύ άλλων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ), το οποίο προηγουμένως βρισκόταν εκτός του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η ενσωμάτωση του ΕΤΑ στον προϋπολογισμό της ΕΕ ενισχύει τις ελεγκτικές εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και συμβάλλει στην ενίσχυση της δημόσιας νομιμότητας και της πολιτικής προβολής της εξωτερικής βοήθειας της ΕΕ στο σύνολό της.

        Οι ανεξάρτητες νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού αντιμετωπίζουν μείζονες αναπτυξιακές και κλιματικές προκλήσεις. Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, η ΕΕ και τα αναπτυσσόμενα μικρά νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού υποστήριξαν τη δημιουργία της συμφωνίας του Παρισιού στην 21η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP 21) του 2015. Η 23η σύνοδος (COP 23) πραγματοποιήθηκε στη Βόννη, Γερμανία, από τις 6 έως τις 17 Νοεμβρίου 2017, και την προεδρία ασκούσαν οι Νήσοι Φίτζι.

        Το Φόρουμ των Νήσων του Ειρηνικού (PIF), πολιτικός σχηματισμός που αριθμεί 18 μέλη, είναι ο συνομιλητής της ΕΕ για την ενωσιακή αναπτυξιακή χρηματοδότηση και τις εμπορικές διαπραγματεύσεις. Η ομάδα περιλαμβάνει: την Αυστραλία, τις Νήσους Κουκ, τη Μικρονησία, το Φίτζι, το Κιριμπάτι, το Ναουρού, τη Νέα Ζηλανδία, το Νιούε, το Παλάου, την Παπουασία-Νέα Γουινέα, τις Νήσους Μάρσαλ, τη Σαμόα, τις Νήσους Σολομώντος, την Τόνγκα, το Τουβαλού, το Βανουάτου, τη Νέα Καληδονία και τη Γαλλική Πολυνησία.

        Η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση του Ειρηνικού δημιουργήθηκε με την υπογραφή της δήλωσης της Natadola τον Αύγουστο του 2025. Πρόκειται για περιφερειακή ένωση κοινοβουλίων και νομοθετικών συνελεύσεων των Νήσων του Ειρηνικού, η οποία προωθεί τις διακοινοβουλευτικές επαφές και τον διάλογο, τη συνεργασία και την ανταλλαγή εμπειριών και γνώσεων μεταξύ των μελών της. Η έδρα της βρίσκεται στην Tahiti, όπου και θα πραγματοποιηθεί η πρώτη Γενική Συνέλευση τον Σεπτέμβριο του 2026.

        Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

        Οι σχέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τα κοινοβούλια της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας χρονολογούνται από το 1979, όταν συστάθηκε η αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία (DANZ). Έκτοτε, η DANZ συμμετέχει σε τακτικές διακοινοβουλευτικές συνεδριάσεις με τα κοινοβούλια της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας, προκειμένου να ενισχυθούν οι σχέσεις με τις δύο χώρες και να συζητηθούν θέματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως η γεωργία, η ενέργεια, το περιβάλλον και η κλιματική αλλαγή, η ανάπτυξη και οικονομική συνεργασία, η επιστήμη και η τεχνολογία, το εμπόριο, η προώθηση της παγκόσμιας και περιφερειακής ασφάλειας στην περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η 42η διακοινοβουλευτική συνεδρίαση ΕΕ-Αυστραλίας πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2022 στις Βρυξέλλες. Η 27η διακοινοβουλευτική συνεδρίαση ΕΕ-Νέας Ζηλανδίας πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2023 στο Wellington και στο Christchurch.

        Όσον αφορά τις σχέσεις του με τις άλλες χώρες του Ειρηνικού, το Κοινοβούλιο εκπροσωπείται από την αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ειρηνικού-ΕΕ, που αποτελείται από ίσο αριθμό εκπροσώπων της ΕΕ και του Ειρηνικού. Κύριο καθήκον της αντιπροσωπείας είναι η προετοιμασία των συνεδριάσεων της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ειρηνικού-ΕΕ, η αξιολόγηση και η παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η διοργάνωση συνεδριάσεων με υψηλού επιπέδου παράγοντες των χωρών του Ειρηνικού και η συζήτηση επίκαιρων θεμάτων σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας της Σαμόα. Η πρώτη σύνοδος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης ΟΚΑΚΕ-ΕΕ (επίσης με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Αφρικής και της Καραϊβικής) έλαβε χώρα στη Λουάντα της Ανγκόλας στις 21 Φεβρουαρίου 2024 με θέμα «Ένα νέο κεφάλαιο για τις σχέσεις ΟΚΑΚΕ-ΕΕ: στον δρόμο για μια εταιρική σχέση καθοδηγούμενη από τους λαούς.» Στο πλαίσιο της συνεδρίασης αυτής, έλαβε χώρα η συνεδρίαση συγκρότησης σε σώμα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ειρηνικού-ΕΕ.

        Το παρόν ενημερωτικό δελτίο συντάχθηκε από τις γραμματείες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που είναι αρμόδιες για τις αντιπροσωπείες για τις σχέσεις με τις Νήσους του Ειρηνικού και την Αντιπροσωπεία για τις σχέσεις με την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τους ιστοτόπους της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ειρηνικού-ΕΕ και της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία.

         

        Jonas KRAFT / Niccolò RINALDI