Ενεργειακή απόδοση
Το παρόν ενημερωτικό δελτίο εξηγεί την πολιτική της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση, συμπεριλαμβανομένου του νομικού της πλαισίου, των πρωταρχικών στόχων και των σημαντικότερων νομικών πράξεων. Η πολιτική αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας και στη βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Το ενημερωτικό δελτίο υπογραμμίζει τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη διαμόρφωση αυτής της πολιτικής.
Νομική βάση
- Το άρθρο 194 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορίζει την ενεργειακή πολιτική ως τομέα «συντρέχουσας αρμοδιότητας» μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών της. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ μπορούν να θεσπίζουν νόμους και να θεσπίζουν δεσμευτικά νομικά μέτρα, εάν η ΕΕ δεν το έχει πράξει. Το άρθρο προωθεί την ενεργειακή απόδοση και την εξοικονόμηση ενέργειας, στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της ΕΕ και της ανάγκης για προστασία του περιβάλλοντος.
- μείωση κατά 11,7 % της τελικής κατανάλωσης ενέργειας της ΕΕ, με ανώτατο όριο τα 763 εκατ. ΤΙΠ (δεσμευτικό), με επιπτώσεις στην κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας, με ανώτατο όριο τα 992,5 εκατ. ΤΙΠ (ενδεικτικό)·
- μείωση κατά 1,9 % της ετήσιας κατανάλωσης ενέργειας στον δημόσιο τομέα.
- να ανακαινίζουν κάθε χρόνο τουλάχιστον το 3 % των δημόσιων κτηρίων με επιφάνεια μεγαλύτερη από 250m2·
- να πετύχουν ετήσια εξοικονόμηση στην τελική κατανάλωση ενέργειας της τάξης του 1,5 % το 2026 και το 2027, η οποία θα αυξηθεί σε 1,9 % το 2028, το 2029 και το 2030·
- την υποβολή εκθέσεων από τα κέντρα δεδομένων σχετικά με την ενεργειακή τους απόδοση·
- τη δημιουργία ειδικών υπηρεσιών μίας στάσης στα κράτη μέλη για την παροχή συμβουλών και βοήθειας σχετικά με την ενεργειακή απόδοση σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, νοικοκυριά και δημόσιους φορείς·
- την κατάρτιση προγραμμάτων θέρμανσης και ψύξης σε δήμους με περισσότερους από 45 000 κατοίκους.
- να καθορίσουν ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης για κτίρια και δομικά στοιχεία·
- να θεσπίσουν μεθοδολογία υπολογισμού ενεργειακής απόδοσης κτιρίων.
- όλα τα νέα δημόσια κτίρια να έχουν μηδενικές εκπομπές από το 2028·
- όλα τα νέα κτίρια να έχουν μηδενικές εκπομπές έως το 2030·
- τα νέα μεγάλα κτίρια να έχουν υπολογίσει το σύνολο του δυναμικού πλανητικής υπερθέρμανσης για ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους από το 2026·
- το δυναμικό πλανητικής υπερθέρμανσης όλων των νέων κτιρίων κατά τον κύκλο ζωής τους υπολογίζεται από το 2030.
- να καθορίσουν ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για το οικείο δυναμικό μη οικιστικών κτιρίων, τα οποία θα ενεργοποιήσουν την ανακαίνιση του 16 % και του 26 % του κτιριακού δυναμικού με τις χειρότερες επιδόσεις έως το 2030 και το 2033 αντίστοιχα·
- να καθορίσουν πορεία για τη σταδιακή μείωση της μέσης χρήσης πρωτογενούς ενέργειας στο οικιστικό κτιριακό δυναμικό τους κατά 16 % έως το 2030 και κατά 20-22 % έως το 2035 σε σύγκριση με το 2020, εστιάζοντας στα κτίρια με τις χειρότερες επιδόσεις.
- επισκόπηση του εθνικού κτιριακού δυναμικού για διάφορους τύπους κτιρίων·
- χάρτη πορείας με εθνικά καθορισμένους στόχους για το 2030, το 2040 και το 2050·
- επισκόπηση των προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων· καθώς και
- περιγραφή των επενδυτικών αναγκών και των πηγών χρηματοδότησης για την υλοποίησή του.
