Europees Parlement
in actie
Blikvangers 1999-2004

 
Het Europees Parlement
Hervorming van de EU
Uitbreiding
Rechten van de burger
Justitie en Binnenlandse Zaken
Externe betrekkingen
Veiligheid en defensie
Mensenrechten
De Balkan
Overeenkomsten
met niet-EU landen
Buitenlandse handel
Ontwikkelingssamenwerking
EU-ACP
Anti-personeelsmijnen
Milieu / Consumenten-
bescherming
Vervoer / Regionaal beleid
Landbouw / Visserij
Economisch
en monetair beleid
Sociaal- en werkgelegenheidsbeleid /
Rechten van de Vrouw
Interne markt / Industrie / Energie / Onderzoek
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Wereldhandelsorganisatie moet transparanter opereren!

Iedereen heeft met buitenlandse handel te maken, overal: zonder handel geen bananen in Wenen, geen Europese geneesmiddelen in New York. Maar het is een complexe materie, onderhandelingen over quota en invoerrechten doen bureaucratisch aan. In de Wereldhandelsorganisatie (WTO) zien velen een ondoorzichtige moloch, waarvan het optreden niet lijkt te kunnen worden beïnvloed door buitenstaanders. Protesten van tegenstanders van de globalisering bij WTO-topconferenties zijn schering en inslag. De leden van het Europees Parlement strijden daarom als gekozen volksvertegenwoordigers voor meer transparantie en invloed bij de WTO-onderhandelingen.

Circa een vijfde van de wereldwijde in- en export komt voor rekening van de Europese Unie. Om die reden is "wereldhandel" van groot belang voor de Europese Unie. Hoe de WTO functioneert blijft echter voor velen onduidelijk, kretologie overheerst. Dat is niet verbazingwekkend omdat de WTO zich bezighoudt met een breed scala van onderwerpen, en de ministeriële conferenties vinden grotendeels plaats achter gesloten deuren. Het wantrouwen van de burgers jegens de organisatie neemt toe. Toch brengen wereldhandel en globalisering weliswaar risico's met zich mee, maar zij bieden ook veel mogelijkheden. Hierover zou in parlementen moeten worden gedebatteerd, maar ook - en dat is toekomstmuziek - in een parlementaire vergadering van de WTO-lidstaten.

Naar een democratische Wereldhandelsorganisatie

De leden van het Europees Parlement zetten zich daarom in voor meer openheid van de WTO en voor een sterkere parlementaire en daarmee democratische legitimatie van de organisatie. Namens de EU-lidstaten voert de Europese Commissie de onderhandelingen binnen de WTO. Op parlementair niveau heeft het Europees Parlement het initiatief genomen om een parlementaire dimensie aan de WTO toe te voegen: gezamenlijk met de Inter-parlementaire Unie organiseert het de parlementaire conferenties over de WTO. De laatste vond in september plaats in de marge van de ministeriële conferentie in Cancún. Daar hebben 240 parlementariërs uit meer dan 70 landen twee dagen lang met elkaar gedebatteerd over landbouwbeleid en dienstverlening en over hoe zieken in ontwikkelingslanden aan betaalbare medicijnen kunnen komen.

Naar aanleiding van de ministeriële conferentie van de WTO in Seattle eind 1999 drongen de parlementariërs sterk aan op een "parlementaire dimensie": uit de woedende protesten en straatgevechten bleek duidelijk hoe groot het wantrouwen jegens de WTO is. Velen zien de WTO als het symbool van de negatieve gevolgen van de globalisering. Voor de leden van het Europees Parlement en hun collega's uit andere landen was dit aanleiding om afspraken te maken over een nauwere samenwerking en gezamenlijk te eisen dat zij in de toekomst beter geïnformeerd worden over de activiteiten van de WTO. Want, zo luidde hun argumentatie, als de besluiten van de WTO rechtstreeks van invloed zijn op het leven van de burgers, dan is het de taak van volksvertegenwoordigers om aan de beraadslagingen deel te nemen.

Meer inspraak van de kiezers

In de EU brengt de Commissie nu al verslag uit aan het Parlement over de stand van zaken in de WTO-onderhandelingen en zij overlegt met de leden van het Europees Parlement over onderwerpen en strategieën. En de parlementariërs doen aanbevelingen aan de Commissie. In de afgelopen jaren ging het daarbij, naast de eis om meer inspraak, met name om vier belangrijke onderwerpen: betere integratie van ontwikkelingslanden (in het kader van de zogenoemde Doha-ronde van de WTO), landbouwhervorming en dienstverleningssector en over de vraag hoe de intellectuele eigendom, bijvoorbeeld van geneesmiddelen, beschermd kan worden en hoe er tegelijkertijd kan worden voorzien in de behoeften van ernstig zieken in ontwikkelingslanden. Onlangs deelde de EU-commissaris voor de handel, Pascal Lamy, de leden van het Europees Parlement mede dat de onderhandelingen in Cancún waren mislukt. Hij stelde bij die gelegenheid de huidige structuur van de WTO ter discussie - nl. het principe om besluiten op basis van consensus te nemen.

