Εταιρικό Δίκαιο

Το παρόν θεματολογικό δελτίο εξηγεί το εταιρικό δίκαιο της ΕΕ και τον τρόπο με τον οποίο θεσπίζει κοινούς κανόνες για τις επιχειρήσεις στην εσωτερική αγορά της ΕΕ. Περιγράφει τη νομική βάση και τους στόχους της διευκόλυνσης της ελευθερίας εγκατάστασης και της προστασίας των ενδιαφερόμενων μερών. Καλύπτει τους βασικούς κανόνες σχετικά με τη σύσταση εταιρειών, το κεφάλαιο, την υποβολή εκθέσεων, τις συγχωνεύσεις και τις διασυνοριακές δραστηριότητες, καθώς και τις νομικές μορφές της ΕΕ, όπως η ευρωπαϊκή εταιρεία. Εξετάζει επίσης τις προσπάθειες για την ψηφιοποίηση των εταιρικών διαδικασιών και την απλούστευση των διασυνοριακών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Τέλος, υπογραμμίζει τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη βελτίωση της διαφάνειας και στη στήριξη δίκαιων και αποτελεσματικών επιχειρηματικών κανόνων στην ΕΕ.

Νομική βάση

Τα άρθρα 49, 50(1) και (2)(ζ) και 54, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) καλύπτουν την ελευθερία εγκατάστασης εταιρειών και φυσικών προσώπων εντός της εσωτερικής αγοράς.

Στόχοι

Ένα αποτελεσματικό πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης συμβάλει στη δημιουργία θετικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος στην εσωτερική αγορά σε ολόκληρη την ΕΕ. Ο στόχος της εναρμόνισης του εταιρικού δικαίου είναι να προωθείται η ελεύθερη εγκατάσταση (τίτλος IV κεφάλαιο 2 της ΣΛΕΕ) και να υπερασπιστεί το θεμελιώδες δικαίωμα που ορίζεται στο άρθρο 16 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή η ελευθερία του επιχειρείν, εντός των ορίων του άρθρου 17 του Χάρτη (δικαίωμα ιδιοκτησίας) (βλ. 4.1.2).

Η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 49 της ΣΛΕΕ κατοχυρώνει το δικαίωμα ανάληψης και άσκησης αυτοαπασχολούμενων δραστηριοτήτων και σύστασης και διαχείρισης επιχειρήσεων, ιδίως εταιρειών ή οίκων (βλ. 2.1.4).

Σκοπός των κανόνων της ΕΕ στον τομέα αυτό είναι:

  • να δοθεί η δυνατότητα στις επιχειρήσεις να εγκατασταθούν οπουδήποτε στην ΕΕ, διασφαλίζοντας την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων (βλ. 2.1.3)·
  • να παρέχουν προστασία στους μετόχους και σε άλλα μέρη που έχουν ιδιαίτερο συμφέρον στις εταιρείες·
  • ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων·
  • ενθάρρυνση της διασυνοριακής συνεργασίας των επιχειρήσεων (βλ. 2.1.5).
  • Η εσωτερική αγορά ενθαρρύνει τη δημιουργία εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Υπάρχουν περίπου 24 εκατομμύρια εταιρείες καταγεγραμμένες στην ΕΕ, εκ των οποίων περίπου το 80 % είναι εταιρείες περιορισμένης ευθύνης. Ενώ περίπου το 98 έως 99 % των εταιρειών περιορισμένης ευθύνης είναι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), οι εταιρείες πρέπει να είναι σε θέση να λειτουργούν σε ολόκληρη την ΕΕ σύμφωνα με ενιαίο νομικό πλαίσιο.

    Επιτεύγματα

    A. Ελάχιστες κοινές υποχρεώσεις

    Παρόλο που δεν υπάρχει κωδικοποιημένο εταιρικό δίκαιο της ΕΕ, η εναρμόνιση των εθνικών κανόνων εταιρικού δικαίου έχει δημιουργήσει ορισμένα ελάχιστα πρότυπα και καλύπτει τομείς όπως η προστασία των συμφερόντων και των δικαιωμάτων των μετόχων, οι κανόνες για τις δημόσιες προσφορές εξαγοράς για τις ανώνυμες εταιρείες, η γνωστοποίηση υποκαταστημάτων, οι συγχωνεύσεις και οι διασπάσεις, οι ελάχιστοι κανόνες για τις μονοπρόσωπες εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, η χρηματοοικονομική αναφορά και λογιστική, η ευκολότερη και ταχύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες εταιρειών και ορισμένες απαιτήσεις γνωστοποίησης για τις εταιρείες.

    Ωστόσο, η δέσμη μέτρων του 2019 για το εταιρικό δίκαιο απλοποίησε πολλούς κανόνες που εφαρμόζονταν προηγουμένως στο πλαίσιο διαφόρων πράξεων της ΕΕ.

    1. Σύσταση εταιρείας, κεφαλαιακές απαιτήσεις και απαιτήσεις κοινοποίησης πληροφοριών

    Η πρώτη οδηγία για το εταιρικό δίκαιο (οδηγία 68/151/ΕΟΚ) και η δεύτερη οδηγία για το εταιρικό δίκαιο (οδηγία 77/91/ΕΟΚ) ήταν μεταξύ των πρώτων νομοθετικών πράξεων για τη θέσπιση εναρμονισμένων εταιρικών κανόνων σε όλα τα κράτη μέλη.

    Η πρώτη οδηγία για το εταιρικό δίκαιο, η οποία χρονολογείται από το 1968, είχε ως στόχο να παράσχει στο κοινό ευκολότερη και ταχύτερη πρόσβαση σε εταιρικές πληροφορίες και συμφωνίες, μεταξύ άλλων. Εξέτασε επίσης το κύρος των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει μια εταιρία και την ακυρότητά τους. Εφαρμόζεται σε όλες τις ανώνυμες εταιρείες και στις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης.

    Η δεύτερη οδηγία περί εταιρικού δικαίου εφαρμοζόταν μόνο στις ανώνυμες εταιρίες. Περιέγραψε ότι η σύσταση τέτοιων εταιρειών πρέπει να απαιτεί ένα ελάχιστο ποσό εγκεκριμένου κεφαλαίου (επί του παρόντος 25.000 ευρώ, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 της οδηγίας – νυν άρθρο 45 της οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132) ως εγγύηση για τους πιστωτές και ως αντάλλαγμα για την περιορισμένη ευθύνη των μελών. Θέσπισε επίσης κανόνες για τη διατήρηση και την τροποποίηση του κεφαλαίου, καθώς και μια απαίτηση ελάχιστου περιεχομένου για τα καταστατικά έγγραφα των εν λόγω εταιρειών.

    Η οδηγία σχετικά με ορισμένες πτυχές του εταιρικού δικαίου [οδηγία (ΕΕ) 2017/1132] τροποποίησε τις δύο αυτές οδηγίες. Η εν λόγω οδηγία εισήγαγε επίσης απαιτήσεις δημοσιοποίησης για τα αλλοδαπά υποκαταστήματα εταιρειών, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία σχετικά με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και διαδικασιών στον τομέα του εταιρικού δικαίου (οδηγία (ΕΕ) 2019/1151). Καλύπτει εταιρείες της ΕΕ που ιδρύουν υποκαταστήματα σε άλλη χώρα της ΕΕ, καθώς και εταιρείες εκτός ΕΕ που ιδρύουν υποκαταστήματα στην ΕΕ.

    Η 12η οδηγία περί εταιρικού δικαίου (οδηγία 2009/102/ΕΚ) παρέχει το πλαίσιο για τις μονοπρόσωπες εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, στις οποίες όλες οι μετοχές ανήκουν σε έναν μόνο μέτοχο.

    2. Δραστηριότητες επιχειρήσεων σε περισσότερες από μία χώρες

    Η οδηγία για τη μητρική επικουρικότητα (οδηγία 2011/96/ΕΕ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/86/ΕΕ) θεσπίζει φορολογικούς κανόνες που είναι ουδέτεροι από την άποψη του ανταγωνισμού για ομίλους εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά κράτη μέλη. Αποτρέπει τη διπλή φορολόγηση μερισμάτων που διανέμονται από θυγατρική σε ένα κράτος μέλος στη μητρική της εταιρεία σε άλλο [βλ. επίσης την οδηγία σχετικά με τους έμμεσους φόρους επί των συγκεντρώσεων κεφαλαίων (οδηγία 2008/7/ΕΚ)].

    Η οδηγία για τις δημόσιες προσφορές εξαγοράς (οδηγία 2004/25/ΕΚ), αποσκοπεί στη θέσπιση ελάχιστων κατευθυντήριων γραμμών για τη διεξαγωγή δημοσίων προσφορών εξαγοράς τίτλων εταιρειών που υπάγονται στο δίκαιο των κρατών μελών. Θεσπίζει ελάχιστα πρότυπα για τις δημόσιες προσφορές εξαγοράς μετοχών και τις αλλαγές του ελέγχου και στοχεύει στην προστασία των μειοψηφούντων μετόχων, των υπαλλήλων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών. Προκειμένου να επιτραπεί στις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης να ασκήσουν την ελευθερία εγκατάστασης εντός της ενιαίας αγοράς, η οδηγία (ΕΕ) 2017/1132 προβλέπει τη διασύνδεση των κεντρικών, εμπορικών και μητρώων εταιρειών (μητρώα επιχειρήσεων) και εναρμονίζει τις εγγυήσεις που απαιτούνται σε ολόκληρη την ΕΕ για την προστασία των συμφερόντων των μετόχων και τρίτων σε περίπτωση διασπάσεων ή εγχώριων συγχωνεύσεων, καθώς και διασυνοριακών συγχωνεύσεων εταιρειών περιορισμένης ευθύνης και ανώνυμης εταιρείας.

    Επιπλέον, ο κανονισμός για το σύστημα διασύνδεσης των μητρώων επιχειρήσεων (Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1042) καθορίζει τις τεχνικές προδιαγραφές και τις διαδικασίες που απαιτούνται για το σύστημα διασύνδεσης των μητρώων επιχειρήσεων.

    Τον Δεκέμβριο του 2024, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν την οδηγία για την περαιτέρω επέκταση και αναβάθμιση της χρήσης ψηφιακών εργαλείων και διαδικασιών στο εταιρικό δίκαιο (οδηγία (ΕΕ) 2025/25). Τροποποιεί μέρη της οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132 και αποσκοπεί στη βελτίωση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης στο επιχειρηματικό περιβάλλον στην ενιαία αγορά, καθιστώντας περισσότερες πληροφορίες διαθέσιμες στο κοινό στα μητρώα επιχειρήσεων, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι εν λόγω πληροφορίες είναι αξιόπιστες και επικαιροποιημένες. Η οδηγία (ΕΕ) 2025/25 εισάγει επίσης το Πιστοποιητικό Εταιρείας της ΕΕ για τη διευκόλυνση της εγκατάστασης θυγατρικών ή υποκαταστημάτων σε άλλα κράτη μέλη από υφιστάμενες εταιρείες. Η οδηγία τέθηκε σε ισχύ στις 30 Ιανουαρίου 2025, με προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο για τα κράτη μέλη στις 31 Ιουλίου 2027. Τα μεταφερθέντα εθνικά μέτρα θα εφαρμοστούν από τις 31 Ιουλίου 2028 ή, ανάλογα με τη διάταξη, από την 1η Αυγούστου 2029.

    3. Αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων (συγχωνεύσεις και διασπάσεις, μεταφορά της έδρας)

    Η μεταφορά της καταστατικής έδρας εταιρείας περιορισμένης ευθύνης από ένα κράτος μέλος σε άλλο καθώς και η συγχώνευση ή η διάσπασή της αποτελούν εγγενείς πτυχές της ελευθερίας εγκατάστασης, που κατοχυρώνεται στα άρθρα 49 και 54 της [βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στην υπόθεση C-210/06 Cartesio, παράγραφοι 111-113)]. Ωστόσο, η αρχή της ελευθερίας εγκατάστασης δεν εγγυάται ότι μια εταιρεία που μετακινείται από το κράτος μέλος καταγωγής σε άλλο κράτος μέλος μπορεί να διατηρήσει την ιδιότητά της ως εταιρείας που διέπεται από το δίκαιο του κράτους μέλους σύστασης.

    Οι μέτοχοι και οι τρίτοι διαθέτουν τις ίδιες εγγυήσεις κατά την αναδιάρθρωση εταιρείας (συγχώνευση ή διάσπαση). Οι κανόνες που διέπουν τις συγχωνεύσεις μεταξύ εταιρειών περιορισμένης ευθύνης και ανώνυμων εταιρειών,καθώς και τη διάσπασή τους, τροποποιήθηκαν με την οδηγία (ΕΕ) 2017/1132, η οποία εγγυάται επίσης την προστασία των μετόχων, των πιστωτών και των εργαζομένων.

    Η δυνατότητα λειτουργίας πέραν των εθνικών συνόρων αποτελεί σημαντική συνιστώσα του κύκλου ζωής μιας εταιρείας και μπορεί να περιλαμβάνει τη διεξαγωγή διασυνοριακών μετατροπών, συγχωνεύσεων και διασπάσεων, οι οποίες επιτρέπουν στην εταιρεία να επιβιώσει και να αναπτυχθεί, για παράδειγμα με την αξιοποίηση νέων επιχειρηματικών ευκαιριών σε άλλα κράτη μέλη ή με την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς. Όσον αφορά τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις, τον Νοέμβριο του 2019, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν την οδηγία για τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις (οδηγία (ΕΕ) 2019/2121 (οδηγία για την κινητικότητα)). Η οδηγία αποσκοπεί στην άρση των αδικαιολόγητων εμποδίων στην ελευθερία εγκατάστασης των εταιρειών της ΕΕ εντός της ενιαίας αγοράς, διευκολύνοντας τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις, και εισάγει ολοκληρωμένες διαδικασίες για αυτές τις πράξεις, καθώς και πρόσθετους κανόνες που διέπουν τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις εταιρειών περιορισμένης ευθύνης που έχουν συσταθεί σε κράτος μέλος της ΕΕ. Επιπλέον, η οδηγία περιγράφει παρόμοιους κανόνες σχετικά με τα δικαιώματα συμμετοχής των εργαζομένων και επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι εργαζόμενοι ενημερώνονται επαρκώς και ζητείται η γνώμη τους σχετικά με τον αναμενόμενο αντίκτυπο τέτοιων δραστηριοτήτων. Τα δικαιώματα των μετόχων μειοψηφίας και των μετόχων χωρίς δικαίωμα ψήφου τυγχάνουν μεγαλύτερης προστασίας, ενώ στους πιστωτές των οικείων εταιρειών παρέχονται σαφέστερες και πιο αξιόπιστες εγγυήσεις.

    Ενώ οι διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις διέπονται πλέον από την οδηγία για την κινητικότητα, το ζήτημα του κατά πόσον μια εταιρεία μπορεί να μεταφέρει την καταστατική της έδρα σε διασυνοριακό επίπεδο χωρίς να τη μετατρέψει σε εταιρεία που διέπεται από το δίκαιο του κράτους μέλους υποδοχής δεν έχει ακόμη επιλυθεί σε νομοθετικό επίπεδο. Στην υπόθεση Polbud (C-106/16) είχε ήδη διαπιστωθεί ότι η ελευθερία εγκατάστασης καλύπτει τη διασυνοριακή μεταφορά της καταστατικής έδρας μιας εταιρείας με σκοπό τη μετατροπή της σε εταιρεία που διέπεται από το δίκαιο του κράτους μέλους υποδοχής, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την οδηγία για την κινητικότητα.

    4. Εγγυήσεις που αφορούν τη χρηματοοικονομική κατάσταση των εταιρειών

    Για να διασφαλιστεί ότι οι πληροφορίες που παρέχονται στα λογιστικά έγγραφα είναι ισοδύναμες σε όλα τα κράτη μέλη, εκδόθηκε η οδηγία για τους υποχρεωτικούς ελέγχους των ετήσιων και των ενοποιημένων λογαριασμών (οδηγία 2006/43/ΕΚ) και η οδηγία σχετικά με τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις και συναφείς εκθέσεις επιχειρήσεων ορισμένων μορφών (οδηγία 2013/34/ΕΕ (λογιστική οδηγία)). Απαιτούν οι λογαριασμοί της εταιρείας, όπως οι ετήσιοι και οι ενοποιημένοι λογαριασμοί, να παρέχουν πιστή και πραγματική εικόνα του ενεργητικού και του παθητικού, της οικονομικής θέσης και των αποτελεσμάτων χρήσης της εταιρείας, και θεσπίζουν κανόνες για την έγκριση των προσώπων που είναι υπεύθυνα για τη διενέργεια των υποχρεωτικών ελέγχων. Η οδηγία 2006/43/EΚ αποσκοπεί στην ενίσχυση της αξιοπιστίας των οικονομικών καταστάσεων των εταιρειών, θεσπίζοντας ελάχιστες απαιτήσεις για τον υποχρεωτικό έλεγχο των ετήσιων λογαριασμών και των ενοποιημένων λογαριασμών. Η Λογιστική Οδηγία απλουστεύει τις απαιτήσεις χρηματοοικονομικής αναφοράς για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, προκειμένου να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά τους, και εισήγαγε επίσης την υποχρέωση για τις εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες της ΕΕ να συμπεριλαμβάνουν δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης στην ετήσια έκθεσή τους.

    Ο κανονισμός για την εφαρμογή διεθνών λογιστικών προτύπων [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1606/2002] εναρμονίζει τις χρηματοοικονομικές πληροφορίες που παρουσιάζουν οι εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία των επενδυτών. Ο κανονισμός περί διαδικασιών αφερεγγυότητας (κανονισμός (ΕΕ) 2015/848) βάσει του άρθρου 81 της ΣΛΕΕ για τη συνεργασία σε αστικό δίκαιο συμβάλλει στην επίλυση συγκρούσεων δικαιοδοσίας και νόμων και διασφαλίζει την αναγνώριση των αποφάσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Δεν εναρμονίζει το ουσιαστικό δίκαιο περί αφερεγγυότητας των κρατών μελών, αλλά απλώς θεσπίζει κοινούς κανόνες σχετικά με τη δικαιοδοσία για την έναρξη διαδικασιών αφερεγγυότητας, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων. Κύριος στόχος είναι να αποφευχθεί η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων ή νομικών διαφορών από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Η οδηγία για την αναδιάρθρωση, την αφερεγγυότητα και την απαλλαγή από τα χρέη (οδηγία (ΕΕ) 2019/1023) έχει ως στόχο να προσφέρει μια «δεύτερη ευκαιρία για τους επιχειρηματίες». Η οδηγία αυτή αντιμετωπίζει επιφυλάξεις που διατυπώνουν πολλοί επενδυτές όσον αφορά τον κίνδυνο χρονοβόρων ή πολύπλοκων διαδικασιών αφερεγγυότητας στο εξωτερικό, παράγοντας που αποτελεί, κατά τη γνώμη τους, βασικό αίτιο για τη μη πραγματοποίηση επενδύσεων εκτός της δικής τους χώρας.

    5. Η διασυνοριακή άσκηση δικαιωμάτων των μετόχων

    Η οδηγία σχετικά με την άσκηση ορισμένων δικαιωμάτων των μετόχων σε εισηγμένες εταιρείες (οδηγία 2007/36/ΕΚ), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία για τη θέσπιση πλαισίου για την ανάκαμψη και την εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων και επενδυτικών επιχειρήσεων και την οδηγία σχετικά με την ενθάρρυνση της μακροπρόθεσμης συμμετοχής των μετόχων, καταργεί τα κύρια εμπόδια στη διασυνοριακή ψήφο σε εισηγμένες εταιρείες που έχουν την καταστατική τους έδρα σε κράτος μέλος, εισάγοντας ειδικές απαιτήσεις για την άσκηση ορισμένων δικαιωμάτων των μετόχων στις γενικές συνελεύσεις. Η οδηγία θεσπίζει επίσης ορισμένα δικαιώματα για τους μετόχους εισηγμένων εταιρειών, όπως την έγκαιρη πρόσβαση σε σχετικές πληροφορίες για τις γενικές συνελεύσεις, και διευκολύνει την ψηφοφορία δια πληρεξουσίου. Η οδηγία (ΕΕ) 2017/828 προωθεί την ενεργό συμμετοχή των μετόχων και εισάγει απαιτήσεις σε σχέση με την ταυτοποίηση των μετόχων, τη διαβίβαση πληροφοριών, τη διευκόλυνση της άσκησης των δικαιωμάτων των μετόχων, τη διαφάνεια των θεσμικών επενδυτών, των διαχειριστών περιουσιακών στοιχείων και των πληρεξουσίων συμβούλων, την αμοιβή των διευθυντών και την ταυτοποίηση, την έγκριση και την αποκάλυψη συναλλαγών συνδεδεμένων μερών, με σκοπό την προστασία των μετόχων μειοψηφίας και την αποτροπή καταχρηστικών συναλλαγών.

    6. Υποβολή εταιρικών εκθέσεων

    Η ΕΕ θεσπίζει κανόνες σχετικά με τις οικονομικές πληροφορίες που πρέπει να δημοσιοποιούν οι εταιρείες και σχετικά με τον έλεγχο, με σκοπό τη βελτίωση της ακεραιότητας των οικονομικών καταστάσεων.

    a. Χρηματοοικονομικές εκθέσεις

    Όλες οι εταιρείες περιορισμένης ευθύνης πρέπει να καταρτίζουν οικονομικές καταστάσεις για να παρακολουθούν τις δραστηριότητές τους και να παρέχουν αληθή και ακριβοδίκαιη εικόνα της οικονομικής τους κατάστασης. Με τη λογιστική οδηγία, η ΕΕ θέσπισε κανόνες για τη διασφάλιση ομοιόμορφης και συγκρίσιμης χρηματοοικονομικής πληροφόρησης σε ολόκληρη την ΕΕ.

    b. Υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες

    Οι κανόνες της ΕΕ απαιτούν επίσης από ορισμένες εταιρείες να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τους κινδύνους που σχετίζονται με τις δραστηριότητές τους. Αυτό βοηθά τους επενδυτές, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους καταναλωτές, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη να αξιολογούν τις μη χρηματοοικονομικές επιδόσεις των μεγάλων εταιρειών, και ενθαρρύνει τις εταιρείες να αναπτύξουν μια υπεύθυνη προσέγγιση για τις επιχειρήσεις.

    Η Οδηγία για την Υποβολή Μη Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών ή «NFRD» (οδηγία 2014/95/ΕΕ), θεσπίζει τους κανόνες σχετικά με την γνωστοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και πληροφοριών που αφορούν την πολυμορφία από ορισμένες μεγάλες εταιρείες. Αυτοί οι κανόνες καλύπτουν τομείς όπως το περιβάλλον, οι κοινωνικές υποθέσεις και η μεταχείριση των εργαζομένων, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η καταπολέμηση της διαφθοράς και της δωροδοκίας, καθώς και η πολυμορφία στα διοικητικά συμβούλια εταιρειών (όπως ηλικία, φύλο, εκπαιδευτικό και επαγγελματικό υπόβαθρο). Η οδηγία εφαρμόζεται σε μεγάλες εταιρείες δημόσιου συμφέροντος που απασχολούν περισσότερους από 500 εργαζομένους.

    Στις 5 Ιανουαρίου 2023 τέθηκε σε ισχύ η οδηγία όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες [οδηγία (ΕΕ) 2022/2464 (‘CSRD’]. Η οδηγία εκσυγχρονίζει τους κανόνες σχετικά με τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές πληροφορίες που υποχρεούνται να υποβάλλουν οι εταιρείες. Η υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας απαιτείται πλέον από ένα ευρύτερο σύνολο μεγάλων εταιρειών, καθώς και εισηγμένων ΜΜΕ. Επίσης, διασφαλίζει την πρόσβαση στις πληροφορίες που απαιτούνται για την αξιολόγηση των επενδυτικών κινδύνων που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα, δημιουργώντας μια κουλτούρα διαφάνειας σχετικά με τον αντίκτυπο των εταιρειών στους ανθρώπους και το περιβάλλον.

    Στο πλαίσιο των προσπαθειών για τη μείωση του βάρους των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων, η πρόσφατα εκδοθείσα οδηγία «Stop the clock» (οδηγία (ΕΕ) 2025/794) τροποποίησε την CSRD και την οδηγία για τη δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων (οδηγία (ΕΕ) 2024/1760 (οδηγία CSDD)) όσον αφορά τις ημερομηνίες από τις οποίες τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζουν ορισμένες απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων και δέουσας επιμέλειας για τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή ξεκίνησε μια αναθεώρηση με στόχο τη διευκόλυνση της υποβολής εκθέσεων για τη βιωσιμότητα και της δέουσας επιμέλειας στο πλαίσιο της CSRD. την οδηγία CSDD και τον κανονισμό για την ταξινόμηση.

    B. Νομικές οντότητες της ΕΕ

    Οι μορφές νομικής οντότητας της ΕΕ ισχύουν σε ολόκληρη την ΕΕ και συνυπάρχουν με τις εθνικές. Η ΕΕ έχει χρησιμοποιήσει μια ποικιλία νομοθετικών τεχνικών, συμπεριλαμβανομένων αυτόνομων πανευρωπαϊκών νομικών μορφών που έχουν θεσπιστεί με κανονισμούς (η Ευρωπαϊκή Εταιρεία, η Ευρωπαϊκή Συνεταιριστική Εταιρεία και ο Ευρωπαϊκός Όμιλος Οικονομικού Σκοπού) και την τεχνική του 28ου καθεστώτος, όπου οι εναρμονισμένοι κανόνες της ΕΕ συνυπάρχουν με τους εθνικούς, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να επιλέξουν οικειοθελώς να ενταχθούν στο πλαίσιο της ΕΕ.

    1. Η ευρωπαϊκή εταιρεία

    Μετά από μακρά περίοδο διαπραγματεύσεων που διήρκεσε 30 χρόνια, το Συμβούλιο ενέκρινε τα δύο νομοθετικά μέσα που ήταν απαραίτητα για την ίδρυση μιας ευρωπαϊκής εταιρείας, δηλαδή τον κανονισμό για το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2157/2001) και την οδηγία 2001/86/ΕΚ για τη συμπλήρωση του καταστατικού όσον αφορά τη συμμετοχή των εργαζομένων σε μια ευρωπαϊκή εταιρεία (οδηγία SE). Ο εν λόγω κανονισμός επιτρέπει στο έδαφος της ΕΕ τη σύσταση εταιρείας υπό τη μορφή ευρωπαϊκής ανώνυμης εταιρείας, η οποία είναι γνωστή με τη λατινική επωνυμία της «Sοcietas Eurοpaea» (SE).Σε επιχειρήσεις σε τουλάχιστον δύο κράτη μέλη που επιθυμούν να συσταθούν ως SE παρέχονται αρκετές επιλογές: η συγχώνευση, η δημιουργία εταιρείας χαρτοφυλακίου, η σύσταση θυγατρικής ή η μετατροπή σε SE. Η SE πρέπει να λαμβάνει τη μορφή κεφαλαιουχικής εταιρείας. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εν λόγω εταιρείες έχουν εύλογο μέγεθος, στο άρθρο 4 του κανονισμού ορίζεται ελάχιστη κεφαλαιακή απαίτηση ύψους 120.000 ευρώ.

    Η οδηγία 2001/86/ΕΚ έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι η ίδρυση μιας SE δεν συνεπάγεται την εξαφάνιση ή τη μείωση των υφιστάμενων πρακτικών συμμετοχής των εργαζομένων στις εταιρείες που συμμετέχουν στην ίδρυση της εν λόγω SE.

    2. Η ευρωπαϊκή συνεταιριστική εταιρεία

    Ο κανονισμός για το καταστατικό της Ευρωπαϊκής Συνεταιριστικής Εταιρείας (SCE) [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1435/2003] θεσπίζει ένα γνήσιο ενιαίο νομικό καθεστώς για την SCE. Παρέχει τη δυνατότητα σύστασης συνεταιριστικής εταιρείας από φυσικά πρόσωπα που διαμένουν σε διαφορετικά κράτη μέλη ή από νομικά πρόσωπα που έχουν συσταθεί βάσει του δικαίου διαφορετικών κρατών μελών. Με ελάχιστη κεφαλαιακή απαίτηση ύψους EUR 30 000, οι νέες SCE μπορούν να αναπτύσσουν δραστηριότητες σε ολόκληρη την ενιαία αγορά με ενιαία νομική προσωπικότητα, κανόνες και δομή.

    Η οδηγία 2003/72/ΕΚ συμπληρώνει το καταστατικό αυτό όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων στην ΕΣΕτ, για να διασφαλιστεί ότι η σύσταση μιας ΕΣΕτ δεν θα επιφέρει την κατάργηση ή τη μείωση της κρατούσας πρακτικής ως προς το ρόλο των εργαζομένων σε εταιρείες που συμμετέχουν στη σύστασή της.

    3. Ευρωπαϊκός Όμιλος Οικονομικού Συμφέροντος

    Ο κανονισμός σχετικά με την ίδρυση Ευρωπαϊκού Ομίλου Οικονομικού Σκοπού (ΕΟΟΣ) [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2137/85] θέσπισε το καταστατικό του ΕΟΟΣ. Οι ΕΟΟΣ, οι οποίοι διαθέτουν δικαιοπρακτική ικανότητα, επιτρέπουν σε μια εταιρεία σε ένα κράτος μέλος να συνεργάζεται σε μια κοινή επιχείρηση με εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα σε άλλα κράτη μέλη για τη διευκόλυνση ή την ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων των μελών της, και όχι για την παραγωγή κερδών για την ίδια. Τυχόν παραγόμενα κέρδη επιμερίζονται μεταξύ των μελών. Ένας ΕΟΟΣ δεν μπορεί να δέχεται επενδύσεις από το κοινό.

    4. Το 28ο καθεστώς: προς ένα νομικό πλαίσιο για καινοτόμες εταιρείες

    Στις 28 Μαΐου 2025, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση σχετικά με μια στρατηγική της ΕΕ για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις, στην οποία ανέφερε ότι θα προτείνει ένα ευρωπαϊκό 28ο καθεστώς που θα παρέχει ένα ενιαίο σύνολο κανόνων για τις εταιρείες, συμπεριλαμβανομένου ενός εταιρικού νομικού πλαισίου της ΕΕ, με βάση εξ ορισμού ψηφιακές λύσεις. Στόχος ήταν να βοηθηθούν οι εταιρείες να υπερβούν τους φραγμούς όσον αφορά τη σύσταση, την επέκταση και τη λειτουργία εταιρειών σε ολόκληρη την ενιαία αγορά. Για τον σκοπό αυτό, το καθεστώς θα απλουστεύσει τους ισχύοντες κανόνες και θα μειώσει το κόστος της αποτυχίας, αντιμετωπίζοντας συγκεκριμένες πτυχές στο πλαίσιο των σχετικών τομέων του δικαίου, συμπεριλαμβανομένων του πτωχευτικού, του εργατικού και του φορολογικού δικαίου. Θα διερευνούσε επίσης τη δυνατότητα να δοθεί στις εταιρείες η δυνατότητα να εγκατασταθούν ταχύτερα στην Ευρώπη, ιδανικά εντός 48 ωρών.

    Προηγούμενες πρωτοβουλίες που είχαν προταθεί από την Επιτροπή και κάλυπταν την Societas Privata Europaea (SPE) και τη Societas Unius Personae ήταν ανεπιτυχείς.

    Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

    Το Κοινοβούλιο ανέκαθεν επιτύγχανε στην τροποποίηση της νομοθεσίας, για παράδειγμα υπερασπιζόμενο τη συμμετοχή των εργαζομένων στις εταιρείες και υποστηρίζοντας τη δημιουργία των διαφόρων μορφών ευρωπαϊκών εταιρειών, προκειμένου να διευκολυνθούν οι διασυνοριακές δραστηριότητες των επιχειρήσεων. Η πρόταση οδηγίας της Επιτροπής σχετικά με τα ευρωπαϊκά διασυνοριακά σωματεία αποσκοπεί στη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς με την άρση των νομικών και διοικητικών φραγμών και τη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τα μη κερδοσκοπικά σωματεία στην ΕΕ που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη. Στις 13 Μαρτίου 2024, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του σε πρώτη ανάγνωση με μια σειρά τροπολογιών που απαιτούσαν καλύτερη προστασία των συμφερόντων των πιστωτών και σαφέστερους κανόνες που διέπουν τις συγχωνεύσεις μεταξύ υφιστάμενων μη κερδοσκοπικών οντοτήτων.

    Το Κοινοβούλιο ζήτησε επίσης τη θέσπιση κατάλληλου νομικού πλαισίου για τα ιδρύματα. Στις 8 Φεβρουαρίου 2012, η Επιτροπή πρότεινε κανονισμό για το θεσμικό πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού ιδρύματος, «Fundatio Europaea», σχεδιασμένο για να διευκολύνει τη δραστηριότητα τέτοιων οργανώσεων για το κοινό καλό σε ολόκληρη την ΕΕ.

    Στο ψήφισμά της σχετικά με το μέλλον του ευρωπαϊκού εταιρικού δικαίου το 2012, το Κοινοβούλιο διατύπωσε την άποψη ότι οι ενωσιακού δικαίου εταιρικές μορφές που συμπληρώνουν τις υφιστάμενες μορφές βάσει των εθνικών νομοθεσιών προσφέρουν τεράστιες δυνατότητες και θα πρέπει να τύχουν περαιτέρω ανάπτυξης. Για να αντιμετωπιστούν οι ειδικές ανάγκες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, το Κοινοβούλιο παροτρύνει την Επιτροπή να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες με σκοπό την έγκριση του καταστατικού της ευρωπαϊκής ιδιωτικής εταιρείας (SPE). Ανταποκρινόμενο στην ανακοίνωση της Επιτροπής, τον Φεβρουάριο του 2013, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την ανανεωμένη στρατηγική της ΕΕ για την εταιρική κοινωνική ευθύνη. Το ψήφισμά του το 2013 σχετικά με το καταστατικό ενός ευρωπαϊκού ταμείου αλληλοβοήθειας περιείχε συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με το εν λόγω καταστατικό. Τέλος, σε επανειλημμένες περιπτώσεις το Κοινοβούλιο έχει ζητήσει την έκδοση οδηγίας σχετικά με τη διασυνοριακή μεταφορά εδρών εταιρειών, μέσω διαφόρων ψηφισμάτων και προφορικών ερωτήσεων, καταδικάζοντας την τρέχουσα έλλειψη κοινών κανόνων που υπονομεύουν την κινητικότητα των εταιρειών και, ως εκ τούτου, την ελευθερία εγκατάστασης.

    Στο ψήφισμά του του 2017 σχετικά με τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις και διασπάσεις, το Κοινοβούλιο επέστησε την προσοχή στα δικαιώματα των μειοψηφούντων μετόχων, στους κανόνες για την προστασία των πιστωτών και στις χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες που απαιτούνται για τις διασυνοριακές διασπάσεις. Έχει επίσης επανειλημμένα ζητήσει την υποβολή πρότασης σχετικά με τη διασυνοριακή μεταφορά εδρών (14η Οδηγία για το Εταιρικό Δίκαιο – δεν έχει εγκριθεί καμία πρόταση μέχρι σήμερα).

    Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει λάβει σειρά αναφορών που σχετίζονται με την ψηφιοποίηση του εταιρικού δικαίου της ΕΕ και με τις διασυνοριακές δραστηριότητες. Η Επιτροπή Αναφορών ζητεί συνήθως από την Επιτροπή να της παράσχει σχετικές πληροφορίες ή να γνωμοδοτήσει σχετικά με τα θέματα που εγείρει ο αναφέρων (βλ. 4.1.4).

    Τον Μάιο του 2017, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, με το οποίο κάλεσε την Επιτροπή να εξετάσει περαιτέρω τρόπους για την προώθηση ψηφιακών λύσεων, με στόχο τη διεκπεραίωση των διατυπώσεων καθʼ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής μιας επιχείρησης, και τόνισε τη σημασία των εργασιών για τη διασύνδεση των μητρώων επιχειρήσεων. Το Κοινοβούλιο διαθέτει επίσης από μακρού μελέτες στις οποίες ζητούνται ψηφιακές βελτιώσεις σε αυτόν τον τομέα.

    Τον Νοέμβριο του 2019, εγκρίθηκε η οδηγία για τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις, η οποία εισάγει πρόσθετους κανόνες για τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις εταιρειών περιορισμένης ευθύνης. Το Κοινοβούλιο είχε επιφέρει σημαντικές τροποποιήσεις στην πρόταση κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας.

    Τον Ιούλιο του 2019, το Κοινοβούλιο ενέκρινε οδηγία σχετικά με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και διαδικασιών στον τομέα του εταιρικού δικαίου, η οποία αποσκοπεί στη διευκόλυνση της σύστασης επιχειρήσεων με ηλεκτρονικά μέσα και στην προώθηση των διαδικτυακών δραστηριοτήτων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των εταιρειών. Δεν διαθέτουν ακόμη όλα τα κράτη μέλη ένα ολοκληρωμένο σύστημα ηλεκτρονικής καταχώρισης επιχειρήσεων, παρά το γεγονός ότι η ηλεκτρονική καταχώριση απαιτεί κατά μέσο όρο τον μισό χρόνο και μπορεί να είναι έως και τρεις φορές φθηνότερη από την παραδοσιακή καταχώριση σε έντυπη μορφή. Στις 10 Ιανουαρίου του 2025, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν την οδηγία για την περαιτέρω επέκταση και αναβάθμιση της χρήσης ψηφιακών εργαλείων και διαδικασιών στο εταιρικό δίκαιο.

    Σε συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με μια στρατηγική της ΕΕ για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις, η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων του Κοινοβουλίου δημοσίευσε σχέδιο έκθεσης στις 30 Ιουνίου 2025 με την οποία συνιστά οδηγία βάσει του άρθρου 50 και του άρθρου 114 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προκειμένου να δημιουργηθεί ένα 28ο καθεστώς με προαιρετικό σήμα «ευρωπαϊκής νεοφυούς και αναπτυσσόμενης επιχείρησης» (ESSU) για τις μη εισηγμένες εταιρείες περιορισμένης ευθύνης. Σύμφωνα με το εν λόγω σχέδιο έκθεσης, η ESSU θα έχει εθνική εταιρική μορφή που θα εναρμονίζει ορισμένα ουσιώδη στοιχεία. Οι εταιρείες που πληρούν ειδικές απαιτήσεις θα προσθέτουν τον όρο «ESSU» στην εθνική τους ονομασία (π.χ. «[επωνυμία εταιρείας] GmbH ESSU»), με αυτόματη αναγνώριση σε όλα τα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη θα παραμείνουν ελεύθερα να επιτρέπουν σε εθνικές εταιρικές μορφές να μετατρέπονται σε ESSU ή να δημιουργούν νέες εθνικές εταιρικές μορφές για τον σκοπό αυτό. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές απαιτήσεις εταιρικού δικαίου, η ESSU θα επέτρεπε η καταστατική και η πραγματική έδρα να βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη μέλη.

    Στα βασικά προτεινόμενα χαρακτηριστικά περιλαμβάνονται η 48ωρη καταχώριση μέσω ψηφιακού μητρώου σε επίπεδο ΕΕ, τα εναρμονισμένα μετοχικά χρεωστικά μέσα (όπως δικαιώματα συμμετοχής στα κέρδη και αφανείς εισφορές) με τυποποιημένα υποδείγματα εγγράφων και οι προαιρετικοί μηχανισμοί επιστασίας της ιδιοκτησίας (όπως κλειδαριές περιουσιακών στοιχείων και μετοχές διπλής κατηγορίας) συνοδευόμενα από σήμα «υπό επιστασία». Το σχέδιο έκθεσης περιλαμβάνει επίσης περιορισμούς στις διασυνοριακές μετατροπές μέσω τροποποιήσεων της οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132 και ειδικών μηχανισμών επίλυσης διαφορών.

    Όσον αφορά το εργατικό δίκαιο, οι ατομικές συμβάσεις εργασίας θα διέπονται από τον κανονισμό Ρώμη Ι, ενώ η συναπόφαση σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου των εργαζομένων θα καθορίζεται από το δίκαιο του κράτους μέλους, στο οποίο βρίσκεται η πραγματική έδρα, γεγονός που αποτελεί απόκλιση από την παραδοσιακή αντίληψη ότι η συναπόφαση ακολουθεί το εταιρικό δίκαιο. Οι διασφαλίσεις θα αποτρέψουν την καταστρατήγηση των εθνικών κανόνων προστασίας, σύμφωνα με την οδηγία SE.

    Κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία για το ψήφισμά του, το Κοινοβούλιο υποστηρίχθηκε από το εργαστήριο σχετικά με το 28ο νομικό καθεστώς και από μια σειρά μελετών σχετικά με:

    • τον εντοπισμό των εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες στην ΕΕ·
    • την εναρμόνιση του εταιρικού δικαίου·
    • τις διασφαλίσεις κατά της καταστρατήγησης των κανόνων·
    • την απλούστευση της καταχώρισης των εταιρειών·
    • το πεδίο εφαρμογής του 28ου καθεστώτος.
    • Στις 5 Ιουλίου 2024, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν την οδηγία CSDD. Η νομοθεσία αυτή υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να εντοπίζουν και, όπου είναι αναγκαίο, να προλαμβάνουν, να τερματίζουν ή να μετριάζουν τις δυσμενείς επιπτώσεις των δραστηριοτήτων τους, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων των επιχειρηματικών εταίρων τους, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο περιβάλλον. Τούτο περιλαμβάνει την παιδική εργασία, τη δουλεία, την εργασιακή εκμετάλλευση, τη ρύπανση, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και την απώλεια βιοποικιλότητας. Πιο πρόσφατα, η οδηγία για το «πάγωμα του χρόνου» τροποποίησε την οδηγία CSDD όσον αφορά τις ημερομηνίες από τις οποίες τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν τις διάφορες απαιτήσεις της.

      Επιπλέον, η οδηγία Omnibus I [οδηγία (ΕΕ) 2026/470], η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 18 Μαρτίου 2026, εισήγαγε ουσιαστικές αλλαγές τόσο στην οδηγία CSRD όσο και στην οδηγία CSDD, συμπεριλαμβανομένων ενός πιο περιορισμένου πεδίου εφαρμογής, ενός εξορθολογισμένου πλαισίου δέουσας επιμέλειας και ενός αναθεωρημένου χρονοδιαγράμματος εφαρμογής για την οδηγία CSDD. Σύμφωνα με το αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα, τα κράτη μέλη πρέπει να μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία CSDD έως τις 26 Ιουλίου 2028, με την οδηγία να τίθεται πλήρως σε εφαρμογή από τις 26 Ιουλίου 2029. Θα απαιτείται επίσης ετήσια υποβολή εκθέσεων δέουσας επιμέλειας για τα οικονομικά έτη που αρχίζουν την 1 Ιανουαρίου 2030 ή μεταγενέστερα.

      Μετά τη δημόσια διαβούλευση της Επιτροπής, η οποία ολοκληρώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2025, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με το 28ο καθεστώς: ένα νέο νομικό πλαίσιο για τις καινοτόμες επιχειρήσεις στις 20 Ιανουαρίου 2026, στο οποίο ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026. Σύμφωνα με τις συστάσεις του Κοινοβουλίου, η προτεινόμενη νομική μορφή της ΕΕ αναφέρεται ως «Societas Europaea Unificata» [Ενιαία Ευρωπαϊκή Εταιρεία (S.EU)].

      Στο ψήφισμα αυτό, οι βουλευτές του ΕΚ ενέκριναν σειρά συστάσεων με στόχο να συμβάλουν στην πρόταση της Επιτροπής για ένα νέο νομικό πλαίσιο για τη στήριξη των εταιρειών στην ΕΕ. Βάσει αυτού του προβλεπόμενου πλαισίου, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση είτε να δημιουργήσουν νέα εταιρική μορφή είτε να ενσωματώσουν κανόνες σε επίπεδο ΕΕ σε υφιστάμενη μορφή. Οι βουλευτές του ΕΚ επέμειναν σε ένα ενιαίο εναρμονισμένο σύνολο κανόνων, γνωστό ως «28ο καθεστώς», για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ. Στο έργο τους, οι βουλευτές του ΕΚ υποστηρίχθηκαν από την ευρωπαϊκή ακαδημαϊκή εμπειρογνωμοσύνη που παρασχέθηκε κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου για το 28ο καθεστώς και από ορισμένες μελέτες εμπειρογνωμοσύνης που αναφέρονται ανωτέρω.

      Στις 18 Μαρτίου 2026, η Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της για κανονισμό σχετικά με το 28ο νομικό πλαίσιο για τις εταιρείες — «EU Inc.», παράλληλα με ανακοίνωση με τίτλο «Προς ένα 28ο καθεστώς για τις εταιρείες της ΕΕ». Σε αντίθεση με το σχέδιο έκθεσης του Κοινοβουλίου, το οποίο συνιστούσε οδηγία για τη δημιουργία ετικέτας που θα προστίθεται στα υφιστάμενα εθνικά έντυπα, η Επιτροπή επέλεξε κανονισμό για τη θέσπιση πλήρως αυτόνομης πανευρωπαϊκής νομικής μορφής. Στα βασικά στοιχεία αυτών των κανόνων περιλαμβάνονται τα εξής:

      • 48ωρη ψηφιακή ενσωμάτωση μέσω κεντρικής διεπαφής της ΕΕ με μέγιστο κόστος 100 EUR·
      • καμία ελάχιστη κεφαλαιακή απαίτηση·
      • πολλαπλές κατηγορίες μετοχών·
      • ένα εναρμονισμένο σύστημα δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών για τους εργαζομένους στην ΕΕ (EU-ESO), με αναβολή της φορολόγησης μέχρι τη διάθεση·
      • εξορθολογισμένες ψηφιακές διαδικασίες αφερεγγυότητας με βάση την αρχή «μόνον άπαξ» για την καταχώριση.
      • Την επόμενη ημέρα, στις 19 Μαρτίου 2026, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την EU Inc. ως μέτρο προτεραιότητας στο πλαίσιο του θεματολογίου «Μία Ευρώπη, μία αγορά», καλώντας τους συννομοθέτες (Κοινοβούλιο και Συμβούλιο) να εγκρίνουν το κείμενο έως το τέλος του 2026.

        Αυτό το ενημερωτικό δελτίο εκπονήθηκε από το Θεματικό Τμήμα Δικαιωμάτων των Πολιτών και Συνταγματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τον ιστότοπο της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων.

         

        Christophe BEAUDOUIN / Jagoda Karolina MACIEJEWSKA / Mariusz MACIEJEWSKI