- να διενεργούν ανάλυση κόστους-οφέλους του δυναμικού χρήσης συμπαραγωγής όταν σχεδιάζουν να κατασκευάσουν ή να ανακαινίσουν θερμική, ηλεκτρική ή βιομηχανική εγκατάσταση ή δίκτυο τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης άνω των 20 MW θερμότητας·
- για ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις, να αξιολογούν το δυναμικό αποδοτικής θέρμανσης και ψύξης, συμπεριλαμβάνοντας και τη συμπαραγωγή, όταν απαιτείται.
- ανθεκτικότητα, δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης, δυνατότητα αναβάθμισης και δυνατότητα επισκευής των προϊόντων·
- ενίσχυση της δυνατότητας συντήρησης και ανακαίνισης των προϊόντων·
- προϊόντα πιο αποδοτικά ως προς την ενέργεια και τους πόρους·
- αντιμετώπιση της παρουσίας ουσιών που εμποδίζουν την επαναχρησιμοποίηση ή την ανακύκλωση των προϊόντων·
- αύξηση του ανακυκλωμένου περιεχομένου·
- διευκόλυνση της ανακατασκευής και της ανακύκλωσης των προϊόντων·
- θέσπιση κανόνων σχετικά με το αποτύπωμα άνθρακα και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα·
- πρόληψη της παραγωγής αποβλήτων·
- βελτίωση της διαθεσιμότητας πληροφοριών σχετικά με τη βιωσιμότητα των προϊόντων.
Στόχοι της πολιτικής της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση
Η πολιτική της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση θέτει στόχους μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας στην ΕΕ έως το 2030, σε σύγκριση με τις προβλέψεις του 2020.
Οι στόχοι διατυπώνονται με την κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας, η οποία μετρά τη συνολική ζήτηση ενέργειας μιας χώρας, και με την τελική κατανάλωση ενέργειας, που αναφέρεται στη συνολική ενέργεια που καταναλώνουν οι τελικοί χρήστες (νοικοκυριά, βιομηχανία κ.λπ.). Και οι δύο μετρώνται σε εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου πετρελαίου (εκατ. ΤΙΠ).
Οι βασικές υποχρεώσεις ενεργειακής απόδοσης περιλαμβάνουν:
Οι χώρες της ΕΕ πρέπει επίσης:
Επιτεύγματα της πολιτικής της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση
1. Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση
Η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση, η οποία εκδόθηκε το 2023, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση. Καθορίζει τους στόχους της ενεργειακής απόδοσης της ΕΕ και απαιτεί από τα κράτη μέλη της να θέσουν ενδεικτικούς εθνικούς στόχους ενεργειακής απόδοσης με βάση τις συνεισφορές στην τελική κατανάλωση ενέργειας για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ.
Η οδηγία εισάγει την υποχρέωση του δημόσιου τομέα να διαδραματίσει υποδειγματικό ρόλο: θέτει στόχους για την τελική κατανάλωση ενέργειας και για τις ανακαινίσεις με σκοπό την επίτευξη ενεργειακής απόδοσης. Αναθεωρεί τον ορισμό των αποδοτικών συστημάτων τηλεθέρμανσης και καθορίζει νέες απαιτήσεις με στόχο την πλήρη απανθρακοποίηση της παροχής ενέργειας για τα εν λόγω συστήματα έως το 2050.
Η οδηγία θεσπίζει την αρχή «προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση», η οποία ορίζει ότι οι λύσεις ενεργειακής απόδοσης θα πρέπει να θεωρούνται ως η πρώτη επιλογή στις αποφάσεις πολιτικής, σχεδιασμού και επενδύσεων.
Επεκτείνει επίσης τις υποχρεώσεις ενεργειακού ελέγχου σε όλες τις εταιρείες που υπερβαίνουν ένα ορισμένο όριο κατανάλωσης ενέργειας και απαιτεί από τους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές να εφαρμόζουν συστήματα ενεργειακής διαχείρισης. Ενισχύει την απαιτούμενη επάρκεια για τους επαγγελματίες στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και εξουσιοδοτεί τα κράτη μέλη της ΕΕ να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τις επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση. Παρέχει επίσης στήριξη για την ανάπτυξη έργων σε διάφορα επίπεδα, ώστε να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για ενεργειακή απόδοση.
Τέλος, η οδηγία καθιστά υποχρεωτική:
Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για την προστασία των καταναλωτών, ορίζει την ενεργειακή φτώχεια σε επίπεδο ΕΕ, και θεσπίζει μέτρα για τη μείωσή της.
2. Ενεργειακή απόδοση των κτιρίων
1. Οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων
Η προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά τη βιωσιμότητα των κτιρίων διέπεται πρωτίστως από την οδηγία του 2024 για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, η οποία ορίζει την απαίτηση μετατροπής του υφιστάμενου κτιριακού δυναμικού της ΕΕ σε κτιριακό δυναμικό μηδενικών εκπομπών έως το 2050.
1. Ελάχιστες απαιτήσεις επιδόσεων συστήματος
Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει:
2. Πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για νέα κτίρια
Ένα κτίριο μηδενικών εκπομπών πρέπει να πληροί υψηλά πρότυπα ενεργειακής απόδοσης, να μην παράγει επιτόπιες εκπομπές από ορυκτά καύσιμα και να έχει μηδενική ή πολύ χαμηλή ποσότητα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζουν ότι:
3. Πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για το υφιστάμενο κτιριακό δυναμικό
Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει:
Ειδικές εξαιρέσεις ισχύουν για κτίρια θρησκευτικού χαρακτήρα, για μικρά κτίρια, για κτίρια χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας ή προσωρινά.
Η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων απαιτεί όλα τα κτίρια στην ΕΕ να κατατάσσονται σε κατηγορίες ενεργειακής απόδοσης, οι οποίες κυμαίνονται από A (καλύτερη) έως G (χειρότερη). Η κατηγορία Α αφορά κτίρια μηδενικών εκπομπών και η κατηγορία G δίνεται στα κτίρια με τις χειρότερες επιδόσεις στο εθνικό κτιριακό δυναμικό.
Δεδομένου ότι η κατηγορία G εξαρτάται από τα εθνικά χαρακτηριστικά του κτιριακού δυναμικού, δεν υπάρχει εναρμόνιση των ενεργειακών κατηγοριών σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Ομοίως, η υποχρέωση ανακαίνισης οικιστικών κτιρίων βασίζεται στα κτίρια με τις χειρότερες επιδόσεις του εθνικού κτιριακού δυναμικού και όχι σε όλα τα μεμονωμένα κτίρια, επιτρέποντας κάποια ευελιξία και προσαρμοστικότητα στα διάφορα εθνικά πρότυπα.
Εξαιρούνται οι δημόσιες κοινωνικές κατοικίες όταν οι ενεργειακές αναβαθμίσεις κοστίζουν περισσότερο από ό,τι εξοικονομούν, ή αυξάνουν το ενοίκιο πέραν της εξοικονόμησης που προκύπτει από τους λογαριασμούς ενέργειας.
Η οδηγία απαιτεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ να υποβάλουν εθνικά σχέδια ανακαίνισης κτιρίων, ενσωματωμένα στα εθνικά τους σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα, τα οποία περιλαμβάνουν:
Η οδηγία ζητεί από τις χώρες της ΕΕ να αναπτύξουν σταδιακά εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας σε δημόσια και μη οικιστικά κτίρια, ανάλογα με το μέγεθός τους, και σε όλα τα νέα οικιστικά κτίρια έως το 2030, εάν είναι τεχνικά και οικονομικά δυνατόν.
Διακόπτει την επιδότηση για αυτόνομους λέβητες ορυκτών καυσίμων από το 2025, απαιτεί από τις χώρες της ΕΕ να δημιουργήσουν εγκαταστάσεις τεχνικής βοήθειας, καθορίζει εξαιρέσεις για γεωργικά κτίρια και κτίρια πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και επιλογές εξαίρεσης για κτίρια ειδικής αρχιτεκτονικής ή ιστορικής αξίας, προσωρινά κτίρια, εκκλησίες και άλλους τόπους λατρείας.
2. Η στρατηγική «Κύμα ανακαινίσεων»
Η στρατηγική «κύμα ανακαινίσεων» αποσκοπεί στην ανακαίνιση 35 εκατομμυρίων κτιρίων έως το 2030 και στη διασφάλιση ότι οι ανακαινίσεις θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ενεργειακή απόδοση και αποδοτική χρήση των πόρων.
Η στρατηγική αποσκοπεί επίσης στην προστασία όλων των κατοίκων της ΕΕ που δεν είναι σε θέση να θερμάνουν επαρκώς τα σπίτια τους, διασφαλίζοντας ότι οι ευάλωτοι καταναλωτές μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά σε βασικές υπηρεσίες θέρμανσης και ενέργειας.
3. Αντλίες θερμότητας
Οι αντλίες θερμότητας είναι συσκευές που παρέχουν ζεστό νερό, θέρμανση και ψύξη σε κατοικίες και επιχειρήσεις. Είναι τρεις έως πέντε φορές αποδοτικότερες από τους παραδοσιακούς λέβητες αερίου.
Το σχέδιο REPowerEU, το οποίο αποσκοπεί στη σταδιακή κατάργηση όλων των εισαγωγών ρωσικού αερίου στην ΕΕ, προτείνει τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης της ΕΕ με τον διπλασιασμό του ρυθμού εγκατάστασης αντλιών θερμότητας σε κτίρια και την επιτάχυνση της ανάπτυξης αντλιών θερμότητας για δίκτυα τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης.
3. Συμπαραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας
Η συμπαραγωγή είναι η ταυτόχρονη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και χρήσιμης θερμότητας. Η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση της απόδοσης των μονάδων, απαιτώντας από τις χώρες της ΕΕ:
4. Ενεργειακή απόδοση προϊόντων
1. Σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια
Στο πλαίσιο της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία, το σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια αποσκοπεί στην ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης και στη μείωση του κόστους για τις βιομηχανίες και τους καταναλωτές. Το σχέδιο περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αγοράς ενεργειακής απόδοσης που θα καθοδηγεί τις επιχειρήσεις προς οικονομικά αποδοτικές λύσεις. Προβλέπει επίσης την επικαιροποίηση των κανονισμών της ΕΕ για την ενεργειακή σήμανση και τον οικολογικό σχεδιασμό, ώστε να προωθηθούν αποδοτικότερα προϊόντα με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν έως και 162 δισ. EUR στους λογαριασμούς ενέργειας μέχρι το 2030.
2. Απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού και ενεργειακής επισήμανσης
Ορισμένα προϊόντα της ΕΕ, όπως οικιακές συσκευές, λέβητες, τηλέφωνα, υπολογιστές ή άλλος ηλεκτρικός ή ηλεκτρονικός εξοπλισμός, πρέπει να συμμορφώνονται με τις ελάχιστες απαιτήσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή απόδοση. Οι απαιτήσεις αυτές ονομάζονται απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού.
Ο κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό, ο οποίος αντικαθιστά σταδιακά την οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό, και ο κανονισμός για την ενεργειακή σήμανση προβλέπουν κανόνες για ενεργειακά αποδοτικά και βιώσιμα προϊόντα. Ο κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό καθορίζει απαιτήσεις για όλες σχεδόν τις κατηγορίες υλικών αγαθών, μεταξύ των οποίων:
Εισάγει ψηφιακά διαβατήρια προϊόντων, κανόνες για την καταστροφή απούλητων καταναλωτικών προϊόντων και πράσινες δημόσιες συμβάσεις.
Ο κανονισμός για την ενεργειακή επισήμανση εισάγει το γνωστό σήμα της ΕΕ για προϊόντα που χρησιμοποιούν ενεργειακή κλίμακα A-G, βοηθώντας τους καταναλωτές να κάνουν φιλικές προς το περιβάλλον επιλογές κατά την αγορά προϊόντων.
Διακυβέρνηση της ενέργειας
Σύμφωνα με τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της δράσης για το κλίμα, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να καταρτίσουν δεκαετή εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα για την περίοδο 2021-2030 και να υποβάλλουν εκθέσεις προόδου ανά διετία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί τις εκθέσεις προόδου και μπορεί να λάβει μέτρα σε επίπεδο ΕΕ για να διασφαλίσει τη συνέπειά τους με τους συνολικούς στόχους της ΕΕ.
Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενεργούσε ανέκαθεν ως πρωταρχικός μοχλός φιλοδοξίας στην πολιτική της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση.
Έχει επανειλημμένα ζητήσει υψηλότερους, νομικά δεσμευτικούς στόχους και αυστηρότερους κανονισμούς που υπερβαίνουν τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προστατεύοντας παράλληλα τα συμφέροντα των πολιτών και των επιχειρήσεων της ΕΕ μέσω της μείωσης του ενεργειακού κόστους.
Στις πρόσφατες διαπραγματεύσεις σχετικά με την οδηγία για την ενεργειακή απόδοση, η αρχική θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήταν o στόχος μείωσης κατά 9 % της τελικής κατανάλωσης ενέργειας έως το 2030, σε σχέση με τις προβλέψεις που πραγματοποιήθηκαν το 2020. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε να αυξηθεί ο στόχος ενεργειακής απόδοσης της ΕΕ σε τουλάχιστον 14,5 %. Η έντονη αυτή υπεράσπιση οδήγησε σε συμβιβασμό που έθεσε τον τρέχοντα δεσμευτικό στόχο στο 11,7 %.
Το Κοινοβούλιο έχει επίσης καταβάλει συνεχείς προσπάθειες για τη μετάβαση από ενδεικτικούς στόχους σε νομικά δεσμευτικούς στόχους και έχει προωθήσει ενεργειακά αποδοτικές λύσεις για τη θέρμανση και την ψύξη, και για την επίτευξη εξοικονόμησης ενέργειας.
Άσκησε επιτυχώς πιέσεις για την κατοχύρωση της αρχής «προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση» στους κανόνες της ΕΕ ως δεσμευτικής νομικής απαίτησης, διασφαλίζοντας ότι η απόδοση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε επίπεδο ενεργειακού σχεδιασμού, πολιτικής και επενδύσεων.
Το Κοινοβούλιο ήταν ανέκαθεν υπέρ της ανακαίνισης των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις στο κτιριακό δυναμικό της ΕΕ, ως τρόπου για την επίτευξη σημαντικής εξοικονόμησης ενέργειας. Επί του παρόντος, περίπου το 40 % της συνολικής ενέργειας που καταναλώνεται στην ΕΕ χρησιμοποιείται σε κτίρια και το 80 % αυτής της ενέργειας χρησιμοποιείται για θέρμανση, ψύξη και ζεστό νερό.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων σχετικά με την οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, το Κοινοβούλιο θεμελίωσε την ισορροπία μεταξύ της δημιουργίας ενός ενοποιημένου ευρωπαϊκού προτύπου για τις ενεργειακές κατηγορίες των κτιρίων, και του σεβασμού των τοπικών διαφορών στα εθνικά κτιριακά αποθέματα και στους καταναλωτές ενέργειας. Προώθησε μέτρα ενεργειακής απόδοσης, όπως η ηλιακή ενέργεια, για την ανακαίνιση των κτιρίων, τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων και τη χρήση υλικών από ξύλο, για πράσινες στέγες και προσόψεις, υποστηρίζοντας παράλληλα μέτρα στήριξης για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.
Μετά τις πρόσφατες ενεργειακές κρίσεις, το Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να στηρίξει τις ενεργοβόρες βιομηχανίες στην υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών και ενεργειακά αποδοτικών μεθόδων παραγωγής, και πρότεινε επείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση των συνεπειών του υψηλού ενεργειακού κόστους για τις βιομηχανίες και τους ανθρώπους στην ΕΕ.
Το παρόν ενημερωτικό δελτίο εκπονήθηκε από το Θεματικό Τμήμα Μετασχηματισμού, Καινοτομίας και Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τον ιστότοπο της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας.
Valentina Richard-Romei / Matteo Ciucci