Voor de leden van het Europees Parlement is dat echter onvoldoende. Wat zij willen is een adviserende functie van de parlementariërs van alle WTO-lidstaten. Daarvoor is ook onderlinge uitwisseling van groot belang. Zo konden bijvoorbeeld parlementariërs uit Mali op de conferentie aangegeven waarom katoen voor hun land zo belangrijk is. De parlementariërs van de overige landen konden vervolgens hun standpunten over het katoenbeleid doorgeven aan hun regeringen die aan de onderhandelingstafel zaten.

Omdat de uitwisseling tussen parlementariërs veel positieve gevolgen had, hebben de 240 parlementariërs in Cancún besloten elkaar jaarlijks te ontmoeten. Het Europees Parlement heeft de parlementariërs voor volgend jaar uitgenodigd. Op de agenda staan beraadslagingen over een hervorming van de WTO. Ook in een resolutie over het mislukken van Cancún hadden de leden van het Europees Parlement al de aandacht op dit onderwerp gevestigd.

Achter het begrip "parlementaire dimensie" gaan talrijke modellen schuil voor de wijze waarop de leden van het Europees Parlement en hun collega-parlementariërs een vaste positie bij de WTO willen verwerven. Een op dit moment wellicht utopisch voorstel behelst de oprichting van een parlementaire vergadering van de WTO. Hiermee zouden echter alle WTO-lidstaten moeten instemmen, en zij kunnen het nu al niet eens worden over de onderhandelingen in de Doha-ronde. Voor alle opties geldt dat de volksvertegenwoordigers het werk van de Wereldhandelsorganisatie transparanter willen maken en de besluiten van de WTO willen beïnvloeden op een wijze die de burgers die hen gekozen hebben voorstaan.

WTO in het kort

Wereldhandelsorganisatie (WTO) : Deze organisatie met bijna 150 lidstaten heeft de taak de wereldhandel te bevorderen en te controleren. De WTO werd in 1995 opgericht als opvolger van de Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel (GATT) en heeft zijn hoofdzetel in Genève. Sinds 2002 is de Thailander Supachai Panitchpakdi directeur-generaal. Het hoogste besluitvormingsorgaan van de WTO is de ministeriële conferentie: deze conferenties vinden ten minste om de twee jaar plaats - tussen de conferenties berust het dagelijks bestuur bij de Algemene Raad van de WTO.

Doha-ronde: Eind 2001 besloten de WTO-lidstaten in Doha/Qatar een nieuwe wereldhandelsronde te openen. Evenals de vorige acht heeft deze ronde ten doel de wereldhandel verder te liberaliseren. De verklaarde doelstelling van de Doha-ronde is echter met name de ontwikkelingslanden sterker te integreren in de wereldhandel en hun te helpen bij de armoedebestrijding. Daarom wordt deze ronde ook de Doha-ontwikkelingsronde genoemd. Een van de centrale thema's is de landbouw. De mislukte ministeriële conferentie van 10 t/m 14 september in het Mexicaanse Cancún gold als de belangrijkste mijlpaal op weg naar de afsluiting van deze handelsronde. In Cancún moest ook de balans worden opgemaakt: wat werd er in de Doha-ronde bereikt, wat moet er nog gebeuren? Bij de conferentie traden echter grote verschillen aan het licht, bijvoorbeeld bij de onderhandelingen over het landbouw-, het investerings- en het mededingingsbeleid. De besprekingen werden zonder resultaat afgebroken. De geplande afsluiting van de Doha-ronde eind 2004 komt hierdoor op de tocht te staan.

Inter-parlementaire Unie (IPU): De Inter-parlementaire Unie is de vereniging van parlementen van soevereine staten uit de gehele wereld. Zij werd in 1889 opgericht en is gevestigd in Genève. Verklaarde doelstelling is de uitwisseling van ervaringen tussen de verschillende parlementen en hun afgevaardigden, om op deze wijze een bijdrage te leveren aan de internationale samenwerking en vrede. Momenteel heeft de IPU 138 leden en vijf geassocieerde leden. Ook de EU is geassocieerd lid.



  
Rapporteurs:
  
WTO-millenniumronde: Konrad Schwaiger (EPP-ED, D)
WTO: de "built-in" -agenda: Konrad Schwaiger (EPP-ED, D)
Handelsbetrekkingen met bepaalde geïndustrialiseerde landen: Erika Mann (PES, D)
Openheid en democratie in de internationale handel: Harlem Désir (PES, F)
Wat is de WTO?
  
Publicatieblad - definitieve besluiten:
  
WTO-millenniumronde - tekst aangenomen door het Parlement
WTO: de "built-in" -agenda - tekst aangenomen door het Parlement
Handelsbetrekkingen met bepaalde geïndustrialiseerde landen - tekst aangenomen door het Parlement
Openheid en democratie in de internationale handel
Pre-Cancun resolutie - tekst aangenomen door het Parlement
Post-Cancun resolutie - tekst aangenomen door het Parlement

